Методика использования электронных изданий при обучении решению расчетных задач по химии в общеобразовательных школах Республики Каракалпакстан

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная

лингвистика

и

лингводидактика

–

Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

Methodology of using electronic publication(s) in teaching
solving calculations in Chemistry in general secondary
schools of the Republic of Karakalpakstan

Sholpan AJINIYAZOVA

1

, Karimbay UTENIYAZOV

2

Karakalpak State University named after Berdak

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received April 2024

Received in revised form

10 May 2024

Accepted 25 May 2024

Available online

25 June 2024

This article presents the results of the use of electronic

publications in the teaching of solving calculation problems in
Chemistry in general secondary schools of the Republic of
Karakalpakstan.

2181-3701

/©

2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss1

/S

-pp631-640

This is an open-access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru

)

Keywords:

calculation problems,

electronic publication,

basic classes of inorganic

compounds,

oxides,

acids,

bases and salts,

proportion method.

Qoraqalpogʻiston respublikasi umumiy oʻrta ta’lim

maktablarida Kimyodan hisoblash masalalarini echishni

oʻrgatishda

elektron

nashr(

lar)dan

foydalanish

metodikasi

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

hisoblash masalalari,

elektron nashr,

noorganik birikmalarning

asosiy sinf birikmalari,

oksidlar,

kislotalar,

asoslar va tuzlar,

proporciya usuli.

Ushbu maqolada Qoraqalpogʻiston respublikasi umumiy

oʻrta ta’lim maktablarida Kimyo fanidan hisoblash masalalarni

echishni oʻrgatishda Elektron nashrdan foydalanish natijalari

keltirilgan.

1

Assistant, Karakalpak State University named after Berdak.

2

PhD, docent, Karakalpak State University named after Berdak.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

632

Методика использования электронных изданий при
обучении решению расчетных задач по химии

в

общеобразовательных

школах

Республики

Каракалпакстан

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

расчетные задачи,

электронное издание,

основные классы

неорганических

соединений,

оксиды,

кислоты,

основания и соли,

пропорциональный метод.

В данной статье представлены результаты использования

электронных изданий при обучении решению расчетных

задач по химии в общеобразовательных школах Республики
Каракалпакстан.

KIRISH

Dunyoning deyarli barcha mamlakatlarida, jumladan kundan-kunga ilm-fan,

texnika-texnologiyalar va ishlab chiqarish sohalari rivojlanayotgan yurtimizda ham,

ta’limning asosiy boshlangʻish boʻgʻini sanalgan umumiy oʻrta ta’lim maktablarida

oʻqitiladigan barcha fanlar, hususan tabiyiy fanlar sirasiga kiradigan, zamonaviy ishlab
chiqarishning va kundalik hayotimizning asosini tashkil etadigan kimyo fanini oʻqitish

jarayonini takomillashtirish, darslarda yangicha innavacion texnologiyalar va ilgʻor
ta’limiy metodlarni qoʻllash muhim ahamiyat kasb etmoqda. Kimyo fanining ilmiy

asoslarini chuqur oʻrgangan va mukammal biladigan avlodni tarbiyalash natijasida
kelajakda koʻplab ekologik, texnologik, oziq

-ovqat va ishlab chiqarishning boshqa

sohalaridagi qator muommolar oʻz echimini topishga olib keladi [1] Kimyoni oʻqitishning
samaradorligi va sifatini oshirishni oʻquvchilarga oʻzlashtirish, kimyoviy masalalarni

yechish koʻnikmalarini egallamasdan turib mumkin emas. [2] “Ta’lim tugʻrisida”

gi va

“Kadrlar tayorlash milliy dasturi tugʻrisida”

gi qonunlarga muvofiq, umumtalim fanlarini

oʻqitishning uzliksizligi va izchilligini taminlash, zamonaviy metodologiyasini yaratish,
davlat ta’lim standartlarining yangi avlodini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etishni

tashkil etish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasining 2020

-yil 23-sentyabrdagi

“Ta’lim toʻgʻrisida”gi №OʻRQ–637 qanuni [3], konsepsiyasi, oʻrta umumiy ta’lim toʻgʻrisida

nizom [4]. Ushbu hujjatlarning har birida mamlakatimiz ta’limini rivojlantirish
yoʻnalishlari koʻrsatilgan, uning bosqichlari boʻyicha ustuvor masalalar belgilangan.

Ta’limning axborot texnologiyalari muhim oʻrin tutadigan yangi metodlar va ta’lim
vositalarini qoʻllamasdan turib, qoʻyilgan masalalarni bajarish mumkin emas [5,

6, 7].

Ulardan foydalanish axborot almashish imkoniyatlarini kengaytiradi, ta’limning yangi
shakllari paydo boʻladi, oʻquvchilar tomonidan bilimlarni oʻzlashtirish faollashadi va

oʻrganish va oʻz

-

oʻzini rivojlantirish uchun sifat jihatidan yangi imkoniyatlar paydo

boʻladi. Kimyoviy masalalarni yechishni oʻrganishga doimo katta ahamiyat berilgan.

Oʻqituvchi rahbarlik qilishi mumkin boʻlgan dasturlarda masalalar yechishga
oʻrgatishning tizimli yondashuvi belgilab berilgan, ularning muntazam amalga oshirilishi

oʻquvchilarda kimyoviy tafakkurni shakllantirish imkonini beradi [8,

9, 10]. Axborot

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

633

texnologiyalari kimyo ta’limini tashkil etishda tobora muhim rol oʻynamoqda. Kimyoviy

masalalarni echishni oʻrgatishda axborot texnologiyalaridan foydalanish bu vaziyatdan
chiqishning mumkin boʻlgan yoʻllaridan biri boʻlib, oʻquvchilarning dunyoqarashini

kengaytirishga imkon beradi, ma’lumotlarni uzatish uchun yangi imkoniyatlar,
koʻrgazmali qurollardan kengroq foydalanish, interfaol ta’lim rejimini ta’minlaydi, ta’lim

va oʻquvchilar faoliyatini individuallashtirish bilan uygʻunlashtirishiladi

[11, 12, 13, 14].

MATERIALLAR VA METODLAR

Qoraqalpog’iston respublikasi № 17, 23, 24, 15, 11, 40

-sonli maktablar 7-sinf

oʻqituvchilarining oʻqitish metodikasi boʻyicha uslubiy ishlanmalari, oʻquvchilarga

kimyoviy masalalarni axborot texnologiyalari yordamida yechishga oʻrgatish metodikasi,
“Kimyo: maktab oʻquvchilari uchun (Noorganik moddalarning asosiy sinf birikmalariga

oid masalalarni proporciya usuli yordamida echishni oʻrgatishda interaktiv usuldan
foydalanish) oʻz

-

oʻzini oʻqitish”

electron nashir (EN)i, algoritmik yondoshuv, axborot

texnologiyalaridan foydalanish sharoitida kimyoviy masalalarni echishni oʻrgatishda
oʻqituvchilarning faolligi, doyimiy ravishda suhbatlar

, savol-

javoblar, test, sórovnomalar,

kuzatishlar, yozma nazorat ishlari

bilan pedagogik tajribaga ega boʻlish.

Biz electron nashrda(EN)da noorganik moddalarning asosiy sinf birikmalariga oid

masalalarni 4 guruhga b

oʻldik.

(1-rasm)

Biz “Kimyo: maktab o‘

quvchilari uchun (Noorganik moddalarning asosiy sinf

birikmalariga oid masalalarni proportsiya usuli yordamida echishni o

‘

rgatishda

interaktiv usuldan foydalanish) o

‘

z-o

‘

zini o

‘qitish” elektron nashr(EN)ida noorganik

moddalarning asosiy birikmalariga oid masalalarni 4 guruhga bo

‘

ldik (1-rasm)

Elektron nashr tarmoqlangan tuzilishga ega. Uning eng muhim elementi masalalar

oynasidir. Ushbu element foydalanuvchiga interaktiv rejimda mustaqil ravishda

masalalarni echishni oʻrgatish imkonini beradi. U toʻrt oynali interfeysga ega (2

-rasm),

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

634

yuqori oynada har doim masalaning sharti mavjud. Ong oynada masala shartida

berilganlar yozilgan. Chap oynada masalalar echish bosqichlariga muvofiq ketma-ket

paydo boʻladi.

2-rasm. EN da masalalarning echish elementlarining joylashuvi.

Chap

oynada, masalani echishning bir qismi paydo boʻladi va u tugallangandan

soʻng, butun yechim shakllanadi.

Masala sharti doimiy ravishda foydalanuvchining

koʻrish sohasida mavjud boʻladi, va uni echishni bosqichma

-bosqich yakunlanishini

oʻrganadi.

Darsda qoʻllanmadan foydalanishning mumkin boʻlgan shakllari(1

-jadval)

Elektron nashrdan foydalanishning mumkin boʻlgan shakllarini batafsil koʻrib

chiqaylik. (3-rasm)

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

635

Eksperimental ta’lim uchun shart

-sharoitlar.

7-

sinf oʻquvchilarining (300 dan ortiq)eksperimental mashgʻulotlari jadvalda

nazarda tutilgan soatlar boʻyicha, oʻtkazildi, haftada 4 soat. 7

-

sinf oʻquvchilari bilan

mashgʻulotlar olib borildi. Trening oʻtkazilgan mavzu rejasi 2

-jadvalda keltirilgan.

Hisoblash kimyoviy masalalarni

yechish boʻyicha maxsus kursning tematik rejasi

(2-jadval)

№

Mavzu: Oksidlar

№

1.

1.

Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boʻyicha hisoblashlar.

Oksidlar:

1. Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boyicha hisoblashlar
2. Kimyoviy formula boyicha hisoblashlar.
3.

Birikma formulasini keltirib chiqarish boʻyicha hisoblashlar

4.

Kimyoviy tenglamamar boʻyicha hisoblashlar.

2

2.

Mavzu: Kislotalar

1.Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boʻyicha hisoblashlar.

Oksidlar:
1. Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boyicha hisoblashlar

2. Kimyoviy formula boyicha hisoblashlar.
3.

Birikma formulasini keltirib chiqarish boʻyicha hisoblashlar

4.

Kimyoviy tenglamalar boʻyicha

hisoblashlar.

2

3.

Mavzu:Asoslar

1.

Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boʻyicha hisoblashlar.

Oksidlar:
1. Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boyicha hisoblashlar

2. Kimyoviy formula boyicha hisoblashlar.
3.

Birikma formulasini keltirib chiqarish boʻyicha hisoblashlar

4.Kimyoviy tenglamamar boʻyicha hisoblashlar.

2

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

636

4.

Mavzu: Tuzlar

1.Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boʻyicha hisoblashlar.

Oksidlar:

1. Birikma tarkibidagi atom, molekula sonini, molni topish boyicha hisoblashlar

2. Kimyoviy formula boyicha hisoblashlar.

3.Birikma formulasini keltirib chiqarish boʻyicha hisoblashlar

4.Kimyoviy tenglamamar boʻyicha hisoblashlar.

2

NATIJALAR VA MUNOZARALAR

Ta’lim jarayonida “Kimyo: maktab oʻquvchilari uchun (Noorganik moddalarning

asosiy sinf birikmalariga oid masalalarni proporciya usuli yordamida echishni oʻrgatishda

interaktiv usuldan foydalanish) oʻz

-

oʻzini oʻqitish” electron nashr (EN)dan foydalanish.

Qoraqalpogʻiston respublikasi №

17, 23, 24, 15, 11, 40-sonli maktablar bazasida kimyo

fanidan 7-

sinfning oʻquvchilarida pedagogik tajriba oʻtkazildi.

[15, 16,

17]. Oʻrta

maktablarning 7-

sinf oʻquvchilar uchun kimyo boʻyicha ta’lim jarayoni umumta’lim

maktablari uchun namunaviy dasturga muvofiq “Kimyo” fanini oʻrganadilar. Bunda

noorganik birikmalarning asosiy sinflari birikmalari oksidlar, kislotalar, asoslar, tuzlar

bobida masalalarni proporciya usulida echishni tashkil etish uchun maxsus ishlab

chiqilgan va u toʻrtta boʻlimni oʻz ichiga olgan ish dasturiga muvofiq davom etdi: oksidlar,

kislotalar, asoslar va tuzlar. EN bilan ishlashda jami 150 dan ortiq kishi ishtirok etdi.

Tajriba natijasida ta’lim jarayonida ham sinfda, ham darsdan tashqari ishlarda masalalarni

echishga oʻrgatish uchun ENdan foydalanish imkoniyatlari aniqlandi, shuningdek,

oʻquvchilar uʻy topshirigʻini bajarayotganda va imtihonlarga darsga tayyorlanayotganda

foydalanishlari mumkin. Kimyo fanidan masalalarni yechishga oʻrgatishda axborot

texnologiyalaridan foydalanish oʻrganilayotgan materialni oʻzlashtirishni osonlashtiradi,

oʻrganilayotgan materialni oʻzlashtirishga yordam beradi, koʻnikmalarni rivojlantirish va

turli tipik masalalarni bajarish koʻnikmalarini mustahkamlash, oʻquvchilarda kimyoviy

tafakkurni shakllantirish va buning natijasida ularning aqliy faolligini faollashtiradi va

bilimlarni oʻzlashtirish kuchini va sifatini oshiradi.

Oddiy tipik masalalarni yechishda kuchli oʻquvchi bunday fikrlash intizomini

rivojlantirishga hojat yoʻq, chunki u allaqachon mavjud. Shuning uchun u taklif

etilayotgan algoritmik koʻrsatmani oʻziga kerak boʻlgan harakatlarni yuklash sifatida

qabul qiladi va tabiiyki, tajribaga ega boʻladi. U oʻzi uchun notanish yoki etarlicha qiyin

boʻlgan masalalarga duch kelganda oʻzini butunlay boshqacha tutadi. Bu holda u EN bilan

zaif oʻquvchi koʻproq ishtiyoq bilan ishlaydi. Bizning fikrimizcha, bu ishga katta qiziqish

bildiradi. Shuni ta’kidlash kerakki, frontal ish darslarida, oʻquvchilarning individual ishi

davomida uyda masalalar bajarayotganda, masalalar yechishga bagʻishlangan darslarda

tashkil etilishi mumkin [19].

Masalalarni echishni oʻrganish jarayonidan song oʻquvchilar hissiy yuksalish,

masalani echishning asosiy qisimlarini muhokama qilishlari mumkin.

Oʻz

-

oʻzini oʻqitish

qoʻllanmasi bilan ishlashda boshqa sharoitlarda ularning eʻtiborini oʻziga tortmaydigan

va qiziqish uygʻotmaydigan bilimlarni mustahkam oʻzlashtirish imkonini beradi.

Bu tushunishdan keyin ishni davom ettirishga qiziqish paydo boʻladi. Qoidaga koʻra,

bir masalani echishni oʻrgangan oʻquvchi qoniqish hissini his qiladi, keyingisining

yechimini oʻz zimmasiga oladi. Turli toifadagi foydalanuvchilarni soʻroq qilishda ularga

biz uchun juda muhim savol berildi: “Sizga bunday oʻquv dasturi kerakmi?”. Bu masala

amaliy ahamiyatga ega edi, chunki ENni tuzish yakunlanish arafasida edi. Soʻrov

davomida ushbu savolga elektron nashr bilan ishlaganlarning umumiy sonidan 150 dan

ortiq foydalanuvchi javob berdi.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

637

Biz oʻz

-

oʻzini oʻqitish qoʻllanmasini frontal ish darslarida, oʻquvchilarning

individual ishi davomida uyda masalalar bajarayotganda, masalalar yechishga

bagʻishlangan darslarda, mustaqil ishlashda qoʻllash mumkin, shuningdek, oʻqituvchi

yoʻq boʻlganda uni muvaffaqiyatli almashtirishi mumkin deb taxmin qildik. Anketalar

tahlili shuni tasdiqladiki, foydalanuvchilarning taxminan 46 foizi bir xil fikrda.

Foydalanuvchilarning taxminan 35 foizi oʻquv qoʻllanma toʻliq boʻlishi mumkin, deb
hisoblaydi. 18% foydalanuvchilar oʻquv qoʻllanmadan kimyo fanidan darsdan tashqari,

materialni chuqur oʻrganish uchun foydalanish mumkin, va nihoyat, 58% oʻz

-

oʻzini

oʻqitish qoʻllanmasidan darslarda foydalanish mumkin deb hisoblaydi. (3

-rasm).

Tajribaning keyingi bosqichida oʻquv qoʻllanma sinfda kimyo fanidan individual

-

guruh darslariga qoʻllanildi. Uning yuqori samaradorligi ta’lim jarayonida va sinfdan

tashqari ishlarda qoʻllanilganda tasdiqlandi.

4-

rasm. Kimyoviy masalalarni yechishga oʻrgatish uchun EN yaratish maqsadga

muvofiqligi toʻgʻrisida foydalanuvchilarning fikri 1. Zarur –

95%. 2. Keraksiz

–

1%.

3. Fikr ish bermadi

–

4%.

Boshqaruvdagi soddalik ilgari kompyuterdan foydalanmagan foydalanuvchi

uchun oʻquv qoʻllanmasini tezda oʻzlashtirishga imkon beradi. Oʻquv qoʻllanmada

“http://chemical

-

wine.vercel.app/”

havolasidan

foydalaniladi

[20].

Boshqaruv

elementlarini oʻzlashtirish uchun zarur boʻlgan vaqt oʻquvchilar uchun ko‘

p vaqt talab

qilmaydi. Ular masalalar oynasi rejimida masalalar echishni oʻrgandilar.

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100

Zarur

Keraksiz

Fikr ish bermadi

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

638

5-

rasm. Kimyodan masalalar yechish boʻyicha oʻquv qoʻllanmani qoʻllashning

mumkin boʻlgan sohalari haqida foydalanuvchilarning fikri, 1. Darsda –

58%.

2. Sinfdan tashqari ishlarda

–

18%. 3. Mustaqil ishlarda

–

42%. 4. Imtihonlarga

tayyorgarlik

–

35%.

Oʻquv boshlanishidan oldin shaxsiy kompyuter bilan ishlashga qodir emasligini

eʻlon qilgan ba’zi oʻquvchilar kompyuterdan qoʻrqishni toʻxtatdilar va kimyoni oʻrganish

bilan bir vaqtda u bilan ishlash koʻnikma va malakalarga ega boʻldilar. Kimyoni oʻqitishda
oʻz

-

oʻzini oʻqitish qoʻllanmasidan foydalanish amaliyotda informatika bilan fanlararo

aloqalarni amalga oshirish imkonini beradi.

XULOSA

Axborot texnologiyalari kimyo ta’limini tashkil etishda tobora muhim rol

oʻynamoqda. Kimyoviy masalalarni echishni oʻrgatishda axborot texnologiyalaridan

foydalanish oʻquvchilarning dunyoqarashini kengaytirishga imkon beradi, ma’lumotlarni
uzatish uchun yangi imkoniyatlar, koʻrgazmali qurollardan kengroq foydalanish, interfaol

ta’lim rejimini ta’minlaydi, ta’lim va oʻquvchilar faoliyatini individuallashtirish bilan
uygʻunlashtirishiladi.

“Kimyo: maktab oʻquvchilari uchun (Noorganik moddalarning asosiy sinf

birikmalariga oid masalalarni proporciya usuli yordamida echishni oʻrgatishda interaktiv

usuldan foydalanish) oʻz

-

oʻzini oʻqitish”

elektron nashir (EN) misolida masalalar

yechishga o‘rgatish uchun axborot texnologiyalaridan foydalanish bo‘yicha ishlab

chiqilgan metodika an’anaviy o‘qitish usullariga zid kelmaydi va u bilan yaxshi
uyg‘unlashadi. Kimyoviy masalalarni yechishni o‘

rgatish uchun ENdan foydalanish

bo'yicha amaliy tavsiyalar uni o

‘

quv jarayoniga integratsiyalashuviga yordam beradi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining «Kimyo va biologiya yoʻnalishlarida

uzluksiz ta’lim sifatini va ilm

-fan natijadorligini oshirish chora-

tadbirlari toʻgʻrisida»gi

2020-yil 12-avgistdagi PQ-4805-sonli Qarori. https://lex.uz/docs/4945470 13.08.2020.

0

10

20

30

40

50

60

70

Darsda

Sinfdan tashqari ishlarda

Mustaqil ishlarda

Imtihonlarga tayyorgarlik

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

639

2.

N. G'. Rahmatullayev, H.T.Omonov, Sh.M.Mirkomilov “Kimyo o'qitish

metodikasi”.Oliy oʻquv yurtlari uchun darslik.”Iqtisod moliya”.2013.191b.

3.Oʻzbekiston respublikasining 2020

-yil 23-

sentyabrdagi «Ta’lim toʻgʻrisida»gi

№OʻRQ–

637 qonuni

“Oʻzbekiston respublikasi qonun hujjatlari toʻplami”

, 2020 yil

28-sentyabr, 37-38-son, 419-modda.

4.

Oʻrta umumiy ta’lim toʻgʻrisida nizom. Vazirlar Mahkamasining 2017 yil

15 marttagi 140-

son. (Oʻzbekiston respublikasiqonun hujjatlari toʻplami, 2017 y., 11

-son,

167-

modda; Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 22.02.2018 y., 09/18/134/0809

-

son, 05.06.2018 y., 09/18/410/1304-

son; Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi,

30.09.2019 y., 09/19/821/3833-son; 10.03.2020 y., 09/20/132/0271-son; 29.09.2020 y.,
09/20/593/1340-son; 28.04.2021 y., 09/21/243/0388-

son; Qonunchilik ma’lumotlari

milliy bazasi, 04.06.2021 y., 09/21/345/0522-son, 26.10.2021 y., 09/21/656/0996-son;
05.04.2022 y., 09/22/153/0266-son; 22.07.2022 y., 09/22/396/0656-son)

5. M.

Z.Shamsiddinov , Sh.B.Abdumalikova .Kimyo fanini oʻqitishda zamonaviy

innovacion usullardan foydalanish “Pedagogics” international research journal ISSN:

2181-4027 202-207.b

6.

Umumiy oʻrta ta’lim maktablarida kimyo oʻqitishni kompyuter texnologiyalari

asosida takomillashtirish. https://arxiv.uz/uz/documents/diplomishlar/kimyo/umumiy-

oʻrta

-

ta’lim

-maktablarida-kimyo-

oʻqitishni

-kompyuter-texnologiyalari-asosida-

takomillashtirish.

7. Е. В.Реди Из опыта организации деятельности учащихся 8

-

х классов в

курсе "Компьютерная поддержка обучения химии" // Проблемы и

перспективы развития химического образования: Материалы Всерос. науч. конф. –

29 сент.

–

3 окт. 2003 г.

–

Челябинск: Изд

-

во Челяб. гос. пед. ун

-

та, 2003.

–

С.

210-213.

8.

Umumiy o’rta ta’lim maktablarida kimyo fanini o’qitishni takomillashtirish

texnologiyalari http://uzpfiti.uz/umumiy-orta-talim-maktablarida-kimyo-fanini-oqitishni-
takomillashtirish-texnologiyalari/

9.

И.Н.Габрусиева,С.В.Суматохин. Программы для общеобразовательных

учреждений: Химия в школе 8

-

11 кл

-3-e

изд.,стереотип

–

М.: Дрофа,

2002.

–

288 с.

10.

С.Г Чайков.,

A.K

.Ахлебинин. Применение компьютерного самоучителя по

решению задач для подготовки специалистов пищевой промышленности//

Региональные особенности подготовки специалистов пищевой промышленности:
Материалы заочной научно

-

практической конференции филиалов

M

Г

TA.

–

Калуга:

ИД "Эйдос", 2003.

–

с. 68

–

72.

11. M.Nishonov, Sh.Mamajonov, V.Xujaev.Kimyo o

ʻ

qitish metodikasi. (Kimyo

o

ʻ

qituvchilarini tayorlaydigan oliy o

ʻ

quv yurtlari talabalari uchun o

ʻ

quv qo

ʻ

llanma)

Toshkent o

ʻ

qituvchi -2002yil, 111 b

12. I.R.Asqarov, M.A.Baxodirova, K.G

ʻ

.Gopirov

“

Kimyodan masala va mashqlar

yeshish usullari

”

Toshkent,2021 y

13. O.D.Nurmatov Kompyuter texnologiyalarining kimyo fanidan masalalar

echishdagi oʻrni “Ekonomika i socium” №2(91)

-1-2021 467-471 www.iupr.ru

14.

R.M.Umarzakova K.Oʻ.Komilov Kimyo fanidan masalalar echish darslarida

kompʻyuter texnologiyalari elementlaridan foydalanish Academic Research in

Educational Sciences Volume 3.Issue 4 2022.984-989 b.

15. Sh.S.Ajiniyazova, B.M.Bekpolatova ,K.K.Uteniyazov The Use of Information

Technologies in Teaching Solving Problems Related to The Main Class Compounds of

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

–

1 (2024) / ISSN 2181-3701

640

Inorganic Substances at School Journal of Advanced Zoology JAZ INDIA ISSN: 0253-7214

Volume 44 Issue S-6 Year 2023 Page 1182:1188 1182-1188 b

16. Sh.S.Ajiniyazova,K.K. Uteniyazov INFORMATIZATION OF EDUCATION IS A NEW

OPPORTUNITY FOR TEACHERS AND STUDENTS (AS AN EXAMPLE OF TEACHING HOW TO
SOLVE CALCULATION PROBLEMS IN THE TEACHING OF CHEMISTRY) Multidisciplinary and

Multidimensional Journal ISSN: 2775-5118 Vol. 2 No. 4 (2023) 121-126.b.

17. Sh.S.Ajiniyazova,G.P.Genjemuratova Maktablarda kimyo fanini

oʻqitishda

hisoblash masalalarining oʻrni.

New

innovations in national education № 2/1

06.2022

(165-167 bet)

18. Sh

.S.Ajiniyazova,K.K.Uteniyazov. Kimyoviy masala va uning ta’lim jarayonidagi

oʻrni «Nauchniy impuls»

Xalqaro ilmiy jurnali 195-197

бет

№8(100)

2023-yil

19. G.M.Chernobelskaya. Metodika obucheniya ximii v sredney shkole.

–

М

.:

Guman. centr. "Vladost", 2000.

–

336 s.

20. http://chemical-wine.vercel.app/

“Kimyo: maktab oʻquvchilari uchun

(Noorganik moddalarning asosiy sinf birikmalariga oid masalalarni proportsiya usuli

yordamida echishni oʻrgatishda interaktiv usuldan foydalanish) oʻz

-

oʻzini oʻqitish”

elektron nashr(EN).