ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
601
BOSHLANG’ICH TA’LIMDA TABIIY FANLARNI
O’QITISHNING
PEDAGOGIK
IMKONIYATLARI
G’ovsiddinova Madina Saloxiddin qizi
Chirchiq davlat pedogogika unversiteti
Boshlang’ich ta’lim fakulteti talabasi
Ilmiy rahbar:
Usmonova Qumrinsa
ANNATATSIYA:
Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim bosqichida tabiiy fanlarni o‘qitishning
pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Tabiiy fanlarning o‘quvchi dunyoqarashi va ilmiy
tafakkurining shakllanishidagi o‘rni, dars jarayonida foydalaniladigan interfaol metodlar,
eksperimentlar, AKT vositalari va loyiha asosida o‘qitish yondashuvlari orqali o‘quvchilarning
qiziqishini oshirishga oid yondashuvlar tahlil qilingan.
KALIT
SO’ZLAR:
boshlang‘ich ta’lim, tabiiy fanlar, pedagogik imkoniyatlar, interfaol
metodlar, tajriba, loyiha, o‘qituvchi roli.
Zamonaviy ta’lim tizimi o‘quvchilarning har tomonlama rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan.
Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida beriladigan bilimlar bolaning kelajakdagi shaxsiy va
akademik yutuqlariga asos bo‘lib xizmat qiladi. Tabiiy fanlar esa bu jarayonda o‘zining real
hayotga yaqinligi, kuzatuvchanlikni rivojlantiruvchi xususiyati bilan ajralib turadi. Tabiiy fanlar
orqali o‘quvchilarda tabiatga nisbatan ongli munosabat, ilmiy tafakkur va eksperimental
faoliyatga bo‘lgan qiziqish shakllanadi.
1.Tabiiy fanlarning boshlangʻich taʼlimdagi oʻrni:
Bu fanlar o‘quvchilarda atrof-muhitni anglash, kuzatuvchanlik, sabab-oqibatni tushunish, tajriba
o‘tkazish ko‘nikmalarini shakllantiradi. Fanlar o‘rtasida integratsiya hosil bo‘lishi orqali bolada
yaxlit tasavvur shakllanadi. Dunyoqarashni shakllantirish – Bolalar tabiat, hayvonot, o‘simliklar,
ob-havo va boshqa tabiiy hodisalarni o‘rganish orqali atrof-muhitni anglay boshlaydilar.
Kuzatuvchanlik va tafakkurni rivojlantirish – Tabiiy fanlar o‘quvchilarni hodisalarni kuzatish,
solishtirish va xulosa chiqarishga o‘rgatadi.
Ilmiy fikrlashni rivojlantirish – Oddiy tajriba va kuzatishlar orqali o‘quvchilarda mantiqiy
fikrlash va ilmiy asosda o‘ylash ko‘nikmalari rivojlanadi.
Tabiatni asrashga bo‘lgan munosabatni shakllantirish – Tabiiy fanlar orqali o‘quvchilar ekologik
madaniyatga ega bo‘lib boradi va tabiatga nisbatan mehr va ehtiyotkorlik hissi uyg‘onadi.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
602
2.Pedagogik imkoniyatlar
:
Integratsiyalashgan o‘qitish: boshqa fanlar bilan bog‘lash
Eksperimentlar: amaliy sinovlar orqali bilim mustahkamlanadi
Interfaol metodlar: bahs, savol-javob, o‘yinlar
AKT vositalari: animatsiyalar, video darslar
3.Loyihaviy metodlar
:
Boshlang’ich ta’limda kichik loyiha ishlari
orqali ham tabiiy fanlarni o’zlashtirish
samarali kechadi. Masalan, “Mening bog’im” loyihasi orqali o’quvchilar urug’ ekish,
uni parvarishlash, o’zgarishlarni kuzatish va hisobot yozish ko’nikmalariga ega
bo’ladilar. Bu esa ularning mustaqil fikrlash, mas’uliyat, jamoada ishlash va o’zini
ifoda qilish ko’nikmalarini
rivojlantiradi.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
603
4.O‘qit
uvchining roli:
O‘qituvchi bola uchun yo‘lboshchi bo‘lishi, uning individual qiziqishlarini e’tiborga olgan holda
darsni tashkil qilishi kerak. Zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalangan holda, u
bolalarda mustaqil fikrlash, muammo yechish va tabiatni anglashga qiziqish uyg‘otadi.
Boshlang’ich ta’limda tabiiy fanlarni o‘qitish orqali o‘quvchilarda nafaqat bilim, balki kundalik
hayotda foydali bo‘ladigan ko‘nikmalar ham shakllanadi. Dars jarayonida mavjud pedagogik
imkoniyatlardan samarali foydalanish o‘quvchilarni faol, izlanuvchan, ilmga qiziquvchan shaxs
sifatida shakl
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Qodirova D.A., Yo‘ldosheva M.T. Boshlang‘ich ta’limda tabiiy fanlarni o‘qitish
metodikasi. – T.: O‘qituvchi, 2017.
2.
Xamidova S. Boshlang‘ich sinflarda integratsiyalashgan o‘qitish metodikasi. – T.: Fan va
texnologiya, 2019.
3.
Tursunov B. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar. – T.: Yangi asr avlodi, 2020
4.
www.ziyonet.uz – O‘zbekiston Respublikasi ta’lim portali
