RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
209
O’QUVCHILAR HARAKAT KOORDINATSIYASINI SHAKILLANTIRISH
JARAYONINING PEDGOGIK JIHATLARI.
BEKNAZAROVA LOBAR SHOKIR QIZI
Axborot texnologiyalari va menijment universiteti
pedagogika kafedrasi stajiyo-o’qituvchi
Beknazaroval271@gmail.co 99 330-01-56
Annotatsiya:
O’quvchilar harakat koordinatsiyasini shakillantirishda eng avvalo sog’lom
turmush tarzini mustahkamlash jismoniy tarbiya mashg’ulotlarining to’g’ri bajara olishi, organizm
uchun ahamiyati o’quvchilarni bo’sh vaqtini mazmunli va reja asosida olib borishi sog’lom avlodni
shakillantirish, bolalarning kam harakatlilik natijasida umurtqa pog’onalarining egri o’sishining
nojo’ya tasirlarni oldini olish hamda mutafakkir olimlarimizning pedagagik qarashlari aks ettirilgan.
Kalit so’zlar:
reabilitatsiya,nerv-endokrin, yurak-qon tomir, gigeyina, to’qima, limfosit,
diafiragma.
Abstract:
The views on the formation of students' coordination of movements are reflected,
first of all, in a healthy lifestyle and the correct performance of physical education classes, the
importance of students' free time meaningfully and purposefully for the div, and the process of
improving the health of children with low physical activity.
Keywords:
rehabilitation, neuroendocrine, cardiovascular, hygiene, tissue, lymphocyte,
diaphragm.
Kirish:
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev ta’kidlaganidek, nimani o’z oldimizga maqsad
qilib qo’ymaylik, qanday buyuk ishlarni amalga oshirishga intilmaylik, barcha oliyjanob
harakatlarimizning negizida, barcha ezgu niyatlarimizning zamirida farzandlarimizning ham
jismonan, ham ma’naviy jihatdan sog’lom qilib o’stirish, ularning baxtu-saodati, farovon
kelajagini ko’rish, dunyoda hech kimdan kam bo’lmaydigan avlodni tarbiyalash orzusi
mujassamdir. Oʻzbek xalqi oʻz vatanining egasi boʻlgach siyosiy – iqtisodiy, ma’naviy –marifiy,
islohatlarni bosqichma-bosqich amalga oshirish bilan birga sogʻlom avlod tarbiyasiga ayniqsa
aholining sog’lom turmush tarzini jismoniy mashqlar orqali sportga qiziqishlarini oshirishga
alohida ahamiyat beraboshladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 2-martdagi PF-5953-son Farmoni bilan
tasdiqlangan 2017-2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor
yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini «Ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish
yili»da amalga oshirishga oid davlat dasturida belgilangan vazifalarning ijrosini ta’minlash,
shuningdek jismoniy tarbiya va sport sohasida xalqaro standartlarga muvofiq kompleks bilimlarga
ega malakali kadrlar tayyorlash sifatini yaxshilash, sportda ilm-fanni jadal rivojlantirish, yuqori
malakali raqobatbardosh trener-o‘qituvchilar, mutaxassislar hamda ilmiy xodimlarni tayyorlash
jarayonlarini yanada takomillashtirish maqsadida:O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport
universitetining Sportchilarning texnik-taktik, psixofiziologik holatini o‘rganish va tahlil qilish
bo‘yicha maxsus ilmiy laboratoriyasi negizida O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport
universiteti (keyingi o‘rinlarda — Universitet) huzuridagi Jismoniy tarbiya va sport ilmiy
tadqiqotlar institutini (keyingi o‘rinlarda — Ilmiy tadqiqotlar instituti) tashkil etish to‘g‘risidagi
takliflari ma’qullansin.
Tadqiqot maqsadi:
O‘quvchilar o‘rtasida ommaviy sportni rivojlantirish va sog‘lom
turmush tarzini keng targ‘ib qilish maqsadida yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda samarali,
ilmiy asoslangan vositalar va uslublarni ishlab chiqish: Sportchilarning funksional, biokimyoviy,
psixodiagnostika, biomexanik ish qobiliyatini diagnostika qilish va korreksiyalash tizimini yo‘lga
qo‘yish;
Bolalarning jismoniy tayyorgarligi holati natijalarini monitoring qilish va korreksiyalash
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
210
bo‘yicha ilmiy-uslubiy tavsiyalar berish;
Sportning hayotimizda tutgan o’rni beqiyosdir. U bolaning ruhan va jismonan yetuk bo’lishida katta
ahamiyat kasb etadi. Sport bilan muntazam shug’ullanish uzoq umr ko’rishning eng oddiy yo’lidir.
Sport mashg’ulotlari o’quvchilar organizmidagi to’qimalarning tez yangilanishi,uning yosh sog’lom
va tetik saqlanishiga sabab bo’ladi.Jismoniy tarbiya sog’liqni mustahkamlash, yuqori ish
qobiliyatiga erishishga, hayotiy muhim harakat o’quv va malakalarini egallashga yo’llangan.U
odamni unumli mehnat qilishga tayyorlashda muhim ahamiyatga ega. Bundan tashqari harakat
koordinatsiyalari muvozanatni saqlash sog’liqni mustahkamlashga,odam organizmini uyg’un
ravishda rivojlantirishga qaratilgan umumiy tarbiyaning uzviy qismi Jamiyatdagi jismoniy
madaniyat ahvolini bildiruvchi ko’rsatkichlardan biri. Jismoniy tarbiyaning asosiy vositalariga
harakat, jismoniy mashg’ulotlar, organizmni chiniqtirish, mehnat va turmush tarzi gigeyinasi yana
jismoniy tarbiya aqliy, mehnat va tarbiya bilan qo’shib olib boriladi.
Jismoniy tarbiya harakat koordinatsiyalaridan tashqari jismoniy sifatlar yani (tezlik, kuchlilik,
chaqqonlik, chidamlilik) bu vaqtda qimmatli ruhiy xususiyatlar matonat, iroda, maqsadga intilish,
qat’iylik, o’zining o’zini idora qila bilish ham rivojlanadi. Shu bilan birga organizmi yaxshi
chiniqadi muskullari tez charchamaydi, chiniqqan odamning nerv-endokrin, yurak-qon tomir, nafas
olish va boshqa a’zolari hamda to’qimalarining ish faoliyati hamda taloqda limfositlar hosil bo’lishi
ko’payib organizmning yuqumli kasalliklardan himoyalanish qobiliyati yani immuniteti kuchayadi.
Jismoniy mashq bajarganda burun orqali nafas olib,uni og’izdan cgiqarishga odatlanish kerak.
Buning natijasida nafas harakatlarida ishtirok etuvchi qovurg’alararo muskullar va diafiragma
yaxshi rivojlanadi, o’pkaning tiriklik sig’imi ortadi.Shu bilan birga yana turli xil jismoniy mashqlar,
harakatli o’yinlar, sport jismoniy tarbiyaning vositalari hisoblanadi. Ular harakatlarning to’g’ri
bajarganda burun orqali nafas olib, uni og’izdan chiqarishga odatlanish kerak. Buning natijasida
nafas harakatlarida ishtirok etuvchi qovurg’alararo muskullar va diafragma yaxshi rivojlanadi,
o’pkaning tiriklik sig’imi ortadi. Sport mashg’ulotlari texnikasini egallaydilar yani kerakli
yo’nalishlarda, ritmda va tempda tegishli muskillar taranglashishi bilan mashqlar bajariladi. Sport
bilan shug’ullanish bilan birga o’z vaqtida dam olish va vitaminlar bilan to’yingan mahsulotlarni
me’yorida iste’mol qilish lozim.
Tadqiqotni tashkil qilish uslublari.
Taʼlim tizimida sogʼlom turmush tarzini targʼib qilish
turli yoʼnalishlarda izchillik bilan, muayyan dastur asosida, aniq yoʼnalishlarda olib borilishi lozim.
Xususan, bu avvalo oliy pedagogik taʼlim jarayonida talabalarga sogʼlom turmush tarziga oid
muayyan tibbiy va gigienik bilimlar berish, ularda sogʼlom turmush tarzini saqlashning inson tanasi
takomiliga taʼsiri haqidagi tushunchalarni shakllantirishga qaratilsa, ikkinchi tomondan, yoshlarda
qatʼiy rejim asosida gigienik qoidalarga amal qilish, oʼzi va yon-atrofdagilarning sogʼligʼini
asrashni kundalik odatga aylantirish koʼnikmalarini tarkib toptirish bilan bevosita aloqadordir.
Bugungi kunga kelib O’zbekiston respublikasi Prezidentining farmoniga ko’ra Respublika sog’liqni
saqlash tizimini isloh qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish doirasida aholiga tibbiy yordam
ko’rsatishning zamonaviy tizimini shakillantirish borasida muayyan natijalarga erishildi.
Sog’lomlashtiruvchi jismoniy mashqlar turli kasalliklarning oldini olishning samarali
vositasi hisoblanadi. Sog’lomlashtiruvchi jismoniy mashqlar bilan muntazam shug’ullanish yaxshi
kayfiyat, yuqori ishchanlik, ahloqiy vazinsizlik asosidir Jismoniy mashqlar bilan muntazam
shug’ullanishning asosi bo’lgan salomatlikka, inson organizmining harakat va funksional
imkoniyatlariga ijobiy ta’sir ko’rsatadi. Sog’lomlashtiruvchi jismoniy mashqlar organizmning
tashqi muhitning salbiy ta’sirlariga qarshiligini oshiradi shu sababli salomatlikni mustahkamlash va
kasallikni oldini olishga samarali vosita hisoblanadi.
Shu bilan birga sog’liqni saqlash sohasi faoliyatini tashkil etishda so’nggi yillarda to’planib
qolgan kamchilik va muammolar fuqorolarning sog’ligini mulohaza qilish tizimini yanada
takomillashtirishga qaratilgan vazifalarni samarali hal etishga to’sqinlik qilmoqda. Bolalarga tibbiy
1
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 2-martdagi PF-5953-son Farmoni
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
211
yordam ko’rsatish sifati, samaradorligi va ommabobligini tubdan oshirishni ta’minlaydi sog’liqni
saqlash tizimini tashkil etish va moliyalashtirishning konseptual jihatdan yangi modellarini
shakillantirish, tibbiyot fani va texnologiyalarining zamonaviy yutuqlarini joriy etish maqsadida
shuningdek, 2017-2021-yillarda O’zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor
yo’nalishi bo’yicha Harakatlar strategiyasi vazifalarga muvofiqdir.
Harakat koordinatlari – to‘g‘ri chiziq va burchak o‘lchovlarida aniqlanadigan tananing
boshqa qismiga nisbatan fazoviy chegarasi,hisoblash boshlangungacha gavdaning yoki uning
bo‘laklarini nisbatan qayerdaligi (start chizig‘i, gimnastika jihozi, uni o‘qitish va boshqalar)ga
nisbatan aniqlanadi. Tananing holatlari ichida mashqni bajarishni boshlashdan oldingi holat -
«dastlabki holati» deb ataladigan qismi, mashq texnikasini o‘zlashtirish yoki bajarishda mu’im
a’amiyat kasb etadi. Oldiniga u anatomik-fiziologik vazifani hal etishi e’tiborga olinsa, boshqa
tomondan, shu harakatni bajarilishiga ijobiy yordam beradi. Dastlabki holat harakatni bajarishni
boshlash uchun eng optimal holat bo‘lib harakat boshlangandan keyin bajariladigan
harakatlarning ketma-ketliligiga qulaylik yaratadi. Sprinter uchun «past start», darvozabon uchun
«to‘pni kutishholati» va h.k.lar. Buholatlarni akademik Uxtomskiy optimal holat deb atadi.
Ko‘rinishidan dastlabki holat osoyishta bo‘lsa ham aslida organizm energiya sarflash bilan
qator muskullar g’ururi muskul ishi bajarishga puxta tayyorgarlik ko‘rayotgan, nafas olish, nerv,
yurak-tomir tizimi, modda almashinuvidek keng fiziologik jarayon avjida bo‘ladi. Dastlabki
holatni jismoniy mashq bajarishdagina ahamiyati katta bo‘lmay mashq davomida tanani
qanday holda (holatda-pozada) turishi ham muhim ahamiyatga egadir. Sprinter, stayer,
marafonchi, chang‘ida, konkida yuguruvchilarning gavdalarini vertikalligini ma’lum gradusga
oshgan holda ushlashi mashqni samaradorligiga maolum darajada (uzunlikka, balandlikka,
sakrovchining depsinishdan keying holati) ijobiy yoki salbiy tasir etadi.[2].
Jismoniy harakatar o’quvchilar organizmining uyqu holatidan tetiklikka tez o’tishiga yordam
beradi, chunki markaziy nerv sistemasini tetiklashtiradi, barcha ichki organlar ishini, birinchi
navbatda yurak – qon tomirlar sistemasi aktivlashtiriladi. Bundan tashqari yana jismoniy
tarbiyaning tarbiyaviy ahamiyatga ham ega, chunki uni muntazam bajarish, ayniqsa boshlarida
muayyan irodali kuch talab etadi. Jismoniy mashg’ulotlar tufayli odam vaqtini aniq mo’ljallashga
o’rganadi, bu ham juda foydali. Shu bilan birga harakat bolalar uchun muhim omil hisoblanadi.
Harakat bu jismoniy mashq texnikasini o‘zlashtirishda, uni namoyish qilishda mu’lum
ahamiyatga ega. Mashqni bajarishda tana harakati yo‘lining qanday shakldaligi, yo‘nalishi va
harakatning amplitudasi qandayligini aniqlay olsak, ajratsakgina gavdaning (yoki uning
qismlari)harakatini aniqlaymiz. Inson organzmining anatomiyasini turlicha ekani bir xil
harakatni bajarishda har bir individ uchun turlicha harakat yo‘lini tanlashni taqazo qiladi.
Harkatning shakliga qarab ularning to‘g‘ri chiziq bo‘ylab bo‘lishi mumkinligi aniqlandi.
Kuzatishlar shuni ko‘rsatadiki, individning harakati hech qachon to‘g‘ri chiziq bo‘ylab emas,
balki oddiy harakatlar ham qator muskullar guruhini turlicha aylanma harakatlardan iborat.
Ularni organizmining energiya sarflashi uchun samarali tomoni katta bo‘lib, tananing ma’lum
bo‘laklardagi harakatlar orqali katta kuch sarflash lozim bo‘lgan harakatlarni bajara olish
imkonining yaratilishidir. Masalan, bokschi zarbasi uchun yelka
muskullarining
ma’lum
qismigina turlicha harakat qilsagina bas, lozim bo‘lgan maqsad amalga oshadi.
Harakatning yo‘nalishi – mashqning effektivligi shunda ortadiki, bajarilishi lozim bo‘lgan
harakat uchun kerak bo‘lgan muskullar mashqning texnikasini aniq, ravon bajaradi qo‘llarni
tirsakdan ko‘krak oldida kaftlarni pastga qilib bukgan holda bajarilishi ko‘krak muskullarini
taranglatadi va bo‘shatadi. Agar shu harakatni tirsakni bir oz pastga tushirganholda bajarsak,
mashq o‘z ahamiyatini yo‘qotadi. Basketbol to‘pini savatga tushirish uchun to‘pning
yo‘nalishini olti gradusdan to‘rt gradusgacha o‘zgartirish to‘pni savatga tushishi imkoniyatini
yo‘qga chiqarishi mumkin. Amaliyotda harakatning yo‘nalishi tananing satxiga yoki biror
mo‘ljaliga qarab belgilanadi. Qo‘lni oldinga ko‘tarishda biz gavdaga nisbatan uni holatiga
2
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi PF-4947-son Farmoni
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
212
qarab harakat yo‘nalishini belgilaymiz. Yadroni ma’lum balandlikga o‘rnatilgan «planka»
ustidan oshirib irg‘itishda bizga mo‘ljal bo‘lib planka xizmat qiladi. Bola tanasi pastga-yuqoriga,
oldinga-orqaga, o‘nga-chapga, tomon yo‘nalishda harakat qiladi. Harakatning tezligi deb inson
jismini yoki uni ayrim bo‘lagini ma’lum vaqt birligi ichida fazoda o‘rin almashishi tushuniladi.
Boshqachasiga– tezlik yo‘l uzunligini tananing yoki uni ma’lum qismini shu yo‘lni bosib o‘tish
uchun sarflangan vaqtga nisbati bilan o‘lchanadi. Tezlikni aniqlashda metr sekunddan
foydalaniladi. Yo‘lning hamma nuqtalarida harakat tezligi bir xil bo‘lsa, buharakat maromli
tekis harakat yoki yo‘lning ayrim nuqtalarida tezlik har-xil bo‘lsa, bu harakat maromsiz notekis
harakat deb tushuniladi. Qisqa vaqt davomida tezlikni oshirilishi tezlanish deb ataladi.
Harakat ijobiy va salbiy ham bo‘lishi mumkin. Harakat yuqori tezlikda boshlanib, maromi
tezlashib va sekinlashib tursa, bu kabi harakat keskin harakat deb nomlanadi. Odamda doimiy
tezlik va tezlanish bilan bajariladiganharakatlar onda-sonda uchraydi. Bundan tashqari,
texnikasi to‘g‘ri bajaril-gan jismoniy mashqlarda birdaniga tez yoki sakrashlar bilan
bajariladigan mashqlar bo‘lmaydi. Noto‘g‘ri bajarilgan mashq-lar tezligi tez sakrashlar orqali
bajariladi.
Jismoniy tarbiya mashg’ulotlarini bajarishda tabiiy omillardan kompleks holda foydalanish
bolalarning tashqi muhitning turli noxush tasiriga shamol, yomg’ir, nam havo, issiq havoga nisbatan
organizmini chiniqtirib boradi. Chiniqishning ham xilma-hil turlari mavjud, u bir tomonidan
shifokorlar tavsiyasiga ko’ra maxsus chiniqish turlaridan foydalaniladi bunda asosan havo orqali,
suv, quyosh vannalarini o’z ichiga olgan, ikkinchi tomonidan esa xonani muntazam shamollatib
turish, eshiklarning ochiq turishi bolalarning yengil kiyim-bosh va poyabzali, sayrning belgilangan
muddatiga hamda bolalar harakat faolligi tartibiga rioya qilishi kerak.Bularning hammasi
organizmning to’laqonligi chiniqishini taminlaydi unda yoqimli o’zgarishlar paydo qiladi, asab
tizimining holati va funksiyasini, moddalar almashinuvi jarayonini, qon tarkibini yaxshilaydi, nafas
olishni chuqurlashtiradi ruhiyatning emotsional ijobiy holatini vujudga keltiradi, sharoitni
muqobillashtiradi va bola hatti-harakatini bu sharoitga moslashtiradi.
Jismoniy harakat ish va o’qish kabi muhimdir. Jismoniy madaniyatda sog’lomlashtirish
faoliyati o’z salomatliginini va extiyot munosabatini rivojlantirish va takomillashtirish bo’yicha
yo’naltirilgan faoliyatda tartibga solinadi. Jismoniy faoliyat hamda dam olish faoliyatini amalga
oshirishda sog’lom turmush tarzi muhim o’rinni egallaydi.
Tadqiqotning natijalari va muhokamasi.
O’quvchilar harakat koordinatsiyasini
tarzini
shakllantirishning yaxlit pedagogik tizimini ishlab chiqish va ushbu tizimni amaliyotga joriy etishga
yoʼnaltirilgan ilmiy metodik tavsiyalar yaratish takomillashtirish imkonini beradigan pedagogik
shart-sharoitlarni asoslash. Shu asosda oʼzi va atrofdagilarning salomatligini saqlashga oid bilim,
koʼnikma, malaka va odatlarni egallagan shaxsni tarbiyalashdan iboratdir. Olib borilgan tadqiqot
ishining natijasida quyidagi quyidagi amaliy natijalar tavsiya etildi.Taʼlim jarayonida kichik maktab
yoshidagi o’quvchilar harakat faoliyati sogʼlom turmush tarziga oid bilimlaridan foydalanish
faollashtirildi, va amaliyotda keng qoʼllanildi
Jamiyatimizning salomatligi uzoq umr ko’rishi, uning jinsi a’zolarining yuqori ishchanlikda
faoliyat ko’rsatish uning organizmini mashqlanganligi bilan bog’liq. Mashqlanish darajasi esa
jamiayt a’zosi o’zi uchun dinamik striativga aylantirgan sog’lomlashtirish mashg’ulotlari jarayoni
bilan bog’liq va bu muammo mustaqillik yillarida o’zining muhimligi bilan davlatimiz rahbariyati
va hukumatimiz siyosatida ustuvor yo’nalish bo’lib qolaveradi.Sport mashg’ulotida keyinchalik
sog’lomlashtirish mashg’ulotlarining asoschilari sifatida rusiy zabon olimlari V.V.Gorinevskiy,
K.X.Grantin o’tgan asrning 50-yillarida A.D.Novikov, A.A.Ter-Ovanessyan, N.G.Ozolin,
L.P.Matveevlar tan olinadi va ular to’plagan mashg’ulotlarga oid nazariy bilimlar hozirgi kungacha
o’z ahamiyatini yo’qotgani yo’q. Bunga yana misol tariqasida shuni aytishimiz mumkinki
K.Markisning fikricha umumiy tarbiya va aqliy, jismoniy va texnik tarbiyadan iborat.
Xulosa;
Hozirgi kunda ham olimlarimiz aytgan o’gitlarga tayangan holda sog’lom hayot kechirish
3
O’zDJTSU “Adayptyiv jismoniy tarbiya va sport kafedrasi mudiri M.X.Mirjamalov. Chirchiq -2019yil.
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
213
uchun vaqti vaqti bilan jismoniy tarbiya bilan shug’ullanib turish orqali ruhiy zo’riqishlarni aqliy
charchoqlarni oldini olish maqsadida ertalabki yengilgina jismoniy harakat koordinatsiyasini
jismoniy sifatlardan foydalangan holda mashg’ulotlar har bir ish joyida hattoki maktab o’quvchilari
o’rtasida ham o’tkazilib kelinmoqda buning asosiy bolalarni bo’sh vaqtlarini ma’noli va mazmunli
o’tkazishlar uchun jismoniy harakat bilan muntazam shug’ullanib sog’ligini yanada
mustahkamlashga erishadi. O’quvchilarni bo’sh vaqtini mazmunli o’tkazishini tashkil etish ularni
salomatligini asrab avaylash mustahkamlash maqsadida jismoniy koordinatsion mashqlag’ulotlarga
jalb etish borasida bir qancha ishlar amalga oshirilmoqda. Sog’lom turmush tarzini va tiibiy
madaniyat va sport uyg’unligi borasida yosh avlodga tushuncha berib ongiga sindirish bugungi
kunning asosiy vazifalari hisoblanmoqda. Prezidentimiz O’zbekiston Respublikasi PQ-201-son
qaroriga muvofiq. “Besh tashabbus olimpiadasi” bolalar o’rtasida besh bosqichli sport
musoboqalarni o’tkazish tashkillashtirilgan.
Maʼlumki biz naslimizning kelajagi – sogʼlom avlod
uchun kurashar ekanmiz oʼz maqsadimizga erishish uchun millatni sogʼlom turmush tarzida
yashashga oʼrgatishimiz kerak boʼladi. Sogʼlom avlod deganda, biz faqat jismonan baquvvat
farzandlarni emas, balki maʼnaviy jihatdan ham boy va sogʼlom avlodni nazarda tutishimiz lozim.
Zero, maʼnaviy sogʼlom boʼlmasdan turib, jismonan sogʼlom boʼlish mumkin emas. Har ikkala
tushuncha bir biriga mos va biri ikkinchisidan taqazo qiladi. Ham jismonan, ham maʼnaviy sogʼlom
avlodga ega boʼlgan xalqni esa sindirib boʼlmaydi. Biz jismonan sogʼlom, yuksak maʼnavyatli va
yagona milliy gʼoya asosida jipslashgan millatni shakllantirishni bosh maqsad qilib qoʼyar ekanmiz
uni sogʼlom turmush tarzida yashashga oʼrgatishimiz lozim.
Adabiyotlar ro’yxati
1. O’zbekiston respublikasi Prezidentining farmoni Respublika sog’liqni saqlash tizimini isloh
qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish doirasida aholiga tibbiy yordam ko’rsatishning zamonaviy
tizimini shakillantirish PF-5590-son 07.12.2018 yil. lex.uz>docs 4096197.
2. Xonkeldiyev Sh.X.Abdullayev A. Jismoniy tarbiya nazariyasi va usuliyati.Toshkent 2005.
3. Karimova V.Salomatlik psixologiyasi yoxud sog‘lom bo‘lish uchun ruhiyatni boshqarish
sirlari. – Toshkent : Yangi asr avlodi, 2005.
4. Ashur Nazarovich Normurodov Jismoniy tarbiya o’quv qo’llanma Toshkent-2011yil
5. DJalilova L.A “Jismoniy tarbiya va olimpiya harakati tarixi” darslik “Vori-nashiryoti” 2017
yil
6. O’zDJTSU “Adayptyiv jismoniy tarbiya va sport kafedrasi mudiri M.X.Mirjamalov.
Chirchiq -2019 yil.
7.
Xayitovich, A. M. (2025). FALSAFA TARIXIDA RATSIONALIZM VA
IRRATSIONALIZM YONDASHISHLARI TAHLILI.
JOURNAL OF INTERNATIONAL
SCIENTIFIC RESEARCH
,
2
(5), 357-368.
8.
Sultanmurodovna, K. N., & Mohidil, S. (2025). Development of Professional Competence
of Educators on the Basis of an Integrative Approach.
Spanish Journal of Innovation and
Integrity
,
38
, 172-174.
9. Ismailova, Z. K., Riskulova, K., Axmedov, M. U., Ismoilova, Y. T., & Pulatova, N. R.
(2020). The role of electronic pedagogical tools in higher education.
J Crit Rev
,
7
(5), 396-398.
10.
Raxmonova, G. (2025). USING THE PEDAGOGICAL HERITAGE OF
MAKHMUDHOJA BEHBUDI, THE MANIFESTATION OF THE IDEAS OF NATIONAL
MODERNISM, IN THE EDUCATION OF YOUNG PEOPLE.
International Journal of Artificial
Intelligence
,
1
(1), 1394-1397.
1.
