ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
175
2181-3187
MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARNING QIZIQISH VA
QOBILIYATLARIGA MOS FAN YO‘NALISHINI ANIQLASH UCHUN
ONLAYN PLATFORMA ISHLAB CHIQISHNING NAZARIY VA
TEXNOLOGIK ASOSLARI
Asadbek Moʻminov Maʼmurjon oʻgʻli
(Farg‘ona davlat texnika universiteti talabasi)
Annotatsiya:
Ushbu maqolada maktab yoshidagi bolalarning individual
qiziqishlari va qobiliyatlarini aniqlash orqali ularning fan yo‘nalishlarini to‘g‘ri
tanlashlariga ko‘maklashuvchi onlayn platformani ishlab chiqishning nazariy va
texnologik asoslari yoritiladi. Ilmiy asoslangan diagnostika metodikasi va sun’iy
intellekt yordami bilan bolalarning psixologik xususiyatlari, bilim olishga bo‘lgan
moyilligi hamda kasbiy yo‘nalishdagi intilishlari tahlil qilinadi. Platforma
foydalanuvchiga qulay interfeys, avtomatlashtirilgan testlar va shaxsiylashtirilgan
tavsiyalar asosida ta’limda individual yondashuvni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan.
Mazkur loyiha nafaqat ta’lim tizimini raqamlashtirish, balki har bir o‘quvchining
salohiyatini erta aniqlash va rivojlantirish imkonini beradi.
Kalit so‘zlar:
maktab yoshi, fan yo‘nalishi, individual yondashuv, ta’lim
texnologiyalari, bolalar qiziqishi, onlayn platforma qobiliyatni aniqlash, qiziqish, fan
yo‘nalishi, sun’iy intellekt, raqamli ta’lim.
Kirish
Zamonaviy ta'lim jarayonida raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi ta'lim
islohotlariga ham ta'sir ko‘rsatmoqda. Shu jumladan, bolalarning individual
qiziqishlarini aniqlash va ularni mos ravishda fan yo‘nalishlariga yo‘naltirish uchun
sun’iy intellekt, big data (katta ma’lumotlar) va psixometrik baholash asosida ishlovchi
interaktiv onlayn platformalarni ishlab chiqish zarurati tug‘ilmoqda. XXI asrda ta’lim
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
176
2181-3187
tizimi tubdan o‘zgarib bormoqda. An’anaviy ta’limdan zamonaviy, raqamli va
moslashtirilgan ta’limga o‘tish jarayoni jadal rivojlanmoqda. Bu esa o‘z navbatida
maktab yoshidagi bolalarning individual qiziqish va qobiliyatlarini aniqlash, ularga
mos fan yo‘nalishlarini tanlash va rivojlantirish zaruratini yuzaga keltirmoqda. Shu
boisdan, onlayn platformalarni ishlab chiqish orqali har bir o‘quvchining o‘ziga xos
jihatlariga mos ta’lim yo‘nalishini belgilash muhim vazifalardan biri bo‘lib bormoqda.
Texnologik jihatdan esa, bu jarayonda sun’iy intellekt,
ma’lumotlar tahlili (data analytics), test tizimlari, vizualizatsiya va foydalanuvchi
interfeysi kabi zamonaviy vositalardan foydalaniladi. Onlayn platforma orqali bola bir
nechta savollar, interaktiv topshiriqlar va testlar yordamida o‘z qobiliyatlarini aniqlab,
unga mos fan yo‘nalishlari haqida tavsiyalar oladi. Platforma foydalanuvchiga qulay,
estetik va intuitiv bo‘lishi, ayni vaqtda ishonchli va tahliliy jihatdan aniq natijalarni
taqdim eta olishi lozim.
Bunday
platforma nafaqat o‘quvchining, balki ota-onalar va ustozlarning ham qaror qabul
qilish jarayonida yordamchisi bo‘la oladi. Masalan, agar bola texnologiyalarga qiziqsa,
bu unga informatika, muhandislik yoki dasturlash sohasini tavsiya qilishga asos
bo‘ladi. Aksincha, san’atga moyilligi bo‘lsa, dizayn, musiqa yoki adabiyot
yo‘nalishlari bo‘yicha tavsiyalar beriladi. Bunday platforma orqali har bir
o‘quvchining individual intellektual darajasi, ko‘nikmalari, mantiqiy tafakkuri va
psixologik xususiyatlari aniqlanadi. Bu esa ularning tabiiy moyilliklariga mos bo‘lgan
fan yoki kasb yo‘nalishini tanlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Misol
uchun,
kreativlik va obrazli tafakkuri kuchli o‘quvchilar san’at, dizayn yoki til yo‘nalishlariga;
mantiqiy fikrlashi kuchli bo‘lganlar esa matematika, IT yoki texnika sohalariga
yo‘naltirilishi mumkin. Nazariy jihatdan olganda, bu kabi platformaning asosiy
yondashuvi konstruktivistik ta'lim nazariyasi, ya’ni har bir bola o‘z bilimlarini o‘z
tajribasi asosida shakllantiradi degan tamoyilga tayangan bo‘lishi kerak. Texnologik
jihatdan esa platforma foydalanuvchi uchun qulay interfeys, ma’lumotlarni xavfsiz
saqlash, avtomatlashtirilgan tahlil va tavsiya tizimiga ega bo‘lishi lozim.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
177
2181-3187
Shuningdek, ota-onalar, psixologlar va pedagoglar uchun alohida kabinetlar
yaratilib, ular orqali o‘quvchining rivojlanish darajasi kuzatilib borilishi, tavsiyalar
berilishi va faoliyat yo‘nalishi bo‘yicha muhim qarorlar qabul qilinishi mumkin. Bu
esa nafaqat o‘quvchilarning qobiliyatini erta aniqlash, balki kelajakda tanlovda
xatolarga yo‘l qo‘ymaslik, ijtimoiy-psixologik muammolarni kamaytirishga xizmat
qiladi.
Axborot
va ta'lim muhitidagi o'quv-tadqiqot faoliyati o'z mohiyatiga ko'ra o'zgaruvchan bo'lib
chiqadi, chunki har bir talaba Ba'zi sabablarga ko'ra, boshlang'ich maktab o'quvchilari
hali ijodiy dizayn va tadqiqot faoliyati bilan shug'ullanishga tayyor emaslar, buning
uchun yetarli bilim va ko'nikmalarga ega emaslar. Ehtimol, bu fikr kichik maktab
o'quvchilari bilan tadqiqot faoliyati o'qituvchilarning o'zlari uchun juda qiyin
bo'lganligi sababli paydo bo'lgan. Boshlang'ich sinf o'quvchilari uchun ushbu turdagi
intellektual ijod bilan shug'ullanishni boshlash vaqti keldi. Bolalarning tadqiqot
izlanishlariga bo'lgan ehtiyoji biologik jihatdan belgilanadi, bola tadqiqotchi
tomonidan tug'iladi. Yangi taassurotlarga chanqoqlik, qiziquvchanlik, doimiy ravishda
kuzatish va tajriba o'tkazish istagi bolalarning xulq-atvorining eng muhim
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
178
2181-3187
xususiyatidir.
Tadqiqotga intilish tegishli xatti-harakatlarni keltirib
chiqaradi va bolaning aqliy rivojlanishi dastlab o'z-o'zini rivojlantirish jarayoni sifatida
rivojlanishi uchun sharoit yaratadi.Tadqiqot xulq-atvori bolaning dunyo haqidagi
g'oyalarini olishning eng muhim manbalaridan biridir. Agar ota-onalar ushbu
tadqiqotlarga qiziqishni saqlab qolishga muvaffaq bo'lsalar, bolaning birgalikdagi
faoliyatga chaqirig'iga javob bersalar, uni o'zidan uzoqlashtirmasalar, kerak bo'lganda
o'z tajribalari, bilimlari bilan o'rtoqlashsalar, bolalarning mustaqil tadqiqotlarini
ustuvor deb hisoblasalar, unda bunday bola maktabga o'z tadqiqot qiziqishini
rivojlantiradi va "bilim uchun sayohat"ga borishga tayyor bo'ladi. Bu tadqiqotchining
shaxsiyatini
shakllantirishning
boshlanishi.
Tadqiqot
faoliyatining
tarkibiy
qismlaridan biri bu mustaqil tadqiqot yoki uning bir qismi uchun zarur bo'lgan
intellektual, amaliy ko'nikmalar va o'quv ishlarining ko'nikmalari tizimi sifatida
belgilangan tadqiqot qobiliyatlari.
Ularni shakllantirish uchun siz an'anaviy texnologiyalarni axborot
texnologiyalari bilan birgalikda ishlatib, o'quv va tadqiqot muammolarini (ularni hal
qilish jarayoni bir yoki bir nechta tadqiqot ko'nikmalarini talab qiladigan vazifalarni
hal qilishingiz mumkin. Maktab yoshidagi bolalarning individual qiziqishlari va
qobiliyatlarini aniqlash orqali ularning fan yo‘nalishlarini to‘g‘ri tanlashlari bilan birga
shundan keyin bolalar ko’roq ta’lim uchun yaxshi sharoit va afzalliklarga ega bo'lganda
ko'proq e'tibor beradi.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, zamonaviy
ta’limda personalizatsiya tamoyili ustuvor o‘ringa chiqmoqda. Maktab yoshidagi
bolalarning qiziqish va qobiliyatlariga mos fan yo‘nalishini aniqlash uchun
yaratiladigan onlayn platformalar — bu faqat texnologik loyiha emas, balki har bir
bolaning baxtli kelajagini shakllantirishga xizmat qiluvchi muhim vositadir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Murodullayeva R. A., Ro‘zaliyev M. X. o‘g‘li, Shamamatova S. J. qizi,
Sotvoldiyev A. A. o‘g‘li. (2024).
Ta’lim sohasida onlayn konferensiya va vebinarlarni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
179
2181-3187
tashkil
etish
.
TADQIQOTLAR.UZ,
37(5),
168–171.
https://tadqiqotlar.uz/new/article/view/2977tadqiqotlar.uz+2tadqiqotlar.uz+2tadqiqotl
2.
Nabiyeva M. B. qizi, Murodullayeva R. A. qizi, Ro‘zaliyev M. M. o‘g‘li,
Shamamatova S. J. qizi. (2024).
O‘quv dasturlarini yaratish texnologiyasi
.
TADQIQOTLAR.UZ,
37(5),
176–181.
https://tadqiqotlar.uz/new/article/view/2979tadqiqotlar.uz
3.
Xalilov M. M. M. o‘g‘li, Dalibekov L. R. o‘g‘li, Murodullayeva R. A. qizi.
(2024).
Optik tolalarda signallarni yo‘qolishini oldini olish va axborot xavfsizligini
ta’minlash
. Электронный научный журнал "Потомки Аль-Фаргани", 1(2), 129–
131.
https://cyberleninka.ru/article/n/optik-tolalarda-signallarni-yo-qolishini-oldini-
olish-va-axborot-xavfsizligi-ta-minlashКиберЛенинка+1Zenodo+1
4.
Murodullayeva R. A. qizi, Umaraliyev J. T. o‘g‘li, Tojidinov A. I. o‘g‘li,
Inomjonov A. E. o‘g‘li. (2022).
Dasturiy ta'minot vositalari va ularning
telekommunikatsiya
tarmoqlarida
qo‘llanilishi
.
Международная
научно-
техническая
конференция,
19.
https://interonconf.org/index.php/rus/article/download/1080/999/985interonconf.org
5.
Murodullayeva R. A. qizi. (2024).
Sun’iy intellekt tarixiga nazar
.
Mejdunarodnaya
nauchno-texnicheskaya
konferenciya.
https://kompy.info/mejdunarodnaya-nauchno-tehnicheskaya-konferenciya-
