ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
266
2181-3187
MAKTAB OʻQUVCHİLARİDA JİSMONİY TARBİYA JARAYONİ
SOGʻLOM TURMUSH TARZİNİ SHAKLLANTİRİSH PSİXOLOGİK JARAYON
SİFATİDA MAVZUSİGA MAQOLA YOZİB BER.
Farg‘ona davlat unıversıtetı
“Adaptiv jismoniy tarbiya va sport
nazariyasi” kafedrasi o‘qituvchisi
A.Sheraliyeva
Farg‘ona davlat unıversıtetı
“Umumkasbiy fanlarni o‘qitish
metodikasi”kafedrasi o‘qituvchisi
H.Babayeva
Farg‘ona davlat unıversıtetı
“Adaptiv jismoniy tarbiya va sport
nazariyasi” kafedrasi sport psixologiyasi
yo‘nalishi talabasi Soibov Abduhokim
Mo‘minjon o‘g‘li
Annotatsiya:
Mazkur maqolada maktab oʻquvchilarida jismoniy tarbiya jarayonining sogʻlom
turmush tarzini shakllantirishdagi oʻrni va uning psixologik ahamiyati tahlil qilingan.
Jismoniy faollikning o‘quvchilar ruhiy holati, shaxsiy rivojlanishi va ijtimoiy
moslashuviga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, jismoniy tarbiya darslari orqali
o‘quvchilarda motivatsiya, o‘ziga bo‘lgan ishonch, intizom va ijtimoiy ko‘nikmalar
shakllanishining psixologik jihatlari asoslab berilgan. Maqolada sogʻlom turmush
tarzini shakllantirishda jismoniy tarbiya vositasidan kompleks va ongli foydalanish
zarurligi ta’kidlanadi.
Abstract:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
267
2181-3187
This article analyzes the role of physical education in the formation of a healthy
lifestyle among schoolchildren and its psychological significance. The impact of
physical activity on the mental state, personal development and social adaptation of
students is highlighted. Also, the psychological aspects of the formation of motivation,
self-confidence, discipline and social skills in students through physical education
lessons are substantiated. The article emphasizes the need for comprehensive and
conscious use of physical education in the formation of a healthy lifestyle.
Абстрактный:
В статье анализируется роль физического воспитания в формировании
здорового образа жизни школьников и его психологическое значение.
Подчеркивается влияние физической активности на психическое здоровье,
личностное развитие и социальную адаптацию студентов. Обоснованы
психологические аспекты развития мотивации, уверенности в себе,
дисциплинированности и социальных навыков у учащихся посредством занятий
по физическому воспитанию. В статье подчеркивается необходимость
комплексного и осознанного использования средств физического воспитания в
формировании здорового образа жизни.
Kalit
,
so‘zlar:
jismoniy tarbiya, sogʻlom turmush tarzi, psixologik jarayon, maktab oʻquvchisi,
motivatsiya, ruhiy salomatlik, ijtimoiy moslashuv, shaxsiy rivojlanish, sport faoliyati,
sogʻlom hayot.
Keywords: physical education, healthy lifestyle, psychological process,
schoolchild, motivation, mental health, social adaptation, personal development, sports
activities, healthy life.
Ключевые слова:
физическое воспитание, здоровый образ жизни, психологический процесс,
школьник, мотивация, психическое здоровье, социальная адаптация, личностное
развитие, спортивная деятельность, здоровый образ жизни.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
268
2181-3187
Maktab oʻquvchılarıda jısmonıy tarbıya jarayonı sogʻlom turmush tarzını
shakllantırısh psıxologık jarayon sıfatıda
Zamonaviy taʼlim tizimida sogʻlom turmush tarzini shakllantirish maktab
davridan boshlanishi zarur deb hisoblanadi. Ayniqsa, jismoniy tarbiya darslari nafaqat
jismoniy rivojlanish, balki o‘quvchilarning ruhiy salomatligi, psixologik barqarorligi
va ijtimoiy faolligini ta'minlashda muhim omil hisoblanadi. Bu jarayonni faqatgina
sport harakatlari emas, balki murakkab psixologik-ijtimoiy jarayon sifatida o‘rganish
lozim.
Jismoniy tarbiya va psixologik rivojlanish
Oʻsmirlik davri – bu shaxs shakllanishining eng muhim bosqichlaridan biridir.
Jismoniy faollik orqali bola o‘zini tanish, o‘z imkoniyatlarini anglash, o‘ziga bo‘lgan
ishonchni oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Sport mashg‘ulotlari doirasida quyidagi
psixologik jihatlar rivojlanadi:
Motivatsiya:
Raqobatbardoshlik va yutuqqa erishish istagi paydo bo‘ladi.
O‘z-o‘zini nazorat qilish:
Intizom va iroda kuchi shakllanadi.
Stressga chidamlilik:
Jismoniy mashqlar ruhiy bosimni kamaytiradi, kayfiyatni
ko‘taradi.
Ijtimoiylashuv:
Guruhda harakat qilish orqali ijtimoiy ko‘nikmalar rivojlanadi.
Sogʻlom turmush tarzini shakllantirishda jismoniy tarbiyaning roli
Sogʻlom turmush tarzi deganda faqat to‘g‘ri ovqatlanish yoki zararli odatlardan
voz kechish emas, balki harakatchanlik, emotsional barqarorlik, mehnatga munosabat
va axloqiy qadriyatlar tizimi ham nazarda tutiladi. Jismoniy tarbiya:
Bola organizmini chiniqtiradi.
Sogʻlom odatlarni shakllantiradi.
Hayotiy faoliyatga ijobiy munosabatni paydo qiladi.
Passiv hayot tarzining oldini oladi.
Shu sababli jismoniy tarbiya darslarini o‘quvchilarda sogʻlom hayotga intilish,
o‘z-o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan ichki ehtiyojni kuchaytiruvchi psixologik vosita
sifatida qarash muhimdir.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
269
2181-3187
Xulosa
Maktabdagi jismoniy tarbiya nafaqat jismoniy sogʻlomlashtirish, balki bolalarda
sogʻlom psixika, barqaror ijtimoiy pozitsiyani shakllantirishning muhim vositasi
hisoblanadi. Bu jarayon psixologik jihatdan o‘ylab tashkil etilganida, o‘quvchining
o‘ziga bo‘lgan ishonchi ortadi, ijtimoiy faolligi kuchayadi, kelajakda sogʻlom va faol
shaxs sifatida jamiyatda o‘z o‘rnini topadi. Demak, jismoniy tarbiya sogʻlom turmush
tarzini shakllantirishda psixologik jarayon sifatida yondashilsa, bu ta’lim-tarbiya
samaradorligini oshiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati:
1.
Abduqodirov A. va boshqalar.
Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi.
–
Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
2.
Yo‘ldoshev A.X.
Pedagogik va yosh psixologiyasi.
– Toshkent: Fan, 2019.
3.
Axmedov A.A.
Sog‘lom turmush tarzi asoslari.
– Toshkent: Iqtisodiyot, 2018.
4.
Xodjayev Sh.
Maktab o‘quvchilari bilan jismoniy tarbiya ishlari.
– Toshkent:
Yangi asr avlodi, 2021.
5.
Karimova R.A.
Psixologiya asoslari.
– Toshkent: O‘qituvchi, 2017.
6.
Nazarova Z.M.
O‘quvchilarning psixologik rivojlanishi va sog‘lomlashtirish
omillari.
– Toshkent: Innovatsiya, 2022.
7.
World Health Organization.
Global recommendations on physical activity for
health.
– Geneva: WHO Press, 2010.
8.
Shadrikov V.D.
Psikhologiya razvitiya cheloveka.
– Moskva: Akademiya,
2019.
