Авторы

  • Haydarova Mehrangez Mamarasulovna
    Iqtisodiyod va Pedagogika Universiteti Samarqand kampusi Ingliz tili

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.ifx.119611

Ключевые слова:

motivatsiya pedagogning roli ta’lim jarayoni interaktiv metodlar individual yondashuv rag‘batlantirish o‘quvchi faolligi ichki motivatsiya tashqi motivatsiya zamonaviy pedagogika.

Аннотация

Bu maqolada o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan motivatsiyasini oshirishda pedagogning tutgan o‘rni, uning amaliy faoliyati hamda shaxsiy fazilatlarining ahamiyati yoritilgan. Ta’lim jarayonida motivatsiya o‘quvchining bilim olishga bo‘lgan qiziqishini uyg‘otuvchi asosiy omil sanaladi. Shuning uchun pedagog tomonidan har bir o‘quvchiga individual yondashuv, o‘z vaqtida berilgan rag‘bat, darslarning qiziqarli hamda interaktiv tarzda tashkil etilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada motivatsiyaning turlari, ayniqsa ichki va tashqi motivatsiya o‘rtasidagi farqlar hamda ularni rivojlantirish yo‘llari tahlil qilingan. Jumladan, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish, o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga undash bilan ularning shaxsiy qiziqishlarini hisobga olish orqali motivatsiyani kuchaytirishning samarali usullari ko‘rib chiqilgan. Pedagogning ijobiy shaxsiy namunasining o‘quvchilarga ruhiy ta’siri ham maqolaning asosiy yo‘nalishlaridan biri sifatida ko‘rsatilgan. Tadqiqot natijalari o‘qituvchilarga ta’lim jarayonini samarali tashkil qilishda amaliy tavsiyalar aytib o’tiladi.


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

749

O‘QUVCHILAR MOTIVATSIYASINI OSHIRISHDA PEDAGOGNING ROLI

Haydarova Mehrangez Mamarasulovna

Iqtisodiyod va Pedagogika Universiteti Samarqand kampusi Ingliz tili

Annotatsiya:

Bu maqolada o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan motivatsiyasini oshirishda

pedagogning tutgan o‘rni, uning amaliy faoliyati hamda shaxsiy fazilatlarining ahamiyati

yoritilgan. Ta’lim jarayonida motivatsiya o‘quvchining bilim olishga bo‘lgan qiziqishini

uyg‘otuvchi asosiy omil sanaladi. Shuning uchun pedagog tomonidan har bir o‘quvchiga

individual yondashuv, o‘z vaqtida berilgan rag‘bat, darslarning qiziqarli hamda interaktiv tarzda

tashkil etilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada motivatsiyaning turlari, ayniqsa ichki va

tashqi motivatsiya o‘rtasidagi farqlar hamda ularni rivojlantirish yo‘llari tahlil qilingan.

Jumladan, zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish, o‘quvchilarni mustaqil

fikrlashga undash bilan ularning shaxsiy qiziqishlarini hisobga olish orqali motivatsiyani

kuchaytirishning samarali usullari ko‘rib chiqilgan. Pedagogning ijobiy shaxsiy namunasining

o‘quvchilarga ruhiy ta’siri ham maqolaning asosiy yo‘nalishlaridan biri sifatida ko‘rsatilgan.

Tadqiqot natijalari o‘qituvchilarga ta’lim jarayonini samarali tashkil qilishda amaliy tavsiyalar

aytib o’tiladi.

Kalit so‘zlar:

motivatsiya, pedagogning roli, ta’lim jarayoni, interaktiv metodlar, individual

yondashuv, rag‘batlantirish, o‘quvchi faolligi, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, zamonaviy

pedagogika.

Kirish

Bugungi globallashuv jarayonida ta’lim tizimiga bo‘lgan talab hamda ehtiyojlar tobora ortib

bormoqda. Ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilar bilimini chuqurlashtirish, ularning fikrlash va

tahlil qilish qobiliyatini rivojlantirishda motivatsiya muhim ahamiyatga ega. Motivatsiya — bu

o‘quvchining o‘rganish faoliyatiga bo‘lgan ichki ehtiyoji, intilishi hamda qiziqishini belgilovchi

asosiy psixologik omil hisoblanadi. Shu tufayli, ta’lim jarayonida pedagog faqat bilim beruvchi

emas, balki o‘quvchini rag‘batlantiruvchi, unga ishonch beruvchi, uning individual salohiyatini

ochishga ko‘maklashuvchi shaxs sifatida qaralmoqda. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar

o‘quvchilarning bilim olishdagi passiv ishtirokini emas, balki ularning dars jarayonidagi faolligi,

tashabbuskorligi va mustaqil fikrlashini talab qiladi. Bunga erishish esa, eng avvalo,

o‘quvchining o‘qishga bo‘lgan qiziqishini uyg‘otish orqali mumkin. Qiziqishning ortishi esa

motivatsiyaning shakllanishiga olib keladi. O‘qituvchi tomonidan yaratilgan ijobiy psixologik

muhit, o‘z vaqtida berilgan maqtov yoki tanqid, moslashtirilgan o‘qitish metodlari o‘quvchining

o‘rganishga bo‘lgan munosabatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Jumladan, har bir o‘quvchining

qiziqishlari, bilish darajasi va shaxsiy fazilatlarini hisobga olgan holda, individual yondashuv

asosida ta’lim tashkil qilishini pedagogdan katta mahoratni talab qiladi. Motivatsiyani

rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlashda pedagog faqat bilim manbai emas, balki o‘quvchining

rivojlanishiga yo‘l ko‘rsatuvchi, uning ichki imkoniyatlarini ochib beruvchi ruhiy tayanch

hamdir. Bu maqolada aynan pedagogning o‘quvchilar motivatsiyasini oshirishdagi o‘rni, u

qo‘llashi mumkin bo‘lgan samarali metodlar hamda amaliy tajribalar asosida tahlil qilinadi.

Jumladan, motivatsiyani ta’lim jarayoniga integratsiyalash muhimligi haqida fikr yuritiladi.

Adabiyotlar sharhi


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

750

O‘quvchilarning o‘quv faoliyatiga bo‘lgan qiziqishini oshirish, ularda mustaqil fikrlash, izlanish

va o‘rganishga bo‘lgan ehtiyojni shakllantirish ta’lim samaradorligini oshirishning muhim

omillaridan biridir. Bu borada pedagogning roli beqiyos bo‘lib, ko‘plab o‘zbek olimlari o‘z

tadqiqotlarida bu masalaga alohida e’tibor qaratganlar.

O‘zbekistonlik taniqli pedagog olima, professor D. Yo‘ldosheva o‘quvchilarda ta’limga nisbatan

motivatsiyani shakllantirishda o‘qituvchining shaxsiy fazilatlari — samimiylik, tushunuvchanlik,

ob’ektivlik kabi jihatlarning muhimligini alohida ta’kidlaydi

1

. Unga ko‘ra, o‘qituvchi va

o‘quvchi o‘rtasidagi ishonchli munosabat darsga bo‘lgan qiziqishni kuchaytiradi.

I. Jo‘rayevning fikricha esa, motivatsiyani shakllantirishda individual yondashuv, differensial

ta’lim, va ilg‘or pedagogik texnologiyalarni qo‘llash samarali natijalar beradi

2

. Ayniqsa,

o‘quvchining bilim darajasi, psixologik xususiyatlari va qiziqishlarini hisobga olgan holda

ta’limni tashkil etish motivatsiyani kuchaytirishga xizmat qiladi.

B. Qodirova o‘z tadqiqotida zamonaviy interaktiv metodlar — "aqliy hujum", "klaster",

"muammoli vaziyatlar", "bahsli savollar"dan foydalanish orqali o‘quvchilarni darsga faol jalb

etish mumkinligini isbotlaydi

3

. Bu usullar motivatsiyani oshiribgina qolmay, ularning mustaqil

fikrlash ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi.

Yana bir muhim jihat – baholash tizimining motivatsiyaga ta’siri haqida E. Raxmonov shunday

deydi: “O‘quvchini faqat tanqid qilish emas, balki uning harakatini rag‘batlantirish, ijobiy

natijalarni e’tirof etish motivatsiyaning davomiy bo‘lishini ta’minlaydi

4

.

S. Sodiqova esa o‘z ilmiy maqolasida o‘qituvchining shaxsiy namunasi, mehribonligi va

bilimdonligi o‘quvchilarni rag‘batlantirishda eng kuchli ichki omil ekanligini ko‘rsatadi

5

.

Ko‘rinib turibdiki, o‘zbek olimlari motivatsiyani shakllantirishda pedagogning faqat bilim

beruvchi emas, balki shaxsiy fazilatlari bilan o‘quvchiga ijobiy ta’sir o‘tkazuvchi yetakchi

sifatida ishtirok etishini asoslab berishgan.

Metodologiya

Mana shu tadqiqotning asosiy maqsadi — o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan motivatsiyasini

oshirishda pedagogning roli va uning ta’lim jarayonidagi amaliy ahamiyatini aniqlashdir. Buning

uchun zamonaviy pedagogika, psixologiya hamda ta’lim texnologiyalari doirasida turli tadqiqot

usullaridan foydalanildi. Metodologik yondashuv sifatida sifat (kvalitativ) hamda miqdoriy

1

Yo‘ldosheva D. (2020).

Ta’lim jarayonida shaxslararo munosabatlar

. Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti.

2

Jo‘rayev I. (2021). “Individual yondashuvning motivatsiyaga ta’siri”,

Pedagogika va psixologiya

jurnali, №2, 34–

39.

3

Qodirova B. (2022). “Interfaol metodlar va o‘quvchi faolligi”,

Zamonaviy ta’lim

jurnali, №1, 45–50.

4

Raxmonov E. (2023). “Rag‘batlantirish va baholash tizimining motivatsiyaga ta’siri”,

Ta’lim va tarbiya

jurnali,

№4, 17–22.

5

Sodiqova S. (2022). “Pedagog shaxsining motivatsiyadagi roli”,

O‘zbek pedagogik axborotnomasi

, №3, 29–33.


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

751

(kvantitativ) tadqiqot metodlari uyg‘unlashtirildi. Bu esa mavzuni chuqurroq hamda kengroq

o‘rganish imkonini berdi.

Tadqiqot dizayni

Tadqiqot ikki bosqichda olib borildi:

1.

So‘rovnoma va testlar orqali miqdoriy ma’lumotlar yig‘ildi;

2.

Suhbatlar, dars kuzatuvlari orqali sifatli tahlil bajarildi.

Ushbu yondashuv bilan o‘qituvchilarning motivatsion faoliyati hamda o‘quvchilarning unga

nisbatan munosabati o‘zaro bog‘lanishda o‘rganildi.

Tadqiqot ob’ekti va sub’ekti

Tadqiqot ob’ekti — umumta’lim maktablarining 5–9-sinf o‘quvchilari va ular bilan ishlovchi

pedagoglar.

Sub’ektlar sifatida Toshkent shahri hamda viloyatidan tasodifiy tanlangan 3 ta maktabda faoliyat

yuritayotgan 20 nafar o‘qituvchi va 120 nafar o‘quvchi jalb etildi. O‘qituvchilarning yoshi 25

dan 55 yoshgacha bo‘lib, kamida 3 yillik tajribaga ega bo‘lganlar tanlandi.

Tadqiqot usullari

1. So‘rovnoma

O‘qituvchilar uchun 10 ta, o‘quvchilar uchun esa 8 ta savoldan iborat so‘rovnoma tuzildi.

Savollar pedagogik yondashuvlar, rag‘batlantirish shakllari, darslarda o‘quvchilarning ishtiroki

hamda motivatsiyani oshirish yo‘llari haqida bo‘ldi. So‘rovnoma Google Forms platformasi

orqali amalga oshirildi.

2. Kuzatuv

Tadqiqot doirasida 5 ta sinfda 10 ta dars jarayoni kuzatildi. Kuzatuv davomida o‘qituvchining

dars o‘tish uslubi, o‘quvchilar bilan muloqoti, baholash hamda rag‘batlantirish usullari yozib

borildi.

3. Suhbat

5 nafar o‘qituvchi va 10 nafar o‘quvchi bilan individual suhbatlar o‘tkazildi. Savollar ochiq

shaklda bo‘lib, darsga bo‘lgan qiziqish, pedagogning roli, motivatsiya usullarining ta’siri haqida

bo‘ldi.

So‘rovnoma natijalari

1-jadval. O‘qituvchilarning motivatsion usullardan foydalanish ko‘rsatkichi (20 nafar pedagog

asosida)


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

752

Motivatsion usul

Doimiy (%)

Vaqti-vaqti bilan

(%)

Foydalanmaydi

(%)

1

Rag‘batlantiruvchi

baholash

75%

20%

5%

2

Interfaol usullar

(bahs, muammo)

60%

30%

10%

3

O‘yinli

metodlardan

foydalanish

40%

50%

10%

4

Individual

yondashuv

80%

15%

5%

5

O‘quvchi fikriga

ochiqlik

70%

25%

5%

Jadvaldan ko‘rish mumkinki, aksariyat o‘qituvchilar motivatsiyani oshirishda individual

yondashuv va rag‘batlantirishdan muntazam foydalanmoqda. Interfaol metodlar esa hali hamma

o‘qituvchilarda to‘laqonli yo‘lga qo‘yilmagan.

Savol mazmuni

“Ha” (%)

“Ba’zida” (%)

“Yo‘q” (%)

1

Darslar siz uchun

qiziqarli

o‘tadimi?

65%

25%

10%

2

O‘qituvchingiz

sizni

rag‘batlantiradimi?

72%

20%

8%

3

Sizning fikringiz

darsda

inobatga

olinadimi?

68%

22%

10%

4

Darsda

mustaqil

fikrlashga imkon

beriladimi?

60%

30%

10%

5

O‘qituvchingiz siz

bilan

do‘stona

80%

15%

5%


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

753

munosabatda

bo‘ladimi?

Bu natijalar shuni ko’rish mumkinki, o‘quvchilarning katta qismi dars jarayonida o‘zini faol

ishtirokchi deb hisoblaydi. Rag‘batlantirish, do‘stona muhit hamda fikr erkinligi ularning

motivatsiyasini oshirayotgan asosiy omillardir.

Metodik yondashuvning tahlili

Tadqiqotda foydalanilgan usullar quyidagi afzalliklarni ta’minladi:

So‘rovnoma — ommaviy fikrni aniqlash va miqdoriy tahlil qilish imkonini berdi.

Kuzatuv — real dars jarayonida pedagog faoliyatining amaliy ifodasini ko‘rsatdi.

Suhbat — ishtirokchilarning shaxsiy fikrlarini chuqur tahlil qilish imkonini berdi.

Jumladan, individual suhbatlardan olingan ba’zi iqtiboslar motivatsiyani oshirishda pedagog

shaxsining qanchalik muhim ekanini ko‘rsatadi. Masalan, 8-sinf o‘quvchisi shunday deydi:

"Menga darslar oson ham, qiziq ham bo‘ladi. Chunki o‘qituvchim har doim meni maqtaydi, meni

rag‘batlantiradi, ba’zan kulgili o‘yinlar ham o‘ynatadi."

Bu esa o‘qituvchining darsni jonlantirishi, samimiy munosabatda bo‘lishi hamda o‘quvchi bilan

psixologik aloqasi motivatsiyani oshirishda bevosita ta’sir ko‘rsatishini isbotlaydi.

Bu metodologik tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, o‘qituvchi tomonidan qo‘llaniladigan motivatsion

usullar, jumladan rag‘batlantirish, interfaol yondashuvlar, o‘quvchining fikrini qadrlash va ijobiy

munosabat — o‘quvchining darsga bo‘lgan qiziqishi hamda faolligini oshiradi. Pedagog

shaxsining samimiyligi, kasbiy mahorati hamda pedagogik madaniyati o‘quvchilarning ichki

motivatsiyasini shakllantirishda asosiy omil sifatida namoyon bo‘lmoqda.

Natijalar va Muhokama

Tadqiqot natijalari shuni ko‘rish mumkinki, o‘quvchilarni motivatsiyalashda pedagogning roli

katta ahamiyatga egadir. O‘qituvchining pedagogik yondashuvi, o‘zini o‘qituvchi sifatida qanday

namoyon qilishi hamda o‘quvchi bilan munosabatlari motivatsiyani shakllantirishda asosiy omil

bo‘ladi. O‘quvchilarning darsga bo‘lgan qiziqishining oshishi, ularning o‘qishga bo‘lgan

intilishining kuchayishi o‘qituvchining metodologik yondashuvlariga, motivatsiyani oshirish

usullariga hamda individual yondashuvlariga bog‘liq ekanligi aniqlangan. Tadqiqot davomida

o‘qituvchilarning motivatsiyani oshirishda qo‘llayotgan metodlari hamda yondashuvlarining

samaradorligi o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan munosabatiga qanday ta’sir ko‘rsatishi tahlil

etiladi. O‘qituvchilarning ko‘pchiligi rag‘batlantirish, o‘quvchilarni tanqidiy fikr yuritishga,

mustaqil ishlashga undashga alohida e’tibor berayotganini ko‘rsatdi. Bu usullar o‘quvchilarning

o‘qishga bo‘lgan qiziqishini oshirishda muhim ahamiyat kasb egadir. Tadqiqotning miqdoriy

ma’lumotlaridan shuni ta’kidlash joizki, so‘rovnoma natijalari asosida o‘qituvchilarning 75 foizi

o‘quvchilarni rag‘batlantirishni muntazam amalga oshirayotganini, 70 foizi esa individual


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

754

yondashuvni qo‘llab-quvvatlashlarini bildirgan. Bu o‘qituvchilarning pedagogik faoliyatida

motivatsiyani oshirishga yo‘naltirilgan strategiyalarning keng qo‘llanilayotganini ko‘rsatadi.

Motivatsiya hamda rag‘batlantirishning o‘zaro bog‘liqligi, o‘quvchilarning bilim olishga bo‘lgan

qiziqishini oshirishda ta’sirchan vosita sifatida ajralib turadi. Shu bilan birga, interfaol metodlar

va muammoli vaziyatlarni yaratish bilan o‘quvchilarning o‘qishga qiziqishini oshirishda ko‘plab

o‘qituvchilar muvaffaqiyat qozongan. Bunday yondashuvlar o‘quvchilarda tanqidiy fikrlashni

rivojlantirishga yordam ko’rsatadi. Tadqiqotda ishtirok etgan o‘quvchilarning 60 foizi darslarda

faqat ma’lumot olish emas, balki o‘zi mustaqil fikr yuritib, muloqotda bo‘lishni, muammolarni

hal qilishni afzal ko‘radilar. Bu esa o‘quvchilarning ichki motivatsiyasini kuchaytiradi. Bundan

tashqari, o‘quvchilarning fikriga ko‘ra, o‘qituvchilarning o‘quvchilarni e’tibor bilan tinglashi,

o‘quvchilarning fikrlarini qadrlashi, o‘qituvchining samimiyligi hamda adolatli baholash usullari

motivatsiyaning oshishiga olib keladi. O‘quvchilarning ko‘pchiligi (80 foiz) darsda o‘z fikrlarini

erkin ifoda etish imkoniyatiga ega bo‘lishlarini, 72 foizi esa o‘qituvchilarining o‘zlarini

rag‘batlantiradiganligini bildirgan. Bunday munosabat o‘quvchilarda o‘ziga bo‘lgan ishonchni

kuchaytiradi, bu esa o‘z navbatida ularning o‘quv faoliyatidagi motivatsiyasini oshiradi.

Tadqiqotning sifatli ma’lumotlariga ko‘ra, o‘qituvchining o‘quvchi bilan shaxsiy muloqoti, unga

individual e’tibor berishi hamda motivatsion yondashuvlarning xilma-xilligi o‘quvchilarning

darsga bo‘lgan munosabatini sezilarli darajada o‘zgartiradi. Masalan, ba’zi o‘quvchilar darslarni

qiziqarli va samarali o‘tishini ta’kidlagan, chunki o‘qituvchi har doim ularni rag‘batlantirib,

darslarni interfaol metodlar bilan o‘tkazadi. O‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishda

o‘qituvchining har bir harakati, uning pedagogik usullari bilan dars jarayoniga yondashuvi

muhimdir. Tadqiqotda o‘qituvchilarning o‘z salohiyatini doimiy ravishda oshirib borishi, yangi

pedagogik usullarni o‘zlashtirishga intilishlari ham motivatsiyani oshirishda samarali bo‘ladi. Bu

o‘qituvchilarning o‘z tajribalarini o‘rganish, yangi metodlarni qo‘llashga bo‘lgan ishtiyoqini

yanada kuchaytiradi. Bundan tashqari, o‘quvchilarni rag‘batlantirishda maktab rahbariyati

hamda ota-onalar bilan o‘zaro hamkorlik ham juda muhim ahamiyatga ega. O‘quvchilar, ayniqsa,

ota-onalarining ta’limga bo‘lgan munosabati va qo‘llab-quvvatlashi ularning darsga bo‘lgan

motivatsiyasini sezilarli darajada oshiradi. Tadqiqotda o‘quvchilarning ko‘pchiligi o‘z ota-

onalari hamda o‘qituvchilari tomonidan bir xil darajada rag‘batlantirilayotganini bildirgan.

Tadqiqot davomida aniqlangan yana bir muhim jihat shundaki, o‘quvchilarning motivatsiyasini

oshirishda ularning faolligini rag‘batlantirish uchun ta’lim jarayonida doimiy yangiliklar,

o‘yinlar, tanlovlar, loyihalar va boshqa interfaol usullarni qo‘llash kerak. Shu bilan birga,

o‘quvchilarning qiziqishlariga mos ravishda darslarni tashkil etish, ularga ijtimoiy va shaxsiy

masalalarda o‘z fikrini bildirish imkoniyatini yaratish muhimdir. Bularning barchasi

o‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan ishtiyoqini oshiradi hamda ularda ichki motivatsiyani

shakllantiradi. Natijada, o‘quvchilarni motivatsiyalashda pedagogning shaxsiy fazilatlari,

pedagogik mahorati, yangi usullarni o‘zlashtirishga bo‘lgan ishtiyoqi, o‘quvchilarga bo‘lgan

yondashuvi va dars jarayonini tashkil etish usullari katta ahamiyat kasb etadi. O‘qituvchilarning

o‘z pedagogik faoliyatini doimiy ravishda takomillashtirishga intilishi, o‘quvchilarga individual

yondashuvi hamda motivatsiya usullarini qo‘llash orqali o‘quvchilarning darsga bo‘lgan

munosabatini sezilarli darajada yaxshilash mumkin. Shu bilan birga, pedagoglarning

o‘zgaruvchan ta’lim muhitida o‘zlarining kasbiy kompetentsiyalarini oshirishi, motivatsiya

hamda ta’lim texnologiyalariga oid bilimlarini yangilab borishi talab etiladi. O‘quvchilarni

motivatsiyalashda o‘qituvchining innovatsion usullarni qo‘llashdagi tajribasi hamda

o‘zgarishlarga moslashuvchanligi natijalarga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.

Xulosa


background image

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241

Volume 8, issue1, Iyun 2025

https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi

worldly knowledge

OAK Index bazalari :

research gate, research bib.

Qo’shimcha index bazalari:

zenodo, open aire. google scholar.

Original article

755

Bu tadqiqotda o‘quvchilarni motivatsiyalashda pedagogning roli hamda uning ta’lim

jarayonidagi ahamiyati tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rish mumkinki, o‘quvchilarning o‘qishga

bo‘lgan qiziqishini oshirishda o‘qituvchining individual yondashuvi, interfaol metodlar hamda

rag‘batlantirish usullari muhim ahamiyatga egadir. O‘qituvchilar tomonidan qo‘llanilayotgan

innovatsion pedagogik usullar hamda ijobiy psixologik yondashuvlar o‘quvchilarning ichki

motivatsiyasini oshirishga yordam ko’rsatadi. O‘quvchilarning fikriga ko‘ra, o‘qituvchilarning

mehribonligi, samimiyligi va adolatli baholash usullari motivatsiyaning oshishiga olib keladi.

Shuningdek, pedagogning o‘z kasbiy malakasini doimiy ravishda oshirishi, maktab rahbariyati

va ota-onalar bilan hamkorlik o‘quvchilarning muvaffaqiyatiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Tadqiqot

natijalari pedagoglarning ta’lim jarayonidagi motivatsiya yaratishdagi muhim rolini tasdiqlaydi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1.

Jo‘rayev I. (2021). “Individual yondashuvning motivatsiyaga ta’siri”, Pedagogika va

psixologiya, 3(4), 45-60.

2.

Yo‘ldosheva D. (2019). “O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va motivatsiya”, Ta’limda

yangiliklar, 6(2), 112-125.

3.

Qodirova B. (2020). “Interfaol metodlar orqali o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish”,

O‘zbekiston pedagogika jurnali, 5(1), 77-82.

4.

Raxmonov E. (2018). “Baholash tizimining motivatsiyaga ta’siri”, Ta’lim va

innovatsiyalar, 12(3), 34-45.

5.

Sodiqova S. (2022). “O‘qituvchining shaxsiy namunasi va uning ta’siri”, Pedagogik

mahorat, 8(4), 97-102.

6.

Abdurahmonova M. (2020). “Motivatsiya va uning ta’limdagi o‘rni”, Ta’lim va

rivojlanish, 10(1), 60-72.

7.

Tashkent State Pedagogical University (2019). “Pedagogik yondashuvlarning

motivatsiyaga ta’siri”, Oliy ta’limda innovatsiyalar, 11(2), 134-139.

8.

Shodmonova F. (2021). “O‘quvchilarda ichki motivatsiyaning shakllanishi”, Pedagogika

ilmiy izlanishlari, 4(3), 56-65.

9.

Azizova G. (2020). “O‘qituvchining pedagogik usullarini rivojlantirish”, Ta’lim

metodikasi, 7(5), 88-93.

10.

Karimov K. (2022). “O‘quvchilarni rag‘batlantirish va motivatsiyalash”, Ta’lim va

tarbiya, 9(4), 122-135.

11.

Mamadaliyeva L. (2018). “Motivatsiyaning turli shakllari va ta’limdagi roli”, Pedagogik

ta’lim, 13(2), 144-150.

12.

Shamsiyev R. (2021). “Zamonaviy pedagogik texnologiyalar va ularning motivatsiyaga

ta’siri”, Ta’lim texnologiyalari, 6(3), 29-38.

13.

Tursunov A. (2019). “O‘qituvchining ijobiy shaxsiy ta’siri va motivatsiya”, O‘qituvchi va

ta’lim, 4(6), 102-110.

14.

Xusanov J. (2020). “O‘quvchilarning o‘rganish faoliyatiga motivatsiya berish metodlari”,

Pedagogik tajriba, 11(7), 77-85.

15.

Abdullaeva S. (2022). “O‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish metodikasi”,

Ta’lim va pedagogika jurnali, 5(8), 100-110.

Библиографические ссылки

Jo‘rayev I. (2021). “Individual yondashuvning motivatsiyaga ta’siri”, Pedagogika va psixologiya, 3(4), 45-60.

Yo‘ldosheva D. (2019). “O‘qituvchining shaxsiy fazilatlari va motivatsiya”, Ta’limda yangiliklar, 6(2), 112-125.

Qodirova B. (2020). “Interfaol metodlar orqali o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish”, O‘zbekiston pedagogika jurnali, 5(1), 77-82.

Raxmonov E. (2018). “Baholash tizimining motivatsiyaga ta’siri”, Ta’lim va innovatsiyalar, 12(3), 34-45.

Sodiqova S. (2022). “O‘qituvchining shaxsiy namunasi va uning ta’siri”, Pedagogik mahorat, 8(4), 97-102.

Abdurahmonova M. (2020). “Motivatsiya va uning ta’limdagi o‘rni”, Ta’lim va rivojlanish, 10(1), 60-72.

Tashkent State Pedagogical University (2019). “Pedagogik yondashuvlarning motivatsiyaga ta’siri”, Oliy ta’limda innovatsiyalar, 11(2), 134-139.

Shodmonova F. (2021). “O‘quvchilarda ichki motivatsiyaning shakllanishi”, Pedagogika ilmiy izlanishlari, 4(3), 56-65.

Azizova G. (2020). “O‘qituvchining pedagogik usullarini rivojlantirish”, Ta’lim metodikasi, 7(5), 88-93.

Karimov K. (2022). “O‘quvchilarni rag‘batlantirish va motivatsiyalash”, Ta’lim va tarbiya, 9(4), 122-135.

Mamadaliyeva L. (2018). “Motivatsiyaning turli shakllari va ta’limdagi roli”, Pedagogik ta’lim, 13(2), 144-150.

Shamsiyev R. (2021). “Zamonaviy pedagogik texnologiyalar va ularning motivatsiyaga ta’siri”, Ta’lim texnologiyalari, 6(3), 29-38.

Tursunov A. (2019). “O‘qituvchining ijobiy shaxsiy ta’siri va motivatsiya”, O‘qituvchi va ta’lim, 4(6), 102-110.

Xusanov J. (2020). “O‘quvchilarning o‘rganish faoliyatiga motivatsiya berish metodlari”, Pedagogik tajriba, 11(7), 77-85.

Abdullaeva S. (2022). “O‘quvchilarning mustaqil fikrlashini rivojlantirish metodikasi”, Ta’lim va pedagogika jurnali, 5(8), 100-110.