Vo
lu
m
e
5,
Fe
br
ua
ry
,2
02
5
,
M
ED
IC
AL
SC
IE
N
CE
S.
IM
PA
CT
FA
CT
OR
:7
,8
9
PARODONT TISSUE HYPOXY IN CHRONIC PARODONTITIS
Esаnov Bahtiyorjon Yuvashboyevich
Andijan state medical institute
Annotation:
Chronic periodontitis (CP) is the most common periodontal pathology, leading
to dysfunction of the dentofacial system. Sixty patients with CP were examined. All patients
underwent an assessment of their periodontal tissues according to the following indices:
PMA, API, and SBI. To study the hypoxia, the functional activity of erythrocytes was
studied using spectroscopy. It has been established that in CP, changes in periodontal tissues
are accompanied by suppression of erythrocyte functional activity and the development of
hypoxia, which requires correction.
Keywords
: chronic inflammatory generalized periodontal diseases, periodontitis.
SURUNKALI PARODONTITDA PARODONT TO‘QIMALARI GIPOKSIYASI
Annotatsiya
. Surunkali parodontit (SP) parodontning eng keng tarqalgan patologiyasi bo‘lib,
tish-jag‘ tizimi faoliyatining buzilishiga olib keladi. SP bilan kasallangan 60 nafar bemor
tekshirildi. Barchasida parodont to‘qimalari holati RMA, API, SBI indekslari bo‘yicha
baholandi. Gipoksiyani o‘rganish uchun eritrotsitlarning funksional faolligi spektroskopiya
yordamida o‘rganildi. Aniqlanishicha, SPda parodont to‘qimalaridagi o‘zgarishlar
eritrotsitlarning funksional faolligini pasayishi, korreksiyani talab qiladigan gipoksiya
rivojlanishi bilan birga kechadi
Kalit so‘zlar:
parodontning surunkali yallig‘lanish kasalliklari, parodontit
ГИПОКСИЯ ТКАНЕЙ ПАРОДОНТА ПРИ ХРОНИЧЕСКОМ ПАРОДОНТИТЕ
Аннотация
. Хронический пародонтит (ХП) является самой распространенной
патологией пародонта, которая приводит к нарушению функций зубочелюстной
системы. Обследованы 60 пациента с ХП. Всем производили оценку состояния тканей
пародонта по индексам: РМА, API, SBI. Для изучения гипоксии исследовали
функциональную активность эритроцитов с помощью спектроскопии. Установлено
что, при ХП изменения тканей пародонта сопровождаются угнетением
функциональной активности эритроцитов, развитием гипоксии, которая требует
коррекции.
Ключевые слова:
хронические воспалительные генерализованные заболевания
пародонта, пародонтит
Kirish
. Surunkali parodontit (SP) eng og‘ir va keng tarqalgan parodont patologiya bo‘lib,
tish-jag‘ tizimi funktsiyalarining sezilarli darajada buzilishiga, tishlarni ushlab turish
apparatining o‘limiga va tishlarning to‘kilishiga olib keladi [1]. Parodont kasalliklarini
davolashda ma’lum yutuqlarga erishilganiga qaramay, yangi davolash usullarini izlash
dolzarbligicha qolmoqda [1,2]. So‘nggi yillarda parodontning yallig‘lanish kasalliklarini
davolash uchun fotodinamik terapiyadan (FDT) foydalanish taklif etilgan [3,4,5,7]. So‘nggi
o‘n yil ichida SP tarqalishi 20 yoshdan 35 yoshgacha bo‘lgan odamlar orasida 24,8% ga, 65
va undan katta yoshdagilar orasida esa 68,0% ga oshdi[1]. Shu bilan birga, SPning og‘ir
shakli bilan og‘rigan bemorlarning ulushi yoshlarda 11,2% gacha, 65 va undan katta
yoshdagilarda esa 30% gacha oshdi [5, 6, 7].
Vo
lu
m
e
5,
Fe
br
ua
ry
,2
02
5
,
M
ED
IC
AL
SC
IE
N
CE
S.
IM
PA
CT
FA
CT
OR
:7
,8
9
O‘zbekistonda hozirgi vaqtda parodont kasalliklarining tarqalishi 95-100% ga yetadi[1].
Zamonaviy adabiyot ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, SP polietiologik kasallik hisoblanadi
[4,5]. Bakterial floradan tashqari (Porphyromonas gingivalis; Treponema denticola va
boshqalar), SPga turli kasalliklar sabab bo‘lishi mumkin: ateroskleroz, metabolik sindrom,
qandli diabet, osteoporoz [2, 3, 4, 5].
Shuning uchun SPni davolashda nafaqat yuqumli omilni, balki interkurrent kasalliklarni
korreksiyalashni ham hisobga olish kerak. Shunday qilib, Slots J. (2017) ma’lumotlariga
ko‘ra, CPni muvaffaqiyatli davolash umumiy shakllarga qaraganda kamroq murakkab
(mahalliylashtirilgan) parodontitlarda kuzatiladi [6].
Tadqiqotning maqsadi
parodont to‘qimalarining gipoksiya darajasi va surunkali parodontit
kechishining og‘irligi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlashdan iborat.
Tadqiqot materiallari va usullari:
SP bilan og‘rigan 84 nafar bemor kuzatilib, ular
2 ta teng guruhlarga bo‘lingan (o‘tkazilgan medikamentoz terapiya turiga ko‘ra). Barcha
bemorlar standart klinik-laborator tekshiruvdan o‘tkazildi. Barcha bemorlarda parodont
to‘qimalarining holati RMA (papillyar-marginal-alveolyar indeks), API (tishlarning
approksimal yuzalari gigiyenasi indeksi), SBI (milk egatining qonash indeksi) klinik
indekslari bo‘yicha baholandi. Gipoksiyani aniqlash maqsadida biz eritrotsitlarning
strukturaviy va funksional holatini aniqladik. Eritrotsitlarning funksional faolligini o‘rganish
uchun RAMAN-spektroskopiyadan foydalanildi.
Birinchi guruh (n=42) - nazorat guruhi bemorlariga CPning an’anaviy yallig‘lanishga qarshi
terapiyasi buyurildi: professional gigiyena (tish cho‘kindilarini olib tashlash) o‘tkazilgandan
so‘ng patologik tish-milk cho‘ntaklariga xlorgeksidin va metrogil suspenziyasi qo‘yildi,
dioksidinli og‘iz vannalari o‘tkazildi, yallig‘lanishga qarshi malhamlar (butadion, metrogil)
bilan davolash bog‘lamlari qo‘yildi. Mikroblarga qarshi preparatlar (flagil, klyostoma,
metrogil), nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar (indometatsin), desensibilizatsiyalovchi
preparatlar (diazolin), vitamin terapiyasi (A, S, R) ko‘rinishida yallig‘lanishga qarshi
umumiy davolash buyurildi. Keyin ko‘rsatmalar bo‘yicha kuretaj, tishlarni tanlab silliqlash
o‘tkazildi.
Ikkinchi guruhda (n=42) - asosiy, umumiy qabul qilingan terapiyadan tashqari, bemorlar
qo‘shimcha ravishda meksikorni kuniga 3 marta kuniga 1 kapsuladan (100 mg) 14 kun
davomida qabul qilishdi. Meksikor (etilmetilgidroksipiridin suksinat) - bu antioksidant
preparat bo‘lib, u erkin radikalli jarayonlarni (yallig‘lanish reaksiyalarida ularning yaqqol
kuchayishi kuzatiladi) tormozlash va parodontning biriktiruvchi to‘qimasi hujayralariga
erkin radikallarning shikastlovchi ta’sirini kamaytirish qobiliyati tufayli ishemiyalangan
to‘qima holatini yaxshilaydi.
Materialga statistik ishlov berish "EXCEL" elektron jadvallari va "STATISTICA
6.0" dasturi yordamida amalga oshirildi. Farqlar (р<0,05) da ahamiyatli deb hisoblandi
(ahamiyatlilik darajasi 95%). O‘rganilayotgan miqdoriy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bog‘liqlik
Spirmen (R), Pirson korrelyatsiya koeffitsiyentini hisoblash va keyinchalik t mezoni
bo‘yicha uning ahamiyatini aniqlash bilan korrelyatsion tahlil natijalariga ko‘ra baholandi.
Bundan tashqari, korrelyatsiya ko‘rsatkichi qo‘llanildi: 0,3 dan kam ahamiyatsiz deb
hisoblandi; agar koeffitsiyent 0,1-0,3 ga teng bo‘lsa, korrelyatsiya kuchsiz, 0,3 dan 0,6 gacha
- o‘rtacha, 0,6 va undan yuqori - kuchli deb hisoblandi.
Natijalar
. Barcha bemorlar shikoyat qilishdi: ovqat qabul qilish paytida og‘riq, milklarning
giperemiyasi va qonashi, og‘izdan yoqimsiz hid kelishi. Rentgenografiyada hammada
tishlararo to‘siqlarning suyak to‘qimasining 1/2 qismigacha destruksiyasi, osteoporoz
o‘choqlari, bo‘yinturuq sohasida periodontal tirqishning kengayishi qayd etildi. Ikkala
guruhdagi bemorlarda og‘iz bo‘shlig‘ining dastlabki (davolanishdan oldin) gigiyenik holati
Vo
lu
m
e
5,
Fe
br
ua
ry
,2
02
5
,
M
ED
IC
AL
SC
IE
N
CE
S.
IM
PA
CT
FA
CT
OR
:7
,8
9
API, PMA va SBI indekslari bo‘yicha qoniqarsiz deb baholandi. Biroq, biz ikkala guruh
o‘rtasida statistik jihatdan sezilarli farqlarni aniqlamadik (р>0,05), shuning uchun birinchi
va ikkinchi guruhlar taqqoslanadi.
Ikkala guruhdagi bemorlarda davolanish boshlanishidan oldin og‘ir SPda eritrotsitlarning
funksional faolligini o‘rganish sezilarli buzilishlarni aniqladi: eritrotsitlarning nospetsifik
o‘tkazuvchanligining 21,7% ga oshishi (р<0,05), eritrotsitlarning deformatsiyalanish indeksi
me’yordan 37,2% ga past edi (р<0,05). Og‘ir SPni an’anaviy davolash parodont
to‘qimalarining holatini biroz yaxshilashga imkon berdi, ammo turg‘un remissiya holatiga
olib kelmadi. Nazorat guruhidagi bemorlarda an’anaviy terapiya fonida eritrotsitlarning
funksional faolligi sezilarli darajada o‘zgarmadi. 2-guruh bemorlarida yallig‘lanishga qarshi
va antioksidant terapiya o‘tkazilgandan so‘ng eritrotsitlar faolligi birinchi guruh bemorlariga
nisbatan 22,5% ga (р<0,05) oshishi qayd etildi. Shunday qilib, SPda eritrotsitlarning
zararlanish darajasi patologiyaning og‘irligi bilan bog‘liq (р=0,87).
Shunday qilib, SPni davolashda meksikor bilan antioksidant terapiyani qo‘llash parodont
to‘qimalarida gipoksiyaning pasayishiga, kapillyarlarning o‘tkazuvchanligi va mo‘rtligi va
milklarning qonashining pasayishiga olib keladi, bu esa o‘rganilayotgan parodont
patologiyasini davolash samaradorligini oshirish maqsadida ushbu preparatni qo‘llash
imkoniyatining ishonchli mezoni bo‘lib hisoblanadi
Xulosalar.
SPda parodont to‘qimalaridagi o‘zgarishlar eritrotsitlarning funksional
faolligining pasayishi, korreksiyani talab qiladigan gipoksiya rivojlanishi bilan kechadi.
Antioksidantlarni qo‘llash parodont to‘qimalarining mikrotsirkulyatsiyasini yaxshilashga
yordam beradi, parodont to‘qimalarining zararlovchi agentlarga chidamliligini shakllantiradi,
bu esa gipoksiyaning rivojlanishiga to‘sqinlik qiladi va kasallikning qaytalanishini
kamaytiradi.
Adabiyotlar.
1.Епифанова Ю.В., Аванесов А.М. Оценка уровней биоаминов крови у больных
хроническим пародонтитом // Электронный научно-образовательный вестник
Здоровье и образование в ХХI веке- 2012. - №7(14). -С.114-115.
2. Колесов Г.С., Кульченко Н.Г. Развитие остеопороза на фоне метаболического
синдрома // В книге: Научно-практическая конференция с международным участием,
посвященная 55-летию медицинского факультета РУДН материалы конференции.
Российский университет дружбы народов. – 2016. - С.34.
3. Кундузов О.Ш., Ризаев Ж.А., Хазратов А.И., Ражабий М.А. Особенности
клинического течения хронического генерализованного пародонтита у специалистов
на фоне стресса// Биология и медицинские проблемы. 2023 №5 (148)
4. Скичко Н.С., Еремина И.З., Кульченко Н.Г. Особенности строения зубов у лиц
пожилого и старческого возраста // // В книге: Научно-практическая конференция с
международным участием, посвященная 55- летию медицинского факультета РУДН
материалы конференции. Российский университет дружбы народов. – 2016. - С.65.
5. Цепов Л.М., Цепова Е.Л., Цепов А.Л. Пародонтит: локальный очаг серьезных
проблем (обзор литературы) // Пародонтология. – 2014. - №3(19). – С.3-6.
6. Papapanou P.N., Susin C. Periodontitis epidemiology: is periodontitis under-recognized,
over-diagnosed, or both? // Periodontology. 2017. 1(75):45-51.
7. Slots J. Periodontitis: facts, fallacies and the future // Periodontology. 2017. 1(75):7-2
