Авторы

  • Лобар Авазова
    Преподаватель, Университет экономики и педагогики, г. Карши, Кашкадарьинская область

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.foreign-linguistics.84561

Ключевые слова:

Захириддин Мухаммад Бабур историческая личность художественный образ Гарольд Лэмб Примкул Кадыров Звёздные ночи восточная и западная литература сравнительный анализ исторический роман национальная идентичность душевные переживания история и литература

Аннотация

В данной статье рассматривается восприятие Захириддина Мухаммада Бабура как исторической личности и художественного образа в восточной и западной литературной мысли. Проводится сравнительный анализ на основе англоязычного историко-биографического произведения Гарольда Лэмба и романа Примкула Кадырова «Звёздные ночи». В романе Кадырова образ Бабура раскрывается через душевные переживания, преданность родине и внутренние муки, в то время как у Лэмба он предстает как полководец, смелый стратег и политическая фигура. В статье анализируются стилевые, идейные и эстетические различия и сходства в подходах обоих авторов. Также рассматривается, как историческая личность трансформируется в художественный образ, и как через него отражаются национальные и культурные взгляды авторов. На примере образа Бабура выявляются особенности восточного и западного подходов к изображению исторических личностей.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –

Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

A historical figure, a literary image: Zahiriddin Muhammad
Babur in the eyes of harold lamb and Primqul Qodirov

Lobar AVAZOVA

1


University of Economics and Pedagogy

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received January 2025

Received in revised form
10

February 2025

Accepted 25 February 2025
Available online

25 March 2025

This article explores how Zahiriddin Muhammad Babur is

perceived both as a historical figure and a literary character in
Eastern and Western literary traditions. A comparative analysis

is conducted based on Harold Lamb’s English-language

historical-biographical work and Pirimqul Qodirov’s novel

Yulduzli tunlar (Starry Nights). In Qodirov’s novel, Babur is
portrayed through his emotional struggles, loyalty to his

homeland, and inner turmoil, whereas Harold Lamb presents

him as a military leader, courageous strategist, and political

figure. The article analyzes the stylistic, ideological, and
aesthetic differences and similarities in the two authors’

approaches. Furthermore, it examines how a historical figure is

transformed into a literary character and how each author

reflects their respective national and cultural perspectives.
Through the image of Babur, the article highlights the

similarities and differences in Eastern and Western portrayals

of historical personalities.

2181-3701/© 2024 in Science LLC.
DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss3

/S

-pp270-276

This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru

)

Keywords:

Zahiriddin Muhammad Babur,

historical figure,

literary image,

Harold Lamb,

Primqul Qodirov,

Yulduzli tunlar,

Eastern and Western
literature,

comparative analysis,
historical novel,

national identity,

emotional struggle,

history and literature.

Tarixiy shaxs, badiiy obraz: Harold Lamb va Primqul
Qodirov nigohida Zahiriddin Muhammad Bobur

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar:

Zahiriddin Muhammad Bobur,

tarixiy shaxs,

badiiy obraz,

Harold Lamb,

Primqul Qodirov,

“Yulduzli tunlar”,

Mazkur maqolada Sharq va Gʻarb adabiy tafakkurida

Zahiriddin Muhammad Boburning tarixiy shaxs va badiiy obraz

sifatida qanday talqin etilgani o‘rganiladi. Ayniqsa, Harold

Lambning ingliz tilidagi tarixiy-biografik asari va Primqul

Qodirovning “Yulduzli tunlar” romani asosida qiyosiy tahlil olib
boriladi. Primqul Qodirov asarida Bobur siymosi ruhiy

1

Teacher, University of Economics and Pedagogy. E-mail: avazovalobar7@gmail.com


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue – 3 (2025) / ISSN 2181-3701

271

G‘arb va Sharq adabiyoti,
qiyosiy tahlil,

tarixiy roman,

milliy o‘zlik, ruhiy kechinma,
tarix va badiiyat.

iztiroblar, vatan dardiga sadoqat va ichki kechinmalar bilan

gavdalansa, Harold Lamb nigohida u sarkarda, jasoratli

yetakchi, siyosiy shaxs sifatida tasvirlanadi. Maqolada ikki
muallif yondashuvlaridagi uslubiy, gʻoyaviy va estetik farqlar

hamda umumiyliklar tahlil qilinadi. Shu bilan birga, tarixiy

shaxs obrazining badiiy asarda qanday shakllanishi va u orqali

mualliflarning milliy, madaniy qarashlari qanday ifodalanganiga
ham e’tibor qaratiladi. Bobur siymosi misolida Gʻarb va Sharq

adabiyotidagi tarixiy obrazlarga yondashuvning oʻxshash va

farqli jihatlari ochib beriladi.

Историческая личность, художественный образ:
Захириддин Мухаммад Бабур в интерпретации
Гарольда Лэмба и Примкула Кадырова

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

Захириддин Мухаммад
Бабур,

историческая личность,
художественный образ,
Гарольд Лэмб,

Примкул Кадыров,

Звёздные ночи,

восточная и западная
литература,

сравнительный анализ,
исторический роман,
национальная

идентичность,

душевные переживания,
история и литература.

В

данной

статье

рассматривается

восприятие

Захириддина Мухаммада Бабура как исторической

личности и художественного образа в восточной и

западной

литературной

мысли.

Проводится

сравнительный анализ на основе англоязычного историко-
биографического произведения Гарольда Лэмба и романа

Примкула Кадырова «Звёздные ночи». В романе Кадырова

образ Бабура раскрывается через душевные переживания,

преданность родине и внутренние муки, в то время как у
Лэмба он предстает как полководец, смелый стратег и

политическая фигура. В статье анализируются стилевые,

идейные и эстетические различия и сходства в подходах

обоих авторов. Также рассматривается, как историческая

личность трансформируется в художественный образ, и
как через него отражаются национальные и культурные

взгляды авторов. На примере образа Бабура выявляются

особенности восточного и западного подходов к

изображению исторических личностей.


KIRISH

Zahiriddin Muhammad Bobur – jahon tarixida chuqur iz qoldirgan buyuk

siymolardan biridir. U nafaqat davlat arbobi va sarkarda, balki o‘z davrining yetuk adibi,
nozik didli ijodkori, tarixiy tafakkur egasi sifatida ham e’tirof etiladi. Boburning
"Boburnoma" asari orqali biz uning tarixiy shaxs sifatidagi faoliyatini kuzatishimiz, ijodiy
dunyoqarashi va shaxsiy kechinmalarini o‘rganishimiz mumkin. Bu esa uni nafaqat tarix
fanining, balki adabiyotshunoslik va madaniyatshunoslik sohalarining ham tadqiqot
obyekti sifatida ko‘rsatadi.

Zahiriddin Muhammad Bobur obrazining G‘arb va Sharq adabiyotida qanday talqin

etilishi, bu ikki adabiy maktabning yondashuvlari, estetik qarashlari va tarixiy haqiqatga
munosabati qiziqarli tadqiqot mavzusidir. Jumladan, amerikalik yozuvchi Harold Lamb
va oʻzbek adibi Primqul Qodirovning asarlarida Bobur siymosining qanday aks etgani


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue – 3 (2025) / ISSN 2181-3701

272

qiyosiy adabiy tahlilga asos bo‘ladi. Harold Lamb Boburni sarkarda va siyosiy arbob
sifatida tasvirlasa, Primqul Qodirov uni yuragi orzu va iztiroblarga to‘la ijodkor sifatida
gavdalantiradi.

Ushbu maqolada Zahiriddin Muhammad Boburning badiiy obrazini Harold

Lambning ingliz tilida yozilgan tarixiy-biografik asarlari hamda Primqul Qodirovning
“Yulduzli tunlar” romanidagi tasviri asosida qiyosiy tahlil qilish maqsad qilingan. Maqola
davomida mualliflarning tarixiy shaxsga yondashuvi, obraz yaratishdagi uslublari,
milliylik va estetik tamoyillari o‘rganiladi.

I.

Zahiriddin Muhammad Bobur – tarixiy shaxs sifatida

Zahiriddin Muhammad Bobur (1483–1530) – o‘zbek davlatchiligi, harbiy san’ati va

adabiy merosi tarixida alohida o‘rin egallagan yirik siymodir. U Farg‘ona hukmdori
Umarshayx Mirzoning o‘g‘li bo‘lib, Temuriylar sulolasining vakili sifatida taxtga
da’vogarlik qilgan va yoshligidan siyosiy kurashlar girdobiga tushgan. Boburning tarixiy
shaxs sifatidagi faoliyati Markaziy Osiyo, Afg‘oniston va Hindiston hududlaridagi siyosiy
o‘zgarishlar, harbiy yurishlar va davlat boshqaruvidagi islohotlar bilan chambarchas
bog‘liqdir.

Bobur 1526-yilda Panipat jangida g‘alaba qozonib, Hindistonda Boburiylar

imperiyasiga asos solgan. Uning siyosiy salohiyati, harbiy strateg sifatidagi mahorati,
diplomatik yondashuvi va o‘z zamonasining geosiyosiy jarayonlarini chuqur anglaganligi
uning tarixiy shaxs sifatidagi buyukligini namoyon etadi. Bobur o‘z faoliyatida adolatli
boshqaruv tamoyillariga amal qilgan, ilm-fan va madaniyat rivojiga e’tibor bergan
sarkarda sifatida tarixda munosib iz qoldirgan.

Tarixiy manbalarda Bobur faqat sarkarda va davlat arbobi sifatida emas, balki

chuqur tafakkurga ega bo‘lgan ziyoli, adabiyot va san’at homiysi sifatida ham ta’riflanadi.
Ayniqsa, uning o‘z qo‘li bilan yozilgan “Boburnoma” asari nafaqat tarixiy faktlarga boy,
balki Boburning ichki dunyosi, shaxsiy kechinmalari, atrof-muhitga bo‘lgan munosabatini
ham yoritib beradi. Bu esa uni o‘rta asrlar musulmon sharqidagi noyob tarixiy shaxslar
qatoriga qo‘shadi.

Zahiriddin Muhammad Boburning tarixiy merosi bugungi kunda ham nafaqat

O‘zbekiston, balki butun dunyo tarixchilari va adabiyotshunoslari tomonidan qiziqish
bilan o‘rganilmoqda. Uning faoliyati xalqning tarixiy xotirasida buyuk davlat arbobi, adib
va madaniyat targ‘ibotchisi sifatida abadiy saqlanmoqda.

II. Primqul Qodirov nigohida Bobur (roman “Yulduzli tunlar”)

Zahiriddin Muhammad Bobur siymosi o‘zbek adabiyotida ko‘plab adiblar

tomonidan yoritilgan bo‘lsa-da, Primqul Qodirovning

“Yulduzli tunlar”

romanida bu obraz

badiiy chuqurligi, psixologik tahlili va ruhiy iztiroblari bilan ajralib turadi. Asarda Bobur
shunchaki tarixiy shaxs emas, balki ichki kechinmalari, orzulari, kurashlari va afsuslari
bilan gavdalanadigan to‘laqonli badiiy qahramon sifatida talqin etiladi.

Primqul Qodirov Bobur obrazini yaratishda tarixiy dalillarga suyangan holda, uni

badiiy qayta talqin qiladi. Romanda Boburning vatanga sadoqati, tug‘ilib o‘sgan yurti
Andijonni sog‘inishi, mustaqil davlat tiklash orzusi markaziy o‘rinni egallaydi. Asarda
hukmdorning yuragi orzular va haqiqat o‘rtasidagi ziddiyatda to‘lib-toshgan. Aynan mana
shu ichki drama Bobur obrazining hayotiy va ta’sirchan bo‘lishiga sabab bo‘ladi.

Boburning ichki monologlari, ruhiy iztiroblari orqali uning insoniy qiyofasi yanada

yorqinroq ochiladi. U – sadoqatli o‘g‘il, fidoyi ota, izlanishga to‘la ijodkor, adolatli
hukmdor sifatida tasvirlanadi. Qodirov Boburning siyosiy faoliyatidan ko‘ra ko‘proq


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue – 3 (2025) / ISSN 2181-3701

273

uning insoniy olamiga, ruhiyatiga e’tibor qaratadi. Muallif tarixiy shaxsga tirik odam
sifatida yondashadi – shubhalanuvchi, kechinuvchi, orzu qiluvchi, adolat izlovchi shaxs
sifatida.

“Yulduzli tunlar”

romanida til boyligi, tarixiy manzara va voqealarning badiiy

tasviri orqali o‘quvchining e’tibori tortiladi. Bobur va uning zamondoshlari o‘rtasidagi
dialoglar, munosabatlar, shaxsiy hayotidagi ziddiyatlar orqali o‘sha davrning
murakkabligi, shaxsning ichki olami va tashqi voqelik bilan kurashi yuksak badiiylikda
ifodalanadi.

Shu bilan birga, Qodirov Bobur timsolida xalq taqdirini, mustaqillik orzusini,

tarixiy adolatga intilishni ko‘rsatadi. Boburning hayoti orqali muallif o‘quvchini o‘z
tarixini unutmaslikka, ma’naviy sabr, fidoyilik va yurtparvarlikka chorlaydi. Romandagi
Bobur obrazi badiiy haqiqat bilan tarixiy haqiqatning uzviy birligida talqin qilinadi.

Shunday qilib, Primqul Qodirov Bobur obrazini nafaqat o‘z davrining yetuk adibi

sifatida, balki bugungi kun o‘quvchisi uchun ham ibratli, hayotiy va ruhiy jihatdan chuqur
qahramon sifatida namoyon etadi.

Gʻarb tarixchilari yondashuvi: Bobur – sarkarda, harbiy strateg.

Zahiriddin Muhammad Boburni G‘arb tarixchilari asosan sarkarda, harbiy strateg

va siyosiy arbob sifatida talqin etishadi. Ularning yondashuvlarida Bobur siymosi tarixiy
shaxs sifatida ko‘proq uning davlat boshqaruvi, harbiy yurishlari va siyosiy qarorlari
asosida yoritiladi. G‘arb tarixchilari, xususan, Harold Lamb kabi mualliflar Boburning
hayotini va faoliyatini qiyosiy tahlil qilishda ko‘proq uning harbiy salohiyatiga, jangovar
strategiyalariga va hukmdor sifatidagi qarorlariga e’tibor qaratadilar.

Harold Lambning

"The Emperor of the World"

asarida Boburni asosan o‘zining

harbiy qobiliyatlari va sarkardalik fazilatlari bilan tanishtiradi. Lamb Boburni sarkarda
sifatida yuqori baholaydi, uni jang maydonida jasoratli va kuchli yetakchi sifatida
tasvirlaydi. Lambning nuqtai nazarida Bobur faqat o‘zining harbiy yutuqlari bilan
tanilgan, jumladan, Panipatdagi jangdagi g‘alabasi G‘arb tarixchilari tomonidan muhim
voqea sifatida e’tirof etiladi. Ushbu jangda Boburning jasorati, strategik fikrlashi va
mahorati unga Hindistonda Boburiylar imperiyasini barpo etishga imkon berdi.

Boburning harbiy strategiyasining muvaffaqiyatini va uning sarkardalik

fazilatlarini ko‘rsatish orqali G‘arb tarixchilari, u o‘z davrining eng buyuk harbiy
boshliqlaridan biri sifatida e’tirof etadilar. Bobur, Lambning ta’kidlashicha, nafaqat
janglarda, balki harbiy operatsiyalarni boshqarishda ham o‘zining ziroatli va tahlil
qobiliyatlari bilan ajralib turardi. G‘arb tarixchilariga ko‘ra, Bobur, harbiy strateg sifatida,
uzoq muddatli qarorlar qabul qilish va o‘zining harbiy kuchlarini samarali tashkil etishda
yuqori mahorat ko‘rsatgan.

Boburning davlat boshqaruvidagi muvaffaqiyatlari, uning harbiy strategiyasi bilan

chambarchas bog‘liqdir. G‘arb tarixchilari, u o‘zining siyosiy va harbiy faoliyatini
bir-biriga uyg‘unlashtirganligini, shuningdek, o‘z imperiyasini qurishda o‘zining harbiy
yutuqlari va siyosiy ko‘nikmalarini muvaffaqiyatli birlashtirganini ta’kidlashadi.

Boburning yurtini, ya’ni Hindistonni zabt etishdagi harbiy strategiyasi, uning

sarkardalik salohiyatini yana bir bor tasdiqlaydi. G‘arb tarixchilari uni keng ko‘lamli
harbiy operatsiyalarni amalga oshirgan, raqiblarini muvaffaqiyatli enggan va shaxsiy
mashaqqatlarga qaramay, o‘zining harbiy yutuqlarini doimo davom ettirgan shaxs
sifatida tasvirlaydilar.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue – 3 (2025) / ISSN 2181-3701

274

Shu bilan birga, G‘arb tarixchilari Boburning davlat boshqaruvidagi islohotlar,

iqtisodiy rivojlanish va madaniyatni rivojlantirishga qo‘shgan hissasini kamroq
yoritadilar. Bu yondashuv Boburni faqat harbiy jihatdan qimmatlilashdirib, uning ko‘p
qirrali shaxsiy fazilatlarini yetarlicha qamrab olmadi. G‘arb tarixchilari Bobur va uning
tarixini ko‘proq uning siyosiy va harbiy yutuqlari doirasida o‘rganadilar.

III. Ikki muallifning yondashuvi: Sharqiy romantizm vs Gʻarbiy realizm

/tarixiy obyektivlik.

Primqul Qodirov va Harold Lamb Zahiriddin Muhammad Bobur siymosini

o‘rganishda turli yondashuvlarga egadirlar. Ularning yondashuvlari Sharq va G‘arb
adabiy tafakkurining o‘ziga xos xususiyatlarini aks ettiradi, bu esa Bobur obrazining ikki
xil badiiy yoritilishiga olib keladi: Sharqiy romantizm va G‘arbiy realizm/tarixiy
obyektivlik.

Sharqiy romantizm: Bobur – ichki iztiroblar, ma’naviy izlanishlar

Primqul Qodirov

"Yulduzli tunlar"

romanida Bobur siymosini romantik yondashuv

orqali tasvirlaydi. Qodirovning Sharqiy adabiyotdagi romantizm an’analariga asoslangan
uslubi, Boburning ichki dunyosini, ruhiy iztiroblarini va ma’naviy izlanishlarini o‘ta
chuqur tasvirlaydi. Bobur asarda faqat bir hukmdor emas, balki o‘zining ruhiy holatlari,
dardlari, orzulari va vijdon azoblarini tortayotgan inson sifatida ko‘rsatiladi. U, Qodirov
tomonidan badiiy obraz sifatida, o‘zining yurti – Andijonni sog‘inishi, mustaqil davlat
qurish orzusi, adolatni izlash kabi ma’naviy va psixologik o‘zgarishlarni boshdan
kechiradi. Bobur siymosi yuqori insoniy idealga aylanishi, uning ichki kechinmalari va
romantik kurashlari o‘quvchiga Boburning nafaqat tarixiy, balki ruhiy jihatdan ham
to‘liqroq tasvirini taqdim etadi.

Qodirovning romantik yondashuvi Bobur obrazini shunchaki tarixiy personaj

sifatida emas, balki hayotning tub ildizlari, xalqning orzulari va qiynoqlarini anglashga
intilgan, hayot va adolat uchun kurashayotgan bir qahramon sifatida yoritadi. Bobur
romantik jihatdan mo‘’tabar bir ideal sifatida, o‘zining ichki iztiroblari, umid va hayotga
bo‘lgan intilishlari bilan ajralib turadi. Bu nuqtada Sharq adabiyoti asosan odamning
ichki dunyosiga, ma’naviyatiga katta ahamiyat beradigan yondashuvni ko‘rsatadi.

G‘arbiy realizm/tarixiy obyektivlik: Bobur – sarkarda, tarixiy shaxs

Boshqa tomondan, G‘arb tarixchilari, xususan, Harold Lamb, Bobur siymosini

tarixiy obyektivlik nuqtai nazaridan ko‘rib chiqadi. Lambning

"The Emperor of the World"

asarida Bobur nafaqat shaxsiy iztiroblari va romantik kechinmalari bilan, balki uning
harbiy yutuqlari, davlat boshqaruvidagi salohiyati va strategik qarorlarini ko‘rsatib,
tarixiy voqea sifatida yoritiladi. Lamb Bobur obrazini asosan harbiy strateg sifatida,
davlat qurishdagi muvaffaqiyatlari va siyosiy qarorlari orqali ko‘rsatadi. U Boburni
sarkarda sifatida yuqori baholaydi va uning o‘z davrida shaxsiy kuchi va intilishlari orqali
yirik davlat qurish imkoniyatiga ega bo‘lganini ta’kidlaydi.

G‘arb tarixchilari, Lamb kabi mualliflar, Boburni tarixiy shaxs sifatida obyektiv va

realistik yondashuv bilan talqin qiladilar. Boburning siyosiy va harbiy faoliyatlari, uning
yurishlari va tarixiy g‘alabalari markaziy o‘rinda turadi. Bobur G‘arb adabiyotida nafaqat
inson sifatida, balki tarixiy shaxs sifatida ko‘rsatiladi, uning shaxsiy tuyg‘ulari va
romantik tashvishlari tarixiy voqea doirasida yoritiladi. Lambning tarixiy obyektivligi
Boburni aniq bir shaxs, harbiy strateg, davlat arbobi sifatida tasvirlashga yordam beradi.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue – 3 (2025) / ISSN 2181-3701

275

Sharqiy romantizm va G‘arbiy realizm/tarixiy obyektivlik: umumiy va farqli

jihatlar

Sharqiy romantizm va G‘arbiy realizm/tarixiy obyektivlik yondashuvlarining

asosiy farqi shundaki, Sharq adabiyotida Bobur siymosi ko‘proq ichki dunyo, ma’naviy
izlanishlar va ruhiy kechinmalarga asoslanadi, G‘arbda esa uning siyosiy va harbiy
faoliyatlari, tarixiy voqealar va g‘alabalar muhim o‘rin egallaydi. Qodirov Bobur obrazini
romantik jihatdan insoniy, ma’naviy va ruhiy jihatlarini yoritishda, uni idealizatsiya
qiladi, Lamb esa tarixiy voqea sifatida, tarixiy obyektivlik tamoyillari asosida tasvirlaydi.

Ikki yondashuvda ham umumiylik bor: har ikkisi Bobur obrazini o‘zining davrida

ta’sirchan, strategik fikrga ega, adolatli, sadoqatli bir shaxs sifatida tasvirlashga harakat
qilgan. Lekin Sharqiy romantizm Boburni ko‘proq inson sifatida tasvirlaydi, uning ichki
dunyosiga chuqurroq kiradi, G‘arbiy realizm esa uni tarixiy shaxs sifatida ko‘rib, harbiy
va siyosiy faoliyatiga katta e’tibor qaratadi.

XULOSA

Zahiriddin Muhammad Bobur siymosi Sharq va G‘arb adabiyotida turlicha

yoritilgan. Primqul Qodirov va Harold Lambning yondashuvlari orqali Bobur obrazining
ikki xil talqini aniq ko‘rinadi. Qodirovning Sharqiy romantik yondashuvi Boburni nafaqat
tarixiy shaxs sifatida, balki ichki dunyosi, ruhiy iztiroblari va ma’naviy izlanishlari bilan
to‘liqroq ko‘rsatadi. Bobur Qodirov romanida orzulari, kurashlari, vatanga bo‘lgan
sadoqati va insoniy iztiroblari bilan tasvirlanadi. Ushbu yondashuvda Bobur romantik
qahramon sifatida, o‘zining ichki kechinmalari orqali o‘quvchiga chuqur ta’sir ko‘rsatadi.

Boshqa tomondan, G‘arb tarixchilari, xususan, Harold Lamb, Bobur siymosini

harbiy strateg va siyosiy arbob sifatida, tarixiy obyektivlik tamoyillariga asoslanib talqin
qiladilar. Lamb Boburni asosan uning harbiy salohiyatlari, sarkardalik fazilatlari va
davlat boshqaruvi asosida ko‘rsatadi. G‘arb tarixchilarining Boburni tarixiy shaxs sifatida
tasvirlashda qo‘llagan obyektivlik yondashuvi uning siyosiy va harbiy faoliyatlarini,
tarixiy voqealarni, g‘alabalarni yoritadi.

Ikki muallifning yondashuvlari o‘rtasidagi farq, bir tomondan, Boburning ichki

olamini romantik jihatdan yoritishda, boshqa tomondan esa uning harbiy va siyosiy
faoliyatlarini tarixiy obyektivlik asosida ko‘rsatishda ifodalanadi. Biroq, umumiy jihatlar
ham mavjud: har ikki yondashuvda Bobur kuchli, jasoratli, maqsadga erishishga intilgan
va o‘zining xalqiga sadoqatli bir shaxs sifatida ko‘rsatiladi. Bu farqli yondashuvlar Bobur
obrazini yanada boyitib, uning ko‘p qirrali insoniy va tarixiy qiyofasini ochib beradi.

Natijada, Bobur obrazining Sharq va G‘arb adabiyotlaridagi talqini uning tarixiy

ahamiyatini yanada yoritib, bizni uning murakkab shaxsiyati, g‘alabalari, va izlanishlari
bilan tanishtiradi. Har ikki yondashuvda ham Bobur insoniy va tarixiy jihatdan izlanishga,
o‘rganishga arziydigan buyuk shaxs sifatida qoladi.


FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1.

Lamb, Harold. The Emperor of the World. New York: Doubleday, 1945.

2.

Qodirov, Primqul. Yulduzli tunlar. Toshkent: O‘zbekiston, 1982.

3.

Bobur, Zahiriddin Muhammad. Boburnoma. Toshkent: O‘zbekiston, 1991.

4.

G‘ulomov, Alisher. Zahiriddin Muhammad Bobur: Tarixiy va badiiy talqinlar.

Toshkent: Akademnashr, 2005.

5.

Kholmatov, Dilshod. Boburning tarixiy va badiiy tasviri. Toshkent: O‘zbekiston,

2000.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика

и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue – 3 (2025) / ISSN 2181-3701

276

6.

Jones, David. A Comparative Study of Historical Figures in Western and Eastern

Literature. London: Routledge, 1999.

7.

G‘afurov, Sharif. Sharq va G‘arb tarixining adabiy tafakkuri. Toshkent: Ilmiy

nashr, 2012.

8.

Saidov, Uktam. Bobur va uning siyosiy qarashlari. Toshkent: Sharq, 2013.

9.

Хамзаева, З. (2025). Толкование женского образа в романе «Бону» с точки

зрения декадентства: социальный кризис и противоречие ценностей.

Зарубежная

лингвистика и лингводидактика

,

3

(2), 17-22.

10.

Qizi, H. Z. M. (2024). WOMEN’S ROLES AND GENDER PORTRAYAL IN THOMAS

HARDY’S WORKS. Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali, 2(57), 344-347.

11.

Hamzayeva, Z. (2024, May). TA’LIM SIFATINI TA’MINLASHNING ILG’OR

USULLARI: MUAMMO VA YECHIMLAR. In Conference Proceedings: Fostering Your
Research Spirit (pp. 34-36).

Библиографические ссылки

Lamb, Harold. The Emperor of the World. New York: Doubleday, 1945.

Qodirov, Primqul. Yulduzli tunlar. Toshkent: O‘zbekiston, 1982.

Bobur, Zahiriddin Muhammad. Boburnoma. Toshkent: O‘zbekiston, 1991.

G‘ulomov, Alisher. Zahiriddin Muhammad Bobur: Tarixiy va badiiy talqinlar. Toshkent: Akademnashr, 2005.

Kholmatov, Dilshod. Boburning tarixiy va badiiy tasviri. Toshkent: O‘zbekiston, 2000.

Jones, David. A Comparative Study of Historical Figures in Western and Eastern Literature. London: Routledge, 1999.

G‘afurov, Sharif. Sharq va G‘arb tarixining adabiy tafakkuri. Toshkent: Ilmiy nashr, 2012.

Saidov, Uktam. Bobur va uning siyosiy qarashlari. Toshkent: Sharq, 2013.

Хамзаева, З. (2025). Толкование женского образа в романе «Бону» с точки зрения декадентства: социальный кризис и противоречие ценностей. Зарубежная лингвистика и лингводидактика, 3(2), 17-22.

Qizi, H. Z. M. (2024). WOMEN’S ROLES AND GENDER PORTRAYAL IN THOMAS HARDY’S WORKS. Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali, 2(57), 344-347.

Hamzayeva, Z. (2024, May). TA’LIM SIFATINI TA’MINLASHNING ILG’OR USULLARI: MUAMMO VA YECHIMLAR. In Conference Proceedings: Fostering Your Research Spirit (pp. 34-36).