ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
192
2181-3187
TA'LIMIY PLATFORMALARNING TA'LIM TIZIMI RIVOJIGA
QO‘SHAYOTGAN HISSASI VA ROLI (KREATIV FIKRLASHNI
RIVOJLANTIRUVCHI VA INNOVATSION TA'LIM PLATFORMALARI
MISOLIDA)
Rustamova Parizoda Suhrob qizi,
Baxtiyorov Muhammadqodir Berdali o‘g‘li
(Farg‘ona davlat texnika universiteti talabasi)
Annotatsiya:
Ushbu maqolada innovatsion ta’limiy platformalarning hozirgi
ta’lim tizimidagi ahamiyati, ularning kreativ fikrlashni rivojlantirishdagi o‘rni,
zamonaviy ta’lim muhitiga qo‘shayotgan hissasi va raqamli texnologiyalarning ushbu
platformalar bilan integratsiyalashuvi tahlil qilinadi. Shuningdek, platformalarning
o‘quv jarayoniga ta’siri, o‘quvchilarning mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini
shakllantirishdagi roli amaliy misollar asosida yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
ta’limiy platforma, kreativ fikrlash, raqamli ta’lim, innovatsion
texnologiya, interaktiv metod, mustaqil o‘rganish, elektron resurslar, ta’lim tizimi.
Kirish
Zamonaviy ta’lim tizimi bugun yangi texnologik yondashuvlarga muhtoj.
Endilikda oddiy, an’anaviy o‘qitish metodlari bilan bilim berish yetarli emas.
O‘quvchida mustaqil fikrlash, kreativ yondashuv, muammoni tahlil qilish, zamonaviy
axborotdan samarali foydalanish ko‘nikmalari bo‘lishi zarur. Dunyodagi rivojlangan
mamlakatlar ta’lim tizimini innovatsion texnologiyalar yordamida modernizatsiya
qilmoqda. Shu jarayonda raqamli platformalarning ahamiyati ortib bormoqda.
Bularning barchasini shakllantirishda ta’limiy platformalarning o‘rni beqiyosdir.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
193
2181-3187
Raqamli texnologiyalarning ta’limga kirib kelishi bilan ta’lim platformalari yangi
bosqichga ko‘tarildi. Dastlab masofaviy darslar uchun yaratilgan oddiy tizimlar bugun
mukammal interaktiv, multimedia asosidagi o‘quv muhitlariga aylandi. Bu
platformalar orqali o‘quvchi istalgan joydan, istalgan vaqtda, o‘z tezligida bilim olishi
mumkin. Bunda nafaqat bilim olish, balki o‘z fikrini erkin bildirish, savollar berish,
javoblar izlash, hatto jamoaviy loyihalarda ishtirok etish imkoniyati mavjud.
Tehnik vositalar bilan
jihozlangan mahsus o‘quv xonalari avtomatlash- tirilgan auditoriyalar, zallar bo‘lishi
maqsadga muvofiqdir. Har bir mavzu ma- teriali bo‘yicha tehnik vositalardan
foydalanish metodikasi aniq va puxta ishlab chiqilgan va amalda sinalgan bo‘lishi
lozim, ularga xos maxsus didaktik materiallar esa uzluksiz ravishda takomillashtirilib
borilishi zarur. Inson faoliyatida texnikaning qo‘llanilishi, ayniqsa uning o‘quv-tarbiya
jarayonini takomillashtirish maqsadida ishlatilishi o‘ziga xos omillarga egadir. Bu
omillar birinchidan, o‘qituvchi va o‘quvchi faoliyatining keskin o‘zgarishiga,
ikkinchidan, o‘quvchiga yetkazilishi kerak bo‘lgan voqea va hodisalarning chuqurroq
o‘rganilishi va o‘zlashtirilishiga zamin tayyorlashdan iboratdir.
Masalan, “Google Classroom”, “Zoom”, “Khan Academy”,
“Coursera”, “Edmodo”, “Padlet”, “Mentimeter” kabi xalqaro platformalar o‘z
foydalanuvchilari uchun turli mavzularda interaktiv kontentlar, testlar, videodarslar,
topshiriqlar, baholash tizimlarini taklif etadi. Bu esa o‘quvchining faolligini oshiradi,
uni bilishga, o‘rganishga, izlanishga undaydi. O‘zbekiston tajribasida ham bu borada
ijobiy siljishlar bor. Xususan, “ZiyoNet”, “EduMarket.uz”, “Talaba.uz”,
“OnlineMaktab.uz” kabi mahalliy platformalar orqali ta’lim sifati oshirilmoqda. Bu
platformalarning eng katta afzalligi — ular o‘zbek tilida, mahalliy o‘quv dasturlariga
mos holda ishlab chiqilgan.
Kreativ
fikrlashni
rivojlantirish — bu faqat tasviriy san’at yoki adabiyot emas, balki barcha fanlarda zarur
bo‘lgan universal ko‘nikmadir. Masalan, matematikada muammoni boshqa yo‘l bilan
yechish, tarixda voqealar sababini turlicha izohlash, biologiyada tajriba natijasini yangi
g‘oya bilan bog‘lash — bularning barchasi kreativ yondashuv mahsuli sanaladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
194
2181-3187
Shunday yondashuvni o‘rgatuvchi platformalar o‘quvchini standart yodlashdan
chetlashtirib, mustaqil o‘ylovchi shaxsga aylantiradi.
Ta’limiy platformalarning yana bir ijobiy jihati — ularning doimiy yangilanib
borishi va foydalanuvchi fikrlariga asoslangan tarzda takomillashib borishidir. Har bir
foydalanuvchi o‘z ehtiyojiga qarab kerakli resursni tanlaydi. Bu erkinlik, ayni vaqtda,
mas’uliyat ham yuklaydi: o‘qituvchi to‘g‘ri yo‘naltiruvchi, o‘quvchi esa faol
ishtirokchi bo‘ladi. O‘qitishning audiovizual vositalardan o‘quv maskanlarida
foydalanish o‘quvchilarda o‘tilayotgan fan darajasida ma’lum bir tassavurlar,
qiziqishlar va ko‘nikmalar hosil bo‘lishida katta ahamiyat kasb etadi.
Audiovizual vositalar o‘quvchining ikki organlariga, eshitish va ko‘rish
organlariga bir paytda ta’sir qiladiki, buning natijasida ularning o‘tilayotgan darsni
o‘zlashtirish darajasi ancha yuqori bo‘ladi. Zamonaviy ta’lim tizimi o‘z oldiga faqat
bilim berishni emas, balki mustaqil fikrlovchi, kreativ va innovatsion qarashlarga ega
shaxsni tarbiyalash vazifasini qo‘ymoqda. Bunday yondashuvni amalda ro‘yobga
chiqarishda ta’limiy platformalarning o‘rni beqiyosdir. Ayniqsa, kreativ fikrlashni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
195
2181-3187
shakllantiruvchi onlayn platformalar o‘quvchini faollikka, tanqidiy tahlilga, jamoaviy
ishlashga va muammo yechishga yo‘naltiradi.
Shuningdek, raqamli
texnologiyalarga asoslangan ta’limiy muhit o‘quv jarayonini individuallashtirish,
istalgan vaqtda, istalgan joyda ta’lim olish imkonini beradi. Ta’limiy platformalar
yordamida nafaqat bilim olish, balki uni amaliyotda sinab ko‘rish, yangi g‘oyalarni
shakllantirish va o‘zini rivojlantirish imkoniyati paydo bo‘ladi. Shuning uchun,
bugungi kunda har bir pedagog va ta’lim tashkiloti bu imkoniyatlardan samarali
foydalanishi zarur. Zero, innovatsion ta’lim vositalarini o‘z vaqtida joriy etish – kelajak
raqobatbardosh jamiyatining poydevorini qurish demakdir.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, innovatsion ta’limiy platformalar nafaqat bilim olish, balki
yosh avlodning fikrlash tarzini, bilimga munosabatini, ijodiy yondashuvini
o‘zgartirmoqda. Ta’lim tizimi bu vositalar orqali o‘zining yangi bosqichiga qadam
qo‘ymoqda. Demak, ushbu platformalarni ta’limga keng joriy etish — kelajak avlodni
intellektual, kreativ, axborot texnologiyalarini chuqur biladigan shaxs sifatida
tarbiyalashning eng muhim yo‘lidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Murodullayeva, R.A., Inomjonov, A.E. (2023).
Dasturiy ta'minot vositalari va
ularning telekommunikatsiya tarmoqlarida qo‘llanilishi
. Interonconf.org.
https://interonconf.org/index.php/rus/article/download/1080/999/985
2.
Khan Academy.
3.
Shamamatova, S.J., Murodullayeva, R.A., Sobirova, K.A. (2024).
Axborot
xavfsizligi
texnikasi
va
IT
sohasida
sun’iy
intellektning
o‘rni
.
https://kompy.info/mejdunarodnaya-nauchno-tehnicheskaya-konferenciya-
4.
Coursera.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
196
2181-3187
5.
Murodullayeva, R. A. (2024).
AutoPlay Media Studio yordamida interaktiv
elektron darsliklarni yaratish va ta'lim jarayonida qo‘llash
. Toshkent: Ta'lim va
texnologiya.
6.
ZiyoNET – O‘zbekiston ta’lim portali.
7.
Murodullayeva, R.A., Ro‘zaliyev, M.X., Shamamatova, S.J. (2024).
Ta’lim
sohasida onlayn konferensiya va vebinarlarni tashkil etish
. TADQIQOTLAR.UZ,
37(5), 168–171.
8.
Talaba.uz
–
Ta’limiy
platforma.
https://tadqiqotlar.uz/new/article/view/2977
9.
Murodullayeva R.A. (2024).
Raqamli transformatsiya va sun’iy intellekt:
ijtimoiy sohalarda innovatsiyalar
. “Ilm va taraqqiyot yo‘lida” ilmiy jurnali, №3, 28–
34.
