ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
197
2181-3187
DARS JARAYONIDA MULTIMEDIA VOSITALARIDAN
FOYDALANISH ORQALI BILIMLARNI O'ZLASHTIRISH SAMAR
ADORLIGINI OSHIRISH USULLARI
Murodullayeva Rayxona Abduraxmon qizi
(Farg‘ona davlat texnika universiteti talabasi)
Annotatsiya:
Mazkur maqolada ta’lim jarayonida multimedia vositalaridan
foydalanishning o‘quvchilar bilimini o‘zlashtirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi.
Raqamli texnologiyalarning ta’limga kirib kelishi natijasida, darslarni interaktiv,
samarali va qiziqarli tarzda tashkil etish zaruriyati ortib bormoqda. Maqolada
multimedia vositalarining afzalliklari, xususan, o‘quvchining faolligi, qiziqishi va
mustaqil izlanishlariga ijobiy ta’siri misollar orqali ochib beriladi. Shuningdek,
multimedia vositalarining ta’limni differensiallashtirishdagi roli ham yoritiladi.
Muallif tomonidan ta’lim sifati va o‘quv samaradorligini oshirishda zamonaviy
yondashuvlarning dolzarbligi asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar:
multimedia vositalari, raqamli texnologiyalar, ta’lim jarayoni,
interaktiv dars, bilim samaradorligi, o‘quvchilar faolligi, vizual o‘rganish, ta’lim sifati
Kirish
Bugungi kunda ta’lim tizimida ro‘y berayotgan o‘zgarishlar va zamonaviy
texnologiyalar taraqqiyoti dars jarayonlarini ham zamonaviylashuvga undamoqda.
An’anaviy o‘qitish uslublarining o‘rnini asta-sekin multimedia vositalari orqali
boyitilgan, interaktiv va o‘quvchini faol jalb etuvchi metodlar egallamoqda. Ayniqsa,
bilimlarni o‘zlashtirish samaradorligini oshirishda multimedia vositalarining tutgan
o‘rni nihoyatda muhim. Zero, ko‘rish, eshitish va harakat orqali o‘rganilgan bilimlar
uzoq muddatli xotirada mustahkam joylashadi.
Bugungi kunda ta’lim sohasida yuz
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
198
2181-3187
berayotgan jadal o‘zgarishlar, raqamli texnologiyalarning kirib kelishi, o‘quv
jarayonini interaktiv, qiziqarli va samarali tashkil etishga bo‘lgan ehtiyojni yanada
oshirmoqda. Ayniqsa, yosh avlod bilim olishga bo‘lgan munosabati o‘zgargan bir
davrda, o‘qituvchilar tomonidan multimedia vositalaridan foydalanish tobora dolzarb
bo‘lib bormoqda.
Multimedia vositalari – bu matn, rasm, grafik, audio, video, animatsiya va boshqa
turdagi ma’lumotlarning birgalikda qo‘llanilishidir. Bu vositalar o‘quvchiga mavzuni
tushunishda ko‘maklashadi, uni faollikka undaydi, qiziqishini uyg‘otadi va eng
asosiysi — bilimni chuqur o‘zlashtirishiga sabab bo‘ladi. Misol uchun, biologiya
fanida odam organizmi tuzilishini oddiy matndan o‘qish o‘rniga, video animatsiya
orqali tushunish o‘quvchiga ancha oson kechadi. Bu esa dars mazmunini ongli ravishda
qabul qilish va eslab qolishni kuchaytiradi.
Shuningdek,
darsda
multimedia vositalaridan foydalanish o‘quvchilarni mustaqil izlanishga undaydi.
O‘quvchi o‘zi mustaqil ravishda video darslarni ko‘rish, interaktiv testlarni yechish,
animatsiyali tajribalarni tahlil qilish orqali o‘rganish jarayonini davom ettiradi. Bu esa
nafaqat bilimlarni mustahkamlaydi, balki o‘quvchining shaxs sifatida shakllanishiga
xizmat qiladi.
Multimedia
vositalarining
yana bir muhim jihati — ta’limni differensiallashtirish imkoniyatidir. Har bir
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
199
2181-3187
o‘quvchining idrok qilish, tushunish va yodda saqlash qobiliyati turlichadir. Kimdir
vizual ma’lumotlarni yaxshi eslab qoladi, boshqasi esa audio orqali tezroq
o‘zlashtiradi. Multimedia bu jihatlarni hisobga olgan holda har xil formatda bilim
berish imkonini yaratadi.
Ko‘p yillik amaliy tajriba
shuni ko‘rsatadiki, multimedia vositalaridan foydalangan holda tashkil etilgan
darslarda o‘quvchilarning faolligi oshadi, bilim darajasi yuqorilaydi va fanlarga
bo‘lgan qiziqish kuchayadi. Bu esa bevosita ta’lim sifatining oshishiga olib keladi.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, zamonaviy dars jarayoni multimedia vositalarisiz tasavvur
etib bo‘lmaydi. O‘qituvchi bu vositalardan oqilona va metodik asosda foydalansa, dars
samaradorligi sezilarli darajada ortadi. Har bir pedagog zamon bilan hamnafas bo‘lib,
yangi texnologiyalarni o‘z faoliyatida tatbiq etishga intilishi lozim. Chunki hozirgi
avlodning bilim olish ehtiyoji va qiziqishi shunday zamonaviy yondashuvlarni talab
qilmoqda.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Axmedova, G. (2022). “Multimedia vositalaridan samarali foydalanish usullari”,
Ta’lim va Innovatsiya
jurnali, №4(28), 56–60-betlar.
2.
Murodullayeva, R.A., Inomjonov, A.E. (2023).
Dasturiy ta'minot vositalari va
ularning
telekommunikatsiya
tarmoqlarida
qo‘llanilishi
.
Interonconf.org.
https://interonconf.org/index.php/rus/article/download/1080/999/985
3.
To‘raqulova, M. (2021).
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar.
Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi.
4.
Shamamatova, S.J., Murodullayeva, R.A., Sobirova, K.A. (2024).
Axborot
xavfsizligi
texnikasi
va
IT
sohasida
sun’iy
intellektning
o‘rni
.
https://kompy.info/mejdunarodnaya-nauchno-tehnicheskaya-konferenciya-
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
200
2181-3187
5.
Murodullayeva, R. A. (2024).
AutoPlay Media Studio yordamida interaktiv
elektron darsliklarni yaratish va ta'lim jarayonida qo‘llash
. Toshkent: Ta'lim va
texnologiya.
6.
Murodullayeva, R.A., Ro‘zaliyev, M.X., Shamamatova, S.J. (2024).
Ta’lim
sohasida onlayn konferensiya va vebinarlarni tashkil etish
. TADQIQOTLAR.UZ,
37(5), 168–171.
https://tadqiqotlar.uz/new/article/view/2977
7.
Murodullayeva R.A. (2024).
Raqamli transformatsiya va sun’iy intellekt:
ijtimoiy sohalarda innovatsiyalar
. “Ilm va taraqqiyot yo‘lida” ilmiy jurnali, №3, 28–
34.
