ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
111
MAQSUD SHAYXZODA LIRIKASIDA ISHQ VA MUHABBAT TASVIRI
Xayriyev Xayriddin Sirojiddin oʻgʻli
Toshkent Davlat Transport Universiteti
+998932790455
Annotatsiya:
Maqsud Shayxzoda o‘zbek adabiyotining yirik namoyandalaridan biri bo‘lib,
uning lirikasida ishq va muhabbat mavzusi alohida o‘rin tutadi. Shoirning she’rlari inson
qalbining nozik tuyg‘ularini, sevgining yuksak falsafasini aks ettiradi. Shayxzoda o‘z asarlarida
ishqni faqat shaxsiy kechinmalar nuqtayi nazaridan emas, balki umumbashariy qadriyat sifatida
tasvirlaydi. Uning lirikasida ishq va muhabbat yuksak ma’naviy mazmun kasb etib, insoniylik,
sadoqat va ruhiy poklik timsoli sifatida gavdalanadi. Ushbu maqolada shoirning lirik she’rlari
tahlil qilinib, undagi ishq va muhabbat tasviri ilmiy-nazariy asosda yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
O‘zbek she’riyati, Maqsud Shayxzoda, lirika, ishq, muhabbat, insoniylik, sadoqat,
falsafiy mazmun, ma’naviy qadriyatlar, badiiy tahlil.
THE DEPICTION OF LOVE AND AFFECTION IN MAQSUD SHAYXZODA’S LYRICS
Abstract:
Maqsud Shayxzoda is one of the prominent figures of Uzbek literature, and the theme
of love and affection occupies a special place in his lyrics. His poems reflect the delicate
emotions of the human soul and the profound philosophy of love. Shayxzoda portrays love not
only as a personal feeling but also as a universal value. In his poetry, love and affection acquire a
high moral significance, symbolizing humanity, devotion, and spiritual purity. This article
analyzes the poet’s lyrical works, focusing on the depiction of love and affection from a
scientific and theoretical perspective.
Keywords:
Uzbek poetry, Maqsud Shayxzoda, lyrics, love, affection, humanity, devotion,
philosophical meaning, moral values, literary analysis.
ОТОБРАЖЕНИЕ ЛЮБВИ И ПРИВЯЗАННОСТИ В ЛИРИКЕ МАКСУДА
ШАЙХЗОДЫ
Аннотация:
Максуд Шайхзода – одна из выдающихся фигур узбекской литературы, и
тема любви и привязанности занимает особое место в его лирике. Его стихи отражают
тонкие эмоции человеческой души и глубокую философию любви. Шайхзода изображает
любовь не только как личное чувство, но и как универсальную ценность. В его поэзии
любовь и привязанность приобретают высокое моральное значение, символизируя
человечность, преданность и духовную чистоту. В данной статье анализируются
лирические произведения поэта, освещается изображение любви и привязанности с
научно-теоретической точки зрения.
Ключевые слова:
Узбекская поэзия, Максуд Шайхзода, лирика, любовь, привязанность,
человечность, преданность, философский смысл, моральные ценности, литературный
анализ.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
112
Kirish.
O‘zbek adabiyotining taraqqiyotida lirikaning tutgan o‘rni beqiyosdir. Har bir davr
adabiyoti o‘zining shoirlari orqali insoniy tuyg‘ularni, jamiyatdagi muammolarni va falsafiy
tafakkurni aks ettirgan. Maqsud Shayxzoda ijodida ham lirika alohida ahamiyatga ega bo‘lib,
ayniqsa, ishq va muhabbat mavzusi uning she’riyatida chuqur badiiy mazmun kasb etgan.
Shayxzodaning she’rlari inson qalbining eng nozik qirralarini ochib berishga xizmat qiladi.
U muhabbatni nafaqat ikki inson orasidagi tuyg‘u sifatida, balki insoniy sadoqat, fidoyilik va
yuksak axloqiy qadriyatlar bilan bog‘lab tasvirlaydi. Shoir ishqni faqat shaxsiy kechinma sifatida
emas, balki umumbashariy tushuncha, yuksak ma’naviy holat sifatida ko‘rsatadi.
Ushbu maqolada Shayxzodaning lirik she’rlari tahlil qilinib, undagi ishq va muhabbat
tasviri ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Shoirning she’riyati ma’naviy-milliy ruhni aks ettirishi bilan
ajralib turadi. Uning badiiy uslubi, metaforalarga boy ifoda vositalari va inson qalbiga chuqur
ta’sir etuvchi obrazlari tahlil qilinadi.
Asosiy qism.
Maqsud Shayxzoda lirik she’riyatining o‘ziga xos xususiyatlari: Shayxzoda o‘z lirik
she’rlarida ishq va muhabbatni turli badiiy vositalar orqali ifodalaydi. Uning she’rlarida:
-
Ishq va muhabbat yuksak ma’naviy tushuncha sifatida tasvirlanadi;
-
Shoir muhabbatni inson qalbining pokligi bilan bog‘laydi;
-
Lirik qahramon ichki kechinmalari orqali sevgining turli holatlarini aks ettiradi;
-
O‘zbek mumtoz she’riyatidagi tasviriy san’at usullaridan foydalaniladi.
Masalan, shoirning ayrim she’rlarida ishq va muhabbat obrazlari tabiat hodisalari bilan
uyg‘unlashtirilgan. Yorning ko‘zlari oyga, uning mehri quyoshga qiyoslanadi. Bu esa mumtoz
she’riyat an’analarining Shayxzoda ijodida ham davom ettirilganligini ko‘rsatadi. Ishq va
muhabbatning falsafiy talqini: Shayxzoda ijodida ishq – insonni yuksaltiruvchi, uni ruhiy poklik
sari yetaklovchi kuch sifatida talqin etiladi. Uning she’riy qahramonlari uchun muhabbat nafaqat
shaxsiy ehtiyoj, balki hayot mazmuni, ma’naviy o‘sish vositasidir. Bu borada u Alisher Navoiy
an’analarini davom ettirib, ishqni insonni komillikka yetaklovchi vosita sifatida tasvirlaydi.
Shuningdek, uning ayrim she’rlarida sevgining iztirobli jihatlari ham aks etadi. Uning lirik
qahramonlari ba’zida yor vasliga yetishish yo‘lida mashaqqatlar chekadi, dardli satrlar orqali o‘z
sevgisining chinligini isbotlaydi. Bu esa ishq va muhabbatni faqat shodlik manbai sifatida emas,
balki insonni sinovdan o‘tkazuvchi kuch sifatida ko‘rsatadi.
Shayxzoda she’riyatining adabiy muhitdagi o‘rni: Maqsud Shayxzoda o‘z davrining yetuk
adabiy arboblari bilan ijodiy aloqada bo‘lib, ishq va muhabbat mavzusidagi she’rlari o‘zbek lirik
she’riyatida yangi bosqich bo‘ldi. Uning she’rlari nafaqat romantik ruh, balki hayot falsafasini
chuqur anglash bilan ajralib turadi.
Xulosa.
Maqsud Shayxzoda lirikasida ishq va muhabbat yuksak falsafiy va badiiy mazmun kasb
etgan. Shoir muhabbatni insoniy kamolotning muhim qismi sifatida tasvirlab, uni hayotning eng
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 6, issue 2, Mart 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
113
go‘zal tuyg‘ularidan biri sifatida talqin etadi. Uning she’riyati bugungi o‘quvchilar uchun ham
ahamiyatini yo‘qotmagan bo‘lib, ma’naviy ozuqa va ruhiy teranlik manbai bo‘lib qolmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.
Yoqubov O. “Maqsud Shayxzoda va lirika”. Toshkent: Fan, 1998.
2.
Karimov G. “XX asr o‘zbek she’riyati”. Toshkent: Ma’naviyat, 2010.
3.
Rashidov S. “O‘zbek lirikasida ishqiy motivlar”. Toshkent: Akademnashr, 2015.
4.
Mirzaev N. “Maqsud Shayxzoda she’riyati”. Toshkent: Yangi asr, 2017.
5.
Jo‘rayev N. “Shayxzoda va romantik lirika”. Toshkent: Ma’naviyat, 2021.
