ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
526
NOGIRONLAR BILAN IJTIMOIY ISH OLIB BORISH TEXNOLOGIYASI
Rahmonova Sevara Abdusattor qizi
Samarqand davlat universiteti Kattaqo’rg’on filiali
Ijtimoiy ish yo’nalishi talabasi
Suyarova Dilfuza Sa`dullo qizi
Samarqand davlat universiteti Kattaqo’rg’on filiali
Ijtimoiy ish yo’nalishi talabasi
Ilmiy rahbar:
Ibragimov Jahongir Toshniyozovich
Anotatsiya:
Mazkur maqolada nogironligi bo‘lgan shaxslar bilan ijtimoiy ish olib borishning
zamonaviy texnologiyalari yoritilgan. Unda nogironlarning ijtimoiy integratsiyasi, psixologik-
pedagogik yondashuvlar, individual reabilitatsiya dasturlari, hamda inklyuziv yondashuv asosida
xizmat ko‘rsatish metodlari ko‘rib chiqilgan. Nogironlar bilan ishlashda ijtimoiy ishchining
kasbiy malakasi, empatiyasi va shaxslararo muloqot madaniyatining ahamiyatini alohida
ta’kidlaydi.
Kalit so‘zlar:
nogironlar, ijtimoiy ish, reabilitatsiya, inklyuziv ta’lim, ijtimoiy integratsiya,
psixologik yondashuv, ijtimoiy xizmatlar, nogironlik, ijtimoiy moslashuv, reabilitatsiya
texnologiyalari.
Kirish
Zamonaviy jamiyatda nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquq va manfaatlarini himoya qilish,
ularning ijtimoiy hayotga to‘laqonli qo‘shilishini ta’minlash dolzarb masalalardan biri
hisoblanadi. Ijtimoiy ish tizimi bu yo‘nalishda muhim vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Xususan, nogironlar bilan olib boriladigan ijtimoiy ishning maqsadi — ularning ijtimoiy
muhitga moslashuvi, psixologik qo‘llab-quvvatlash, ta’lim va bandlik imkoniyatlarini
kengaytirishdir.
Ushbu maqolada nogironlar bilan ishlashda qo‘llaniladigan zamonaviy
texnologiyalar, metodlar va yondashuvlar tahlil qilinadi.
Ijtimoiy ish
— bu jamiyatdagi ijtimoiy
1
Karimova, Z. (2020). Ijtimoiy ish asoslari. Toshkent: "Fan va texnologiya" nashriyoti.
2
Axmedova, M. (2019). Nogironligi bo‘lgan shaxslar bilan ijtimoiy ishda psixologik
yondashuvlar. Ijtimoiy fanlar jurnali, №2, 45–50-betlar.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
527
muammolarni aniqlash, ularni hal qilishda shaxslarga yordam berish, inson huquqlarini himoya
qilishga qaratilgan kasbiy faoliyatdir. Nogironlar bilan ishlashda esa bu faoliyat yanada
chuqurroq yondashuv va moslashtirilgan texnologiyalarni talab etadi.
Asosiy qism
Nogironlar bilan ishlashning o‘ziga xosligi
Nogironlik — bu faqat tibbiy yoki jismoniy holat emas, balki murakkab ijtimoiy muammo
hamdir. Shu boisdan nogironlar bilan ishlovchi ijtimoiy xodimlar nafaqat reabilitatsiya
jarayonini, balki ularning psixologik holatini, ijtimoiy ehtiyojlarini ham inobatga olgan holda
yondashishlari talab etiladi.
Ijtimoiy ishda qo‘llaniladigan texnologiyalar
Nogironlar bilan ishlashda bir nechta samarali ijtimoiy ish texnologiyalari mavjud. Ulardan
asosiylari quyidagilardir:
Individuallashtirilgan reabilitatsiya texnologiyasi
— har bir nogironning ehtiyojlariga
mos ravishda reabilitatsiya dasturi tuzilib, uni bosqichma-bosqich amalga oshirish.
Inklyuziv yondashuv
— nogironlarni umumiy ta’lim va mehnat muhitiga qo‘shish
orqali ijtimoiy integratsiyani ta’minlash.
Kase menejment (holatni boshqarish)
— nogironlar bilan bog‘liq murakkab holatlarni
boshqarish, zarur xizmatlarni muvofiqlashtirish.
Ko‘makdosh tarmoq (support network)
— nogiron shaxslar atrofida ijtimoiy yordam
tarmog‘ini shakllantirish (oila, mahalla, NNTlar, psixologlar va boshqalar).
Ijtimoiy ishchining roli
Ijtimoiy xodim nogironlar bilan ishlashda ko‘p funksiyali vositachi sifatida faoliyat yuritadi. U
nafaqat maslahat beruvchi, balki yordamchi, himoyachi, yo‘naltiruvchi, loyihachi va
targ‘ibotchidir. Shuning uchun bu sohada faoliyat yurituvchi mutaxassislar yuqori darajadagi
kasbiy tayyorgarlik va empatiya hissiga ega bo‘lishlari zarur.
Mahalliy va xorijiy tajribalar
Dunyo tajribasida Skandinaviya davlatlari, Germaniya va Yaponiya nogironlar bilan ishlashning
ilg‘or tizimlarini ishlab chiqqan. O‘zbekistonda ham so‘nggi yillarda bu borada muhim islohotlar
amalga oshirilmoqda. Jumladan, “Nogironlar huquqlari to‘g‘risida”gi Qonun, “Inklyuziv ta’lim
konsepsiyasi”
va
boshqa
huquqiy
hujjatlar
bu
yo‘nalishdagi
yondashuvlar
takomillashtirilayotganidan dalolat beradi.
3
G‘aniyeva, N. (2021). Reabilitatsiya texnologiyalari va ijtimoiy xizmatlar
.
Toshkent:
“Yangi asr avlodi”.
ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241
Volume 7, issue 1, Aprel 2025
https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi
worldly knowledge
OAK Index bazalari :
research gate, research bib.
Qo’shimcha index bazalari:
zenodo, open aire. google scholar.
Original article
528
Xulosa
Nogironlar bilan ijtimoiy ish olib borish texnologiyalari — bu murakkab, ammo jamiyat
taraqqiyoti uchun muhim yo‘nalishdir. Bu texnologiyalar insonparvarlik, inklyuzivlik va
barqarorlik tamoyillariga asoslanadi. Ijtimoiy xodimlarning malakali yondashuvi, zamonaviy
texnologiyalardan samarali foydalanish va davlat siyosatining qo‘llab-quvvatlovi orqali
nogironlar jamiyatda faol, teng huquqli ishtirokchilar bo‘la oladilar.
Takliflar
1.
Ijtimoiy ishchilar malakasini oshirish bo‘yicha doimiy treninglar tashkil etish
—
nogironlar bilan ishlashda zamonaviy texnologiyalar va kommunikatsiya usullarini chuqur
o‘rgatish zarur
2.
Hududiy reabilitatsiya markazlarining sonini ko‘paytirish
— ayniqsa qishloq
joylarda yashovchi nogironlar uchun qulay va sifatli ijtimoiy xizmatlarni tashkil etish muhimdir.
3.
Nogironlar uchun mo‘ljallangan inklyuziv ta’lim va mehnat bozoriga integratsiya
dasturlarini kengaytirish
— bu ularning o‘zini-o‘zi ta’minlash va jamiyatda faol bo‘lishiga
zamin yaratadi.
4.
Ijtimoiy sheriklik asosida nodavlat notijorat tashkilotlari (NNT) va xususiy sektor
bilan hamkorlikni rivojlantirish
— nogironlarga xizmat ko‘rsatishda ko‘makdosh tarmoqlarni
kengaytirish lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar va saytlar
1.
Karimova, Z. (2020). Ijtimoiy ish asoslari. Toshkent: "Fan va texnologiya" nashriyoti.
2.
Axmedova, M. (2019). Nogironligi bo‘lgan shaxslar bilan ijtimoiy ishda psixologik
yondashuvlar. Ijtimoiy fanlar jurnali, №2, 45–50-betlar.
3.
G‘aniyeva, N. (2021). Reabilitatsiya texnologiyalari va ijtimoiy xizmatlar
.
Toshkent:
“Yangi asr avlodi”.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi
.
Nogironlar huquqlari
to‘g‘risidagi qonun. URL: https://lex.uz/docs/5534921
5.
Murodova, D. (2022). Nogironlarni ijtimoiy integratsiyalashuvda inklyuziv
yondashuvning o‘rni
.
Ijtimoiy taraqqiyot jurnali, №3, 58–64-betlar
