ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
598
GENDER TENGLIGI O'ZBEKISTONDA QANDAY KECHMOQDA
Xo'janazarov Absalom Ziyodullayevich
Termiz Davlat Pedagogika Instituti Falsafa ,
ma'naviyat asoslari va huquq ta'limi kafedrasi tarix
tarix fanlar nomzodi (Phd)
Eshboyeva Madina Rustam qizi
Termiz Davlat Pedagogika Instituti Milliy g'oya ,
ma'naviyat asoslari va huquq ta'limi yo'nalishi 1-kurs talabasi
ANNOTATSIYA:
Mamlakatimizda so'nggi besh yil davomida gender tengligi masalasiga
ulkan ahamiyat bermoqda.Gender tengligi Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan
alohida e'tibor qaratilayotgan va qo'llab -quvvatlash zarurligi e'tirof etilayotgan muhim
masalalardan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respubilkasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev
davlat rahbari sifatida faoliyatining ilk kunlaridan asosiy e'tiborni ayollar va oila
muammolariga qaratib kelmoqda.Natijada o'tgan davrda gender tengligini ta'minlash va
ayollarning ijtimoiy turmush sharoitlarini yaxshilashga doir har qator normativ- huquqiy
hujjatlar qabul qilindi.
KALIT SO'ZLAR:
Gender tengligi,deklaratsiya,mafkura, demokratik,ayollar ,ijtimoiy .
HOW IS GENDER EQUALITY PROGRESSING IN UZBEKISTAN
ANNOTATSION:
Over the past five years ,our country has paid great equality .Gender
equality is one the important issues that the United Nations has recorganized as a prirrity
and that requres special attention and support from the very first days of his presidency
Prezident of the Republic of Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev has focused his attention
on woman 's and family issues .As result ,a number of regulatory and legal
documantries were adopted in the past period to ensure gender equality and improve the
social living conditions of woman .
Keywords:
gender equality ,declaration ,idealogy ,democratic, womans, social.
Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 12-aprelda qabul qilingan "Og'ir ijtimoiy vaziyatga
tushib qolgan xotin-qizlarga ,nogironligi bo'lgan ,kam ta'minlangan farzandlarini to'liqsiz
oilada tarbiyalayotgan va uy-joy sharoitini yaxshilashga muhtoj oilarga arzon uy-joylar
berish tartibi to'grisidagi nizomni tasdiqlash haqida" gi qarori shular jumlasidandir. Ushbu
qaror mohiyatidan inson huquqlarini himoya qilish,ayyollarni ijtimoiy -iqtisodiy jihatidan
qo'llab-quvvatlash umuman jamiyatmizda gender tengligini ta'minlashga qaratilgan desak
mubolag'a bo'lmaydi o'z navbatida 2019-yil 2-sentabrda qabul qilingan "Xotin -qizlar va
erkaklar uchun teng. huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to'g'risida"gi qonuni xotin -
qizlarning jamiyatdagi o'rniga huquqiy kafolat hisoblanadi. Mazkur qonun davlatimiz
rahbarining 2019-yil 7-martdagi qabul qilgan "Xotin -qizlarning mehnat huquqlari
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
599
kafolatlarini yanada kuchaytirish va tadbirkorlik faoliyatini qo'llab -quvvatlashga oid
chora-tadbirlar to'g'risidagi qaroriga muvofiq ishlab chiqarilgan ."Xotin -qizlar va erkaklar
uchun teng huquqlar hamda imkoniyatlar kafolatlari to'g'risidagi "qonunning maqsadi xotin-
qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni ta'minlash sohasidagi
munosabatlarni tartibga solishdan iborat.Qonunda gender tengligi tushunchasi ham ta'rif
berilgan.Gender xotin -qizlar va erkaklar o'rtasidagi munosabatlarning jamiyat hayoti va
faoliyatining barcha sohalarida shu jumladan siyosat,iqtisodiy ,huquq ,mafkura
va
madaniyat ta'lim hamda ilm-fan sohalarida namoyon bo'ladigan ijtimoiy jihatidir.Demak
gender tushunchasi faqat ayollar manfaatlarigina ifodalanmaydi .Balki har ikki jins
vakillari o'z orzu va maqsadlari sari dadil odimlamogi ularga hayot sifatini oshirish uchun
bir xil imkon berishini huquqiy kafolatlaydi.
Binobarin har qanday rivojlangan demokratik jamiyatning muhim talablaridan biri ham
shu ayollar va erkaklar huquqlari tenglik ta'minlashidir. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev
2021-yil 22-fevral kuni Birlashgan Millatlar
Tashkiloti
Inson
huquqlari bo'yicha
kengashining 46-sessiyasida so'zlagan nutqida gender tengligi siyosati masalasi borasida
mamlakatimizning ijtimoiy -siyosiy hayotida va ishbilarmonlik sohasidagi ayyollarning
rolini tubdan oshirishning qaratilgan ishlar qatiy davom ettirilishi takidladi.SHu maqsadda
joriy yilarda O'zbekistonda Markaziy Osiyo mamlakatlari yetakchi ayollarning muloqoti va
xotin-qizlarning
mintaqaviy
biznes-forumi
o'tkazish
rejalashtirayotgan
e'tiborni
qaratdi.Prizidentimiz 2020-yilning 23-sentabrda video-anjuman
shaklida o'tkazilgan
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambliyasining 75-yilligi sessiyasida nutqida ham
O'zbekistonda gender tengligi siyosati ustuvor masalaga aylandi alohida qayt etgani bejis
emas. Chunki keyingi yillarda. yurtimizda xotin -qizlarning davlat boshqaruvidagi o'rni
tobora kuchayib
bormoqda.Parlamentimizga ayol deputatlar soni ikki barobar
ko'paydi.Haqiqatan
ham ,bugungi kunda mamlakatimizda xotin-qizlarning
o'z
imkoniyatlarini to'laqonli ro'yobga chiqarish uchun barcha shart-sharoitlar ta'minlash
davlat siyosati darajasiga ko'tarilgan.O'zbekistonda bir qator qonunlar Prezidentning xotin-
qizlar huquqlarini ta'minlash ,xususan gender tengligi va ayollarning zo'ravonlik va
zulmdan himoya qilish,ayollar tadbirkorligini rivojlantirish maqomini kuchaytirish
to'g'risidagi farmon va qarorlarni qabul qilingan .Gender tenglik bo'yicha tegishli
institutsional choralar ham ko'rilmoqda.Ayni paytda O'zbekiston Respubilkasi Oliy
Majlisining Senati tarkibida xotin-qizlar va gender tenglik masalasi qo'mitasi tashkil
qilingan.Bu yangi tuzilma ayollar huquqlarini ta'minlash va kamsitishning har qanday
shakliga barham berish bo'yicha milliy qonunchilikda xalqaro standartlarni uyg'unlashtirish
bilan shug'ullanmoqda.Shuni alohida qayt etish kerakki 1948-yilda BMT
Bosh
Assembliyasi tomonidan qabul qilingan Inson huquqlari
umumjahon Deklaratsiyasida
ayollar
va
erkaklarning
tengligi alohida e'tirof
etilgan.Deklaratsiyaning 1-moddasida belgilanganidek "Hamma odamlar o'z qadr-qimmati
hamda
huquqlarida erkin
va teng bo'lib tug'iladilar.Ularga aql va vijdon ato
qilingan ,binobarin bir-birlariga nisbatan birodarlik ruhida munosabatida bo'lishlari kerak.
BMT tomonidan 1966-yilda qabul qilingan yana bir xalqaro -huquqiy hujjat Fuqarolik va
Siyosiy huquqlari to'g'risidagi Xalqaro paktning 3-moddasida ta'kidlangandek "Mazkur
paktda ishtirok etuvchi davlatlar erkaklar va ayollar uchun ushbu Paktda ko'rib chiqilgan
barcha fuqarolik va siyosiy huquqlardan bir xilda foydalanishini ta'minlash majburiyatini
oladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
600
1.Hamidullo Mo'minov "O'zbekistonda gender siyosatiga e'tibor yanada kuchaymoqda
2.Ayollarning siyosatda imkoniyatlarni kengaytirish Sevara Usmonova maqolasi
3.Yangi O'zbekistonda gender tenglik masalasi va muammolari O'z Mu axborot xizmati
4.Dilshoda Mirzajonova Gender tengligi 2023 -yil
5.Gender tengligining jamiyatdagi ahamiyati Tolipova Mohlaroyim
6.Tanzilla Norboyeva Parijdagi "tenglik avlodi" xalqaro forumi nutqidan
7.Sayyora Xodjayev "Gazeta .uz" intervyusi
8.Shavkat Mirziyoyev Oliy Majlisga murojaatnomasi 2022 -yil
