ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue1, Iyun 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
971
971
ERTA HOMILA YO‘QOTISH (ABORTUS) SABABLARI VA OLDINI OLISH
STRATEGIYALARI
Ortiqova Munisa Yusufaliyevna
Respublika Ixtisoslashtirilgan
Ona va Bola Salomatligi Ilmiy-amaliy Tibbiyot Markazi
Annotatsiya:
Erta homila yo‘qotish (abortus spontaneus) homiladorlikning 22 haftasigacha
bo‘lgan davrida homilaning o‘z-o‘zidan chiqib ketishi bilan tavsiflanadi. Ushbu holat
reproduktiv yoshdagi ayollar orasida keng tarqalgan bo‘lib, uning sabablari turli — genetik,
endokrin, immunologik, infektsion va anatomik omillar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Maqolada erta homila yo‘qotishining asosiy etiologik omillari, xavf omillari va ularni aniqlash,
shuningdek, oldini olish va takrorlanishining profilaktik strategiyalari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar
: erta abort, spontan abortus, genetik anomaliya, homiladorlik, immunologik
disfunktsiya, oldini olish
Erta homila yo‘qotish — bu homiladorlikning 22 haftasigacha bo‘lgan muddatida homilaning
tirik holda yoki tiriklik belgilari bo‘lmagan holda bachadondan chiqishi bo‘lib, eng ko‘p
uchraydigan homiladorlik asoratlaridan biridir. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, klinik jihatdan
aniqlangan homiladorliklarning
10–20%
holatlari erta abort bilan yakunlanadi. Agar
biokimyoviy homiladorliklar ham hisobga olinsa, bu ko‘rsatkich
30% gacha
yetishi mumkin.
Abortning sabablari ko‘p omillarga bog‘liq bo‘lib, ularni aniqlash va ularga qarshi kurashish
— bepushtlikning oldini olish, sog‘lom avlodni dunyoga keltirish hamda ayolning psixologik
salomatligini asrashda muhim hisoblanadi.
Ushbu maqolada erta homila yo‘qotishiga olib keladigan asosiy sabablar, ularni diagnostika
qilish usullari va samarali profilaktika strategiyalari yoritiladi.
Ma’lumot manbalari:
PubMed, WHO, UpToDate, Elsevier ClinicalKey bazalari orqali 2010–2024 yillar
oralig‘ida e’lon qilingan maqolalar;
O‘zbekiston SSV tomonidan tasdiqlangan klinik protokollar;
Respublika ixtisoslashtirilgan ilmiy-amaliy tibbiyot markazlarining statistik
ma’lumotlari.
Tahlil qilingan asosiy yo‘nalishlar:
Etiologik sabablar (genetik, endokrin, infektsion, immunologik, anatomik);
Diagnostika protokollari;
Oldini olish choralarining klinik samaradorligi.
Erta homila yo‘qotishining asosiy sabablari:
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue1, Iyun 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
972
972
Sabab turi
Qamrov (taxminiy foiz) Misollar
Genetik
~50–60%
Xromosoma anomaliyalari (trisomiya, monosomiya)
Endokrin
~15–20%
Gipotireoz, diabet, luteal faza yetishmovchiligi
Immunologik
~10–15%
Antifosfolipid sindromi, autoimmun kasalliklar
Infektsion
~5–10%
TORCH infeksiyalar, vaginal disbioz
Anatomik
~10%
Bachadon septumi, mioma, sinexiyalar
Tashqi omillar
O‘zgaruvchan
Stress, chekish, ekologik toksinlar
Ko‘pchilik holatlarda sabablar aralash bo‘ladi (masalan, endokrin va immunologik buzilishlar
birga kechadi).
Diagnostika yondashuvi:
Genetik skrining (kariotip, CGH, NGS);
Endokrin tekshiruvlar (TSH, prolaktin, progestin);
Immunologik testlar (APL antitanalari);
Ultrasonografiya va histeroskopiya (anatomik defektlar aniqlash);
Infektsion panel (TORCH, vaginal mikroflora).
Erta homila yo‘qotish o‘zining ko‘p faktorli tabiati bilan ajralib turadi va bu holatni samarali
boshqarish uchun
kompleks yondashuv
zarur. Avvalo,
genetik sabablar
(ayniqsa birinchi
abortda) yuqori foizni tashkil qiladi — bu esa sog‘lom homila shakllanishidagi tasodifiy
genetik nosozliklar yoki irsiy sindromlar bilan bog‘liq.
Endokrin buzilishlar, xususan
progesteron tanqisligi
,
gipotireoz
va
insulin qarshiligi
homiladorlikning boshlang‘ich bosqichida endometriyning yetarli bo‘lmagan tayyorligiga olib
keladi. Immunologik asosdagi abortlar, ayniqsa
antifosfolipid sindromi
mavjud bo‘lgan
ayollarda, tromboz xavfi orqali platsentatsiya jarayonini buzadi.
Tashxisda har bir omilni izchil aniqlash va tasdiqlash zarur. Bu uchun klinik protokollar
doirasida takrorlanuvchi abortlarda
kompleks skrining dasturlari
qo‘llanilishi tavsiya etiladi.
Psixologik stress
va noto‘g‘ri turmush tarzi ham abort xavfini oshirishi mumkin, shuning
uchun turmush tarzini to‘g‘rilash ham davolashning ajralmas qismidir.
Erta homila yo‘qotish — ayollar reproduktiv salomatligiga jiddiy xavf tug‘diruvchi holat
bo‘lib, uni aniqlash va oldini olish
ko‘p bosqichli, interdisiplinar yondashuv
ni talab etadi.
Erta tashxis va sabablarni aniqlash orqali keyingi homiladorliklarni saqlab qolish imkoniyati
sezilarli darajada oshadi.
Tavsiyalar:
Abort holatidan keyin albatta kompleks tibbiy tekshiruv o‘tkazish;
Takrorlanuvchi abortlarda genetik va immunologik skriningni yo‘lga qo‘yish;
Endokrin tizim holatini baholash va korreksiya qilish;
Psixologik qo‘llab-quvvatlashni joriy qilish;
Sog‘lom turmush tarzi va homiladorlikka tayyorgarlikni targ‘ib qilish.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 8, issue1, Iyun 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
973
973
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2020).
Early
pregnancy loss. Practice Bulletin No. 200.
Obstetrics & Gynecology, 135(5), e197–e207.
https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000003777
2.
Regan, L., & Rai, R. (2000). Epidemiology and the medical causes of miscarriage.
Baillière’s Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology
, 14(5), 839–854.
3.
Carp, H. J. A. (2019). Immunologic aspects of recurrent pregnancy loss.
Best Practice
&
Research
Clinical
Obstetrics
&
Gynaecology
,
60,
77–88.
https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2019.01.001
4.
Christiansen, O. B., Nybo Andersen, A. M., Bosch, E., Daya, S., Delves, P. J., Hviid, T.
V., ... & Kutteh, W. H. (2005). Evidence-based investigations and treatments of recurrent
pregnancy loss.
Fertility and Sterility
, 83(4), 821–839.
5.
Qodirova, N., & Xidirova, S. (2022). Spontan abortlarda immunologik va endokrin
sabablarga yondashuv.
O‘zbekiston Tibbiyot Jurnali
, (1), 45–49.
6.
Stephenson, M. D. (2016). Frequency of factors associated with habitual abortion in
197 couples.
Fertility and Sterility
, 66(1), 24–29.
7.
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). (2022).
The investigation
and treatment of couples with recurrent first-trimester and second-trimester miscarriage
.
Green-top Guideline No. 17.
8.
Ahn, H. K., & Park, C. W. (2019). Genetics of recurrent miscarriage: Challenges,
current knowledge, future perspectives.
Obstetrics & Gynecology Science
, 62(6), 371–377.
https://doi.org/10.5468/ogs.2019.62.6.371
9.
Mahmudova, M., & Ortiqova, M. (2023). Erta homiladorlik yo‘qotishlarida tashxis va
oldini olish.
Ilm va Taraqqiyot
, (2), 29–34.
