ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–3_ Мая –2025
155
2181-3187
DIKTOGLOSS PROTSEDURASI ORQALI TIL KO'NIKMALARINI
TAXLIL QILISH
Jangirova Bonuxon
,
Urganch Davlat Universiteti,
Xorijiy filologiya fakulteti, Filologiya-ingliz tili
3-bosqich talabasi
Sabirova Gulnoza Xidirbayevna,
Urganch Davlat Universiteti
Xorijiy filologiya fakulteti, ingliz tili o‘qituvchisi.
ANNOTATSIYA
Ushbu maqola to'rtta asosiy til ko'nikmalarini birlashtirish uchun diktogloss
protsedurasidan foydalanishni o'rganadi: tinglash, gapirish, o'qish va yozish.
Kommunikativ va topshiriqlarga asoslangan ta'lim nazariyalariga asoslanib, tadqiqot
diktogloss o'quvchilarga ravonlik, aniqlik va hamkorlikni yaxshilashga qanday yordam
berishini ko'rsatadi. Sinfdagi tajribalar va tahlillar natijasida diktogloss EFL (English
foreign
language)
kontekstlarida
integratsiyalashgan
til
ko'nikmalarini
rivojlantirishning samarali usuli hisoblanadi degan xulosaga keladi.
ANNOTATION
This paper explores the use of the dictogloss procedure to integrate the four main
language skills: listening, speaking, reading, and writing. Based on communicative and
task-based learning theories, the study shows how dictogloss helps learners improve
their fluency, accuracy, and cooperation. Through classroom experiments and analysis,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–3_ Мая –2025
156
2181-3187
it concludes that dictogloss is an effective method for developing integrated language
skills in EFL (English foreign language) contexts.
АННОТАЦИЯ
В этой статье рассматривается использование процедуры диктоглосса для
интеграции четырех основных языковых навыков: аудирования, говорения,
чтения и письма. Основываясь на коммуникативных и основанных на задачах
теориях обучения, исследование показывает, как диктоглосс помогает учащимся
улучшить беглость, точность и сотрудничество. С помощью экспериментов и
анализа в классе делается вывод, что диктоглосс является эффективным методом
развития интегрированных языковых навыков в контексте английского как
иностранного.
Kalit so‘zlar :
Diktogloss, Integratsiyalashgan ko'nikmalar , Til o'rganish ,
Tinglash ,Gapirmoqda, O'qish ,Yozish ,Vazifaga asoslangan ta'lim , Hamkorlikda
o'rganish , Ikkinchi tilni egallash
Keywords:
Dictogloss , Integrated skills , Language learning ,Listening
,Speaking, Reading ,Writing , Task-based learning , Collaborative learning ,Second
language acquisition
Ключевые слова:
Dictogloss, Интегрированные навыки , Изучение языка,
Аудирование , Говорение , Чтение, Письмо , Обучение на основе
задач,Совместное обучение ,Изучение второго языка
Kirish
Diktoglossni samarali qo'llash ya`ni o`qish, yozish , tinglash, gapirish va
grammatika , lug'atni o'zlashtirishni yaxshilash bo'yicha bosqichma-bosqich
ko'rsatmalarni ko`rib chiqish orqali o'rganing.
Ingliz tili ikkinchi til sifatida (ESL) o‘rganuvchilar ko‘pincha tinglab tushunish
o`qish , gapirish va yozish ko‘nikmalarini rivojlantirishda qiyinchiliklarga duch
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–3_ Мая –2025
157
2181-3187
kelishadi. Bu barcha qobiliyatlarini yaxshilashning samarali va qiziqarli usullaridan
biri bu diktogloss texnikasi. Dictogloss bu o`qish , yozish, gapirish, tinglash va til
ishlab chiqarishni birlashtirib, o'quvchilarni umumiy til bilan faol shug'ullanishga va
tushunishlarini kuchaytirishga undaydi. Ushbu maqolada biz ESL sinfida diktogloss
yordamida shu to`rtta til ko`nikmalarini qanday mashq qilishni o'rganamiz.
Asosiy qism
Diktogloss - bu parchani tinglash, o`qish, yozish va gapirish orqali eslatma olish
va keyin matnni qayta tiklashni o'z ichiga olgan til o'rganish faoliyati.
Bu o'quvchilarga berilgan kontekstda umumiy ma'noni, grammatik tuzilmalarni
va lug'atdan foydalanishni tushunishga yordam beradi. Diktogloss jarayoni odatda
umumiy til ko`nikmalari orqali eslatma olish, birgalikda qayta qurish va yakuniy
natijani tahlil qilishdan iborat.
Bosqichma-bosqich amaliy qo'llanma
1.Mos matnlarni tanlash
ESL o'quvchilaringizning malaka darajasiga mos keladigan matnlarni tanlang.
Mazmun qiziqarli va o'quvchilarning qiziqishlari va bilimlariga mos bo'lishi kerak.
Qiyinchilik va tushunarli o'rtasida muvozanatni saqlash muhim, chunki maqsad
ularning til imkoniyatlarini haddan tashqari oshirmasdan kengaytirishdir.
2. Diktogloss faoliyati bilan tanishtiring
Talabalarga diktogloss faoliyatini tushuntiring. Maqsad mazmunni tushunish,
asosiy fikrlarni qo'lga kiritish va keyinchalik parchani to'g'ri qayta qurish ekanligini
ta'kidlang. Faol tinglash, o`qish, yozish va gapirishni rag'batlantiring va hamkorlik va
aniqlik muhimligini ta'kidlang.
a)Tinglash va eslatma olish
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–3_ Мая –2025
158
2181-3187
Ovozni ijro eting yoki parchani taxlil qiling. Birinchi tinglash paytida talabalar
asosiy g'oyalarni va umumiy matnni tushunishga e'tibor qaratishlari kerak.
b)O`qish va gapirib berish
O`quvchilarga matnni o`qiting va umumiy mazmuni nima haqida ekanini gapirib
berishlarini so`rang.
d)Yozish
O`quvchilardan o`qigan eshitgan va gapirganlarida eslarida qolgan malumotlarni
qog`ozga tushurishlarini so`rang
3. Hamkorlikda qayta qurish
Sinfni kichik guruhlarga bo'ling. Har bir guruh o'zlarining umumiy
eslatmalaridan foydalangan holda parchani qayta qurish uchun birgalikda ishlaydi.
Yaxlit qayta qurishga erishish uchun guruh ichidagi munozaralarni rag'batlantiring. Bu
hamkorlik jihati muloqot va tanqidiy fikrlashni rivojlantiradi.
4. Taqqoslash va tahlil qilish
Qayta qurish bosqichidan so'ng o'quvchilarga asl matnni taqdim eting. Har bir
guruhdan o'z versiyasini asl nusxasi bilan solishtirishni so'rang, har qanday
nomuvofiqlikni ko'rsating. Sinf sifatida lug'at, grammatika va umumiy tuzilishga
e'tibor qaratib, farqlarni tahlil qiling. Ushbu tahlil o'quvchilarga yaxshilanishi kerak
bo'lgan sohalarni aniqlashga yordam beradi.
5.Baholash va fikr-mulohazalar
ESL talabalarining taraqqiyotini baholash va ularga til o‘zlashtirish va sinfda
ishonchni oshirish uchun konstruktiv fikr-mulohazalarni taqdim etishning asosiy
usullarini kashf eting.
6. Kuzatuv tadbirlari
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–3_ Мая –2025
159
2181-3187
O'rganishni mustahkamlash uchun munozaralar, bahslar, yozma topshiriqlar yoki
qayta tuzilgan matnga asoslangan rolli o'yinlar kabi keyingi mashg`ulotlarni qo'shing.
Bu mashg'ulotlar o'quvchilarga qo'shimcha mashq qilish va diktogloss faoliyati orqali
olingan til ko'nikmalarini qo'llash imkonini beradi.
7. Muntazam amaliyot va taraqqiyotni kuzatish
Izchil amaliyotni ta'minlash uchun diktoglossni ESL o'quv dasturiga muntazam
ravishda kiriting. O`quvchilarni vaqt o'tishi bilan rivojlanishini kuzatib boring,
ularning umumiy til mahoratlarini, tushunish qobiliyatlarini va til to'g'riligini nazorat
qiling. Matnlarning qiyinligini sozlang, chunki ularning malakasi yaxshilanadi.
Bunday matnlarni qayerdan topsam bo'ladi?
O'qish yoki o'zingiz ixtiro qilish uchun qisqa, jozibali matnni tanlang.
O`quvchilar uchun turli internet saytlar va materiallardan foydalandim. Siz
darsliklarda matnlarni topishingiz yoki o'zingiz oddiy narsalarni yaratishingiz mumkin.
Yoki kimdir o'z tajribalarini muhokama qiladigan matnni toping.
Xulosa
Ushbu diktogloss metodida qatnashgan o'quvchilar to'rtta til ko`nikmalari
umumiy o`zlashtirildi. Ular ta`lim olish tajribasini ham aytib o‘tgan va
tengdoshlarning fikr-mulohazalarini olish ular qanchalik ko'p o'rganganliklarini
anglashning yangi usuli edi va ularni mu metoddan yanada xabardor bo'lishga
undadi.Ularning bilim va qobiliyatini oshirdi. Sifatida biz tadqiqotchilar,
o`quvchilarni haqiqatdan rag'batlantirdik har safar diktogloss protsedurasi bo'lgan
amalga oshirilganda, o'quvchilar vaqt o'tishi bilan o'zaro hamkorlik qildilar va bir-
birlarini qo'llab-quvvatladilar. Natijada, ular nafaqat o'zlarining shaxsiy bilimlari,
balki sinfdoshlarining ham o'rganishlari uchun mas'uliyatni o'z zimmalariga oldilar. Til
o'qituvchilarining asosiy muammolaridan biri ko`p yil amalda qo`llay oladigan
tajribalarni yaratishdir va bu metod aynan shunday barcha uchun birdek manfaat va
bilim asosidir. O'quvchilarni kelajakka tayyorlaydigan o'zaro ta'sir ingliz tili bilan
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–3_ Мая –2025
160
2181-3187
tajriba o'tkazadi va ularni rag'batlantiradi ular ko'proq qila oladigan narsadan
tashqariga chiqish an'anaviy til o'rganish tajribasi (ya'ni, matnlarsiz mashqlarni bajarish
ma'no va aloqadorlikka ega bo'lmasligi mumkin). Diktogloss o'qituvchilar uchun til
ko'nikmalarini ijtimoiy o'zaro ta'sir bilan birlashtirish uchun asos yaratadi, bu esa
o'quvchilarni o'z ta'limini egallashga undaydi. Shunday qilib, o'rganish o'quvchilar
duch kelishi mumkin bo'lgan narsalar uchun yanada mazmunli va dolzarb bo'lib qoladi.
References
1.
Bollin, G. G. 2003. The realities of middle school for Mexican children. The
Clearing House 76 (4): 198–201. Council of Europe. 2001. Common European
2.
Framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment.
Cambridge:
Cambridge
University
Press.
www.coe.int/t/dg4/linguistic/
source/framework_en.pdf continued on page 35Dewey, J. 1997. Experience and
education. New York: Touchstone. (Orig. pub. 1938.)
3.
Díaz-Rico, L. T. 2004. Teaching English learners:Strategies and methods.
Boston: Allyn and Bacon.
4.
Krashen, S. 2003. Explorations in language acquisition and use: The Taipei
lectures. Portsmouth,
5.
NH: Heinemann. Prabhu, N. S. 1987. Second language pedagogy. Oxford:
Oxford University Press.
6.
Watson, J. 2012. Making friends not always easy for foreign students. Voice of
America
Special
English
Education
Report.
http://learningenlish.voanews.com/content/making-friends-
not-always-easy-for-
international-students.
7.
Internet manba: https://www.teachingenglish.org.uk/article/what-clil
8.
Chet
tili
o
‘qitish
metodikasi.
J.Jalolov.
–
2024;
https://pdfbox.uz/books/uzbek/42757-j-jalolov-chet-tili-oqitish-metodikasi
