Том 1 № 2 (2025)
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2024-yil 27-dekabrdagi 490-sonli buyrug‘iga asosan Axborot texnologiyalari va menejment universitetida 2025-yil 14-15-may kunlari “Raqamli transformatsiya sharoitida sun’iy intellektni rivojlantirish va zamonaviy matematikani o‘qitish muammolari va yechimlari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy anjumanining o‘tkazilishini ma’lum qilamiz!
Anjumanda xorijiy va yurtimizdagi oliy o‘quv yurtlari professor-o‘qituvchilari, ilmiy tadqiqot institutlari ilmiy xodimlari, doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, magistrantlar, iqtidorli talabalar va tegishli soha mutaxassislari ishtirok etishlari mumkin.
Anjumanda onlayn ishtirok etish uchun ZOOM platformasidan ham foydalaniladi.
Статьи
ZIYORAT TURIZMI SALOHIYATINI OSHIRISHDA DAVLAT BOSHQARUVI VA TARTIBGA SOLISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH
THE ROLE OF FOOD SYMBOLS IN ENGLISH CULTURE
The article discusses the role of food symbols in English culture. "Food" is a separate cultural sphere, which is a unique language - the language of culture. Here, spiritual content finds its expression in material forms, and the text in this language is considered only on the basis of cultural-historical associations. In this regard, in this article we will consider gastronomic or gluttonic discourse on the material of the English language. Cooking is the art of cooking, which is one of the oldest branches of human activity. Over many centuries, the interests and gastronomic habits of each people were formed: over time, national dishes were created. Today, each nation has its own national cuisine, which is an integral part of any national culture and is distinguished by its unique, distinctive national dishes.
INGLIZ VA O‘ZBEK TILIDAGI NEOLOGIZMLARNING SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada neologizmlarning shakllanish jarayonlari va ularning semantik mexanizmlari chuqur tahlil etiladi. Neologizmlar til tizimida metaforizatsiya, metonimiyalashuv va semantik ko‘chish kabi usullar orqali yuzaga keladi. Bu jarayonlar so‘z ma’nosining kengayishi, torayishi hamda yangi kontekstlarda qo‘llanilishi orqali tilning boyishiga xizmat qiladi. Tadqiqotda diaxronik va sinxronik yondashuvlar asosida neologizmlarning tarixiy rivoji hamda zamonaviy til tizimidagi o‘rni yoritib berilgan. Shuningdek, semantik dinamika jarayoni, ya’ni so‘zlarning semantik mazmun jihatidan o‘zgarishi ham ko‘rib chiqilgan. Ingliz tilida texnologik va ijtimoiy neologizmlarning shakllanishi, ularning o‘zbek tiliga o‘zlashuvi hamda til madaniyatiga ta’siri keng tahlil qilingan. Globalizatsiya va xalqaro madaniy aloqalarning neologizmlar shakllanishiga ko‘rsatgan ta’siri, shuningdek, o‘zbek tilida ularning mahalliylashuvi va madaniy kontekstda paydo bo‘lishi misollar bilan asoslangan. Maqola neologizmlarning til taraqqiyotidagi semantik, madaniy va ijtimoiy ahamiyatini ochib beradi.
O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA FIDOYILIKNI IFODALOVCHI ASOSIY SEMALAR: TAHLIL VA QIYOSIY O‘RGANISH
Ushbu maqola o‘zbek va ingliz tillarida sadoqat tushunchasini ifodalovchi ustun semalarni tadqiq etadi. Madaniy ildizli leksik birliklar va metaforik iboralarni tahlil qilish orqali, tadqiqot har bir tilda sadoqatning lisoniy jihatdan ifodalanishining ham umumbashariy, ham o‘ziga xos madaniy xususiyatlarini ochib beradi. Tadqiqotda asosiy semantik maydonlar, metaforik modellar va pragmatik jihatlarni yoritish uchun qiyosiy-semantik va kognitiv-pragmatik yondashuvlardan foydalanilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, garchi ikkala til ham hissiy va xulq-atvorga oid semalarga tayanishi aniqlangan bo‘lsa-da, o‘zbek tilida jamoaviy va ma’naviy fidoyilikka urg‘u beriladi, ingliz tilida esa sadoqat ko‘pincha individualistik va shartnomaviy metaforalar orqali ifodalanadi.
ABDULLA ORIPOV SHE’RLARIDA TINISH BELGILARINING PRAGMATIK FUNKSIYALARI
Ushbu maqolada Abdulla Oripovning she'rlarida tinish belgilarining ishlatilishi tahlil qilinadi. Tinish belgilarining to'g'ri va mahorat bilan qo'llanilishi, she'rlarda ma'no, ritm va ohangni yaratishda katta ahamiyatga ega. Muallif vergul, nuqta va soʻroq kabi tinish belgilarini fikrlarni ajratish, ma'no qatlamlarini boyitish va dramatik ta'sir yaratish uchun ishlatadi. Natijada, tinish belgilarining o'zgacha va mahorat bilan qo'llanilishi, Abdulla Oripov she'riyatining badiiyligini kuchaytiradi va o'quvchining hissiy tajribasini yanada chuqurlashtiradi. Maqolada bundan tashqari oʻzbek tilida tinish belgilarining ahamiyati, fikrni aniq ifodalashga va oʻqishni osonlashtirishga yordam berishi hamda tinish belgilarining matn mazmunini ochib berishdagi roli haqidagi fikrlar ham mavjud. Maqola oxirida xulosa berilgan.
LEXICAL-SEMANTIC FEATURES OF MOVEMENT VERBS IN ENGLISH AND RUSSIAN
PRAGMATIK FEATURES OF FORMAL ENGLISH TEXTS
Formal English texts, such as legal documents, administrative reports, and academic writings, are governed by strict linguistic conventions. Beyond their overt clarity and precision, these texts often encode hidden or implicit meanings through pragmatic devices. This article examines the pragmatic characteristics of formal English texts, focusing on how politeness strategies, mitigation, indirectness, presuppositions, and implicates contribute to the deeper layers of communication. Examples from authentic formal documents illustrate the balance between explicitness and pragmatic subtlety.
IN THE DIGITALIZATION OF PHILOLOGICAL EDUCATION: PROBLEMS OF LANGUAGE, LITERATURE, AND TRANSLATION
The digitalization of philological education has fundamentally transformed the methods and tools used in the teaching of language, literature, and translation. With the advent of new technological instruments, philology has become more accessible and dynamic. However, this transformation has also introduced challenges, such as preserving the traditional depth of literary studies, ensuring the integrity of language teaching, and maintaining the quality of translation work. This article examines how the digital revolution is affecting philological education, particularly in the areas of linguistics, literary studies, and translation, and critically assesses both the opportunities and the emerging problems. It emphasizes the need for a balanced approach that harmonizes technological advances with the irreplaceable humanistic aspects of philological education.
SHARQ ULAMOLARINING MATEMATIKAGA QO‘SHGAN HISSASI
Ushbu maqola O‘rta asr Sharq ulamolarining matematika faniga qo‘shgan ulkan hissasini Al-Xorazmiy, Umar Xayyom va Nasiruddin Tusiy misolida tahlil qiladi. Ularning hayoti, ilmiy faoliyati va algebra, geometriya, trigonometriya hamda astronomiyaga qo‘shgan yangiliklari batafsil yoritiladi. Maqola ulamolar merosining zamonaviy matematika va texnologiyalarga ta’sirini zamonaviy yondashuv bilan ko‘rib chiqadi va Sharq matematikasining jahon fanidagi o‘rnini ochib beradi.
SHARQ ILMIY AN’ANALARIDA MATEMATIKA VA MANTIQ FANLARINING TILSHUNOSLIK BILAN O‘ZARO ALOQASI
Ushbu maqola O‘rta asr Sharq ilmiy an’analarida matematika va mantiq fanlarining tilshunoslik bilan o‘zaro bog‘liqligini Al-Xorazmiy, Al-Farobiy va Ibn Sino ijodi misolida tahlil qiladi. Al-jabrning tizimli yondashuvi, mantiqiy tahlil usullari va tilning ma’no tuzilishi o‘rtasidagi aloqa chuqur yoritiladi. Maqola Sharq olimlarining ushbu fanlarni birlashtirishdagi hissasini zamonaviy nuqtai nazardan ko‘rib chiqadi, ularning sun’iy intellekt, tabiiy tilni qayta ishlash va kognitiv ilmlardagi ahamiyatini ochib beradi. Sharq ilmining Yevropa faniga ta’siri aniq misollar bilan ko‘rsatiladi.
AL-JABRNING PAYDO BO‘LISHI: SHARQ MATEMATIKASINING DUNYO FANIGA TA’SIRI
Ushbu maqola O‘rta asr Sharq matematikasida al-jabr (algebra) fanining paydo bo‘lishini va uning jahon fanidagi muhim o‘rnini Al-Xorazmiy, Al-Kindiy va Ibn Turk ijodi misolida tahlil qiladi. Al-jabrning dastlabki shakllari, tenglamalarni yechish usullari va ularning Yevropa matematikasiga ta’siri chuqur yoritiladi. Maqola Sharq matematikasining global fan rivojiga qo‘shgan hissasini zamonaviy nuqtai nazardan ko‘rib chiqib, al-jabrning bugungi informatika va muhandislikdagi ahamiyatini ochib beradi.
MILLIY-MADANIY XUSUSIYATLARNING FRAZEOLOGIK BIRLIKLARGA TA’SIRI
Ushbu maqolada milliy-madaniy xususiyatlarning frazeologik birliklarning mazmuni va tuzilishiga ta’siri yoritilgan. Diniy e’tiqodlar, urf-odatlar, qadriyatlar va obrazlar frazemalarning shakllanishi va qo‘llanilishida qanday rol o‘ynashi misollar asosida tahlil qilingan. Maqolada tarjima jarayonida yuzaga keladigan madaniy tafovutlar ham yoritilgan.
SHAXS QADR-QIMMATINI “KAMSITISH” MA’NOSIGA EGA SO‘ZLARNING ETIMOLOGIK TAVSIFI
Har bir xalq tilshunosligida o‘z ona tilini va uning milliy tabiatini saqlab qolish asosiy vazifa hisoblanadi. Globallashuv jarayonining jadallashuvi, internetning taraqqiy etishi natijasida xalqlar o‘rtasidagi madaniy aloqalarning mustahkamlanishi sharoitida o‘zlashma qatlam so‘zlari, ularning xususiyatlarini o‘rganish dolzarb masalalardan hisoblanadi. Tillarning madaniyatlararo munosabatlardagi ahamiyati ortib borishi sharoitida ularning o‘z ontologik xususiyatlarini saqlab qolishi, faol leksikada o‘z qatlam so‘zlari darajasini oshirish, sun’iy intellekt dasturlarida shu qatlamga oid so‘zlarni manba sifatida qo‘llanishini ta’minlash masalalari tilshunoslar oldidagi zamonaviy masalalar sirasiga kiradi.
АКТУАЛЬНОСТЬ ХУДОЖЕСТВЕННОГО ПЕРЕВОДА В СИСТЕМЕ СРАВНИТЕЛЬНОГО ЯЗЫКОЗНАНИЯ.
В статье рассматривается актуальность художественного перевода как ценного инструмента в сравнительном языкознании. Анализируется специфика художественного текста и выявляются лингвистические аспекты, доступные для исследования через призму перевода. Особое внимание уделяется роли переводчика как посредника между культурами и языками, а также проблемам сохранения художественной ценности оригинала при переводе. Предлагаются методологические подходы к использованию художественного перевода для изучения лексических, грамматических, стилистических и культурологических особенностей сравниваемых языков.
THE IMPORTANCE OF LEXICAL DOUBLETS IN ENGLISH
Lexical doublets are pairs of words in the same language that have a common etymological origin but have entered the language through different routes or at different times, often developing distinct meanings. In English, these doublets enrich the lexicon, add stylistic variety, and reflect the complex history of linguistic contact, especially with Latin, French, and Germanic sources. This article explores the historical, semantic, and stylistic significance of lexical doublets in English and their relevance to language learners and linguists.
SANOATNING HUDUDIY RIVOJLANISHI VA BARQAROR IQTISODIY TARAQQIYOT O‘RTASIDAGI O‘ZARO BOG‘LIQLIK.
MAMLAKATIMIZ MOLIYA INSTUTLARIDA TO‘LOV SHAKLLARIDAN FOYDALANISH AMALIYOTIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR
Maqolada О‘zbekiston Respublikasida zamonaviy tо‘lov va tо‘lov tizimlarini keng joriy etishni ta’minlash bilan bog‘liq dolzarb muammolar belgilab berilgan va ularni hal etish bо‘yicha ilmiy takliflar ishlab chiqilgan.
O‘zbekiston mintaqaviy mehnat bozorida turizm sohasidagi mutaxassislarga talab va ularning muammolari
TURIZMINI RIVOJLANTIRISHDA DAVLAT VA XUSUSIY SEKTOR HAMKORLIGI MEXANIZMLARINI JORIY ETISHNING ROLI
HUDUDLARDA ASALARICHILIK FAOLIYATINI KLASTERLAR ORQALI IQTISODIY RIVOJLANTIRISH
О‘ZBEKISTONDA TО‘LOV TIZIMI AMALIYOTIGA SALBIY TA’SIRINI YUMSHATISH IMKONIYATLARI
Maqolada tо‘lovlar tizimida hisob-kitoblar amaliyotiga nisbatan salbiy ta’siri asoslab berilgan va ushbu ta’sirni yumshatishga qaratilgan ilmiy takliflar ishlab chiqilgan.
ZIYORAT TURIZMI SALOHIYATINI OSHIRSHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI
YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT KORXONALARINING RAQAMLI TRANSFORMATSIYASI
MILLIY IKTISODIYOTGA CHET EL SARMOYALARINI JALB ETISHNING RIVOJLANISH BOSKICHLARI
ravishda joylashtirish milliy iqtisodiyotimizning barqaror rivojlanishining asosi
hisoblanadi. Tashki iktisodiy alokalarning barcha shakllarini rivojlantirish
taksimlashning obyektiv konuniyatlardan, xorijiy mamlakatlar bilan uzaro
manfaatdor iktisodiy alokalarni kengaytirish va ularni Yangi boskichga olib
chikish zarriyatidan kelib chikadi.
Ushbu maqolada О‘zbekiston Respublikasi hududlarining investitsion
salohiyati, hududlarning iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishida investitsiyalarning
tutgan roli, mamlakat hududlariga xorijiy investitsiyalarni jalb qilish masalalari
yoritilgan.
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA ZIYORAT TURIZMINI RIVOJLANTIRISH OMILLARI
rivojlantirish omillari ilmiy tahlil qilingan. Tadqiqotda zamonaviy raqamli texnologiyalar, sun’iy
intellekt ilovalari va onlayn xizmatlarning ziyoratchilar uchun qulaylik yaratishdagi roli ko‘rib
chiqildi. Tahlil natijalariga ko‘ra, virtual ekskursiyalar, mobil ilovalar, elektron bron tizimlari va
raqamli marketing vositalari ziyorat turizmini barqaror rivojlantirishning asosiy omillari sifatida
belgilandi. Shu bilan birga, halol turizm tamoyillarini raqamli platformalarda tatbiq etish, axborot
xavfsizligini ta’minlash va sun’iy intellekt asosida xizmatlar sifatini oshirish bo‘yicha takliflar
ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari ziyorat turizmi sohasida raqamli innovatsiyalarni
chuqurlashtirish va barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun muhim nazariy va amaliy asos
bo‘lib xizmat qiladi.
HUDUDLАRNING INVESTITSION MUHITINI YАXSHILАSH VА BАRQАROR IQTISODIY O‘SISHGА ERISHISH STRАTEGIYАLАRI
bаrqаror iqtisodiy o‘sishgа erishish imkoniyаtlаri tаhlil qilinаdi. Investitsiyа muhitining
rivojlаnishigа tа’sir etuvchi аsosiy omillаr, xususаn infrаtuzilmаning holаti, huquqiy vа
institutsionаl islohotlаr, inson kаpitаlining sifаti vа zаmonаviy texnologiyаlаrni joriy etish zаrurаti
ko‘rib chiqilаdi.Mаqolаdа hududiy investitsion fаollikni oshirish uchun zаrur bo‘lgаn strаtegik
yondаshuvlаr vа dаvlаt siyosаtining roli аlohidа ko‘rsаtib o‘tilаdi.
YASHIL IQTISODIYOTDA ASALARICHILIK KLASTERLARINING RAQAMLI TRANSFORMATSIYASI. Qulmurotov Sohibjon Jumaniyozovich Axborot texnologiyalari va menejmnet universiteti “Iqtisodiyot” kafedrasi katta o‘qituvchisi, sohibkulmurotov@gmail.com Qurbonov Alisher Bob
transformatsiya bilan bog'liq masalalar ko'rib chiqiladi. Raqamli transformatsiyaning ekologiyaga
ta'siri o'rganilib, ekologik barqarorlikni yaxshilash uchun ishlatiladigan texnologiyalar va usullar
misollari keltirilgan. Keyinchalik raqamlashtirishning afzalliklari, yashil iqtisodiyot sharoitida
raqamli transformatsiyani muvaffaqiyatli amalga oshirishning misollari, to'siqlar va ularni yengish
bo'yicha tavsiyalar ko'rib chiqiladi.
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKT SALOHIYATIDAN FOYDALANISHDA INSON KAPITALINI MOLIYALASHTIRISHNING BARQAROR IQTISODIY
TURIZM SOHASINING RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING AHAMIYATI
Maqolada raqamli platformalar, elektron rezervatsiya tizimlari va smart-turizm texnologiyalarini rivojlantirish orqali O‘zbekistonning xalqaro turizm bozorida raqobatbardoshligini mustahkamlash imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, raqamli transformatsiyaning turizm infratuzilmasini modernizatsiya qilish, xizmatlar integratsiyasini ta'minlash va barqaror iqtisodiy o‘sishga erishishdagi strategik roli aniqlab berilgan.
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI Yashil iqtisodiyotni rivojlantirishda energiya samaradorligi va resurs tejamkorlik siyosati
tabiiy resurslardan foyadalanish va an’anaviy iqtisodiy yondashuvlardan farqli o’laroq, atrof-
muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va iqlim o‘zgarishiga qarshi
kurashish kabi omillarga asoslanadi. Yashil iqtisodiyot energetika, transport, sanoat va qishloq
xo‘jaligi sohalarida innovatsion texnologiyalarni joriy qilish orqali ekologik toza va samarali ishlab
chiqarishni rivojlantirishni ko‘zlaydi. Bu model nafaqat tabiatni asrash, balki yangi ish o‘rinlari
yaratish, fuqarolar salomatligini yaxshilash va uzoq muddatli iqtisodiy farovonlikni ta’minlash
imkonini beradi. Shu sababli, yashil iqtisodiyot bugungi kunda ko‘plab mamlakatlar rivojlanish
strategiyasining ajralmas qismiga aylangan
O‘zbekiston turizm mintaqalaridagi mehnat bozorida malakali kadrlarga bo‘lgan talab va taklif tendensiyalari
xodimlarga muhtoj bo‘lib, bu kun tartibiga zarur professional va shaxsiy fazilatlarga ega bo‘lgan
shaxslarni jalb qilish va tanlash vazifasini qo‘yadi. Maqolada O‘zbekiston turizm mintaqalaridagi
mehnat bozorida malakali kadrlarga bo‘lgan talab va taklif tendensiyalari bayon etilgan.
SUN’IY INTELLEKT VA AKT TEXNOLOGIYALARINING TATBIQIY YUTUQLARI DOIRASIDA INSON KAPITALINI MOLIYALASHTIRISHNING YANGI YO‘NALISHLARI
TURIZM MARKETINGINI RAQAMLI TRANSFORMATSIYALASH TA’SIRI: NAZARIY TAHLIL
transformatsiyalash jarayonlari va raqamli texnologiyalarning ta’siri nazariy jihatdan tahlil qilinadi.
Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida an’anaviy marketing uslublari o‘rnini
innovatsion raqamli yechimlar egallamoqda. Tadqiqotda raqamli platformalar, ijtimoiy tarmoqlar,
sun’iy intellekt va Big Data texnologiyalarining turizm marketingidagi ahamiyati, samaradorligi va
ulardan foydalanish mexanizmlari yoritib beriladi. Shuningdek, raqamli transformatsiya orqali
turizm sohasida mijozlar bilan aloqalarni mustahkamlash, xizmatlar sifatini oshirish va bozor
raqobatbardoshligini kuchaytirish imkoniyatlari tahlil etiladi. Maqola turizm marketingining
zamonaviy tendensiyalarini o‘rganish va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlarini aniqlashga
qaratilgan.
Hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish istiqbollari (Qashqadaryo viloyati misolida)
sharoitlarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish istiqbollari o‘rganiladi. Tadqiqotda iqtisodiy
infratuzilmaning hozirgi holati, ijtimoiy rivojlanish ko‘rsatkichlari, tabiiy va inson resurslari,
sarmoyaviy salohiyat o‘rganiladi. Asosiy e’tibor o‘sish imkoniyatlarini, mintaqaviy rivojlanish
strategiyalarini, hukumat islohotlari va xususiy sektor ishtirokining rolini aniqlashga qaratiladi.
Mintaqaviy dinamikani tahlil qilgan holda, ushbu tadqiqot Qashqadaryoda barqaror va inklyuziv
o‘sishni ta’minlashning muammolari va strategik yo‘llarini ko‘rsatadi. Topilmalar oʻtish davridagi
iqtisodiyotlarda mintaqaviy rivojlanish siyosatini ishlab chiqishni kengroq tushunishga hissa
qoʻshishga qaratilgan
MAHALLIY BYUDJETLAR ASOSIDA MINTAQAVIY KOMMUNAL XO‘JALIKNI INNOVATSION BOSHQARISH: INSTITUTSIONAL ISLOHOTLAR VA STRATEGIK YONDASHUVLAR
xo‘jalikni innovatsion boshqarishning dolzarb jihatlari ko‘rib chiqiladi. Avvalo, mahalliy moliyaviy
resurslardan samarali foydalanish va ularning mustaqilligini ta’minlash orqali kommunal xizmatlar
tizimini modernizatsiya qilish masalalari tahlil qilinadi. Shuningdek, institutsional islohotlar,
zamonaviy boshqaruv yondashuvlari, raqamli texnologiyalar va davlat-xususiy sheriklik asosida
samarali boshqaruv modellari ishlab chiqish zarurati asoslab beriladi. Tadqiqotda O‘zbekiston
tajribasi xalqaro amaliyotlar bilan qiyosiy tahlil qilinadi va mintaqaviy darajada resurslarni samarali
taqsimlash, jamoatchilik ishtirokini kuchaytirish va moliyaviy barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha
taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
MINTAQAVIY KOMMUNAL XO‘JALIKNI MOLIYALASHTIRISHDA MAHALLIY BYUDJETLARNING ROLINI KUCHAYTIRISH VA BOSHQARUV MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
byudjetlarning rolini oshirishning muhim ahamiyati yoritilgan. U resurslarni taqsimlashda mavjud
muammolarni ko'rib chiqadi, markazsizlashtirish zarurligini ta'kidlaydi va mahalliy darajada
moliyaviy avtonomiyani yaxshilash tarafdori. Tadqiqot shuningdek, barqaror va samarali kommunal
xizmatlar ko'rsatishni ta'minlash uchun byudjetni rejalashtirish va boshqarish mexanizmlarida
islohotlarni taklif qiladi. Mintaqaviy infratuzilma va davlat xizmatlariga bo‘lgan talablarni qondirish
uchun mahalliy mablag‘lardan foydalanishda strategik rejalashtirish, shaffoflik va hisobdorlikka
alohida e’tibor qaratilmoqda
MINTAQAVIY KOMMUNAL XO‘JALIKNI MOLIYALASHTIRISHDA MAHALLIY BYUDJETLARNING ROLINI KUCHAYTIRISH VA BOSHQARUV MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH
byudjetlarning rolini oshirishning muhim ahamiyati yoritilgan. U resurslarni taqsimlashda mavjud
muammolarni ko'rib chiqadi, markazsizlashtirish zarurligini ta'kidlaydi va mahalliy darajada
moliyaviy avtonomiyani yaxshilash tarafdori. Tadqiqot shuningdek, barqaror va samarali kommunal
xizmatlar ko'rsatishni ta'minlash uchun byudjetni rejalashtirish va boshqarish mexanizmlarida
islohotlarni taklif qiladi. Mintaqaviy infratuzilma va davlat xizmatlariga bo‘lgan talablarni qondirish
uchun mahalliy mablag‘lardan foydalanishda strategik rejalashtirish, shaffoflik va hisobdorlikka
alohida e’tibor qaratilmoqda.
TA’LIM TIZIMINI MODERNIZATSIYALASHTIRISHDA INNOVATSION YECHIMLAR
amaliyotga joriy etish jarayonida eng so‘nggi innovatsion texnologiyalardan
foydalanish hamda ta’lim tizimining barcha bo‘g‘inlariga mos holda tatbiq etishdan
iborat. Zamonaviy innovatsion texnologiyalarni amaliyotga joriy etish jarayonida
talimning sifat-samaradorligini oshirish yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
BIZNES SAMARADORLIGINI MARKETINGDAN FOYDALANIB YANADA OSHIRISHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI
kommunikatsiyalaridan foydalanish, mijozlarga qaratilgan strategiyalar ishlab chiqish va ularni
amalga oshirish orqali tashkilotlar o‘z faoliyatini yanada samarali yo‘lga qo‘yishi, raqobat
ustunligini mustahkamlashi va barqaror rivojlanishiga erishishi mumkin. Mazkur maqola aynan
biznes samaradorligini oshirishda marketingning o‘rni va asosiy yo‘nalishlarini yoritishga
qaratilgan.
SUN’IY INTELLEKT – MILLIY IQTISODIYOTNI BARQAROR IQTISODIY O‘SISHINING ASOSI
texnologiyalarining milliy iqtisodiy o‘sishga ko‘rsatayotgan ta’siri ilmiy jihatdan tahlil etilgan.
Barqaror rivojlanish konsepsiyasi doirasida sun’iy intellektning samarali joriy etilishi iqtisodiy
samaradorlikni oshirish, raqobatbardoshlikni kuchaytirish va ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning
moslashuvchanligini ta’minlash vositasi sifatida qaraladi.
QISHLOQ XO‘JALIGINING YALPI VA TOVAR MAHSULOTI HAMDA ULARNING AHAMIYATI
ularning hisoblash usullari, iqtisodiyotdagi o‘rni va ahamiyati ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan
tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston misolida statistik ko‘rsatkichlar asosida baho berilgan
QISHLOQ XO‘JALIGI MAHSULOTLARINI TAQSIMLASH, SOTISH VA TOVARLILIK DARAJASINI OSHIRISH YO‘LLARI
va tashqi bozorlarda sotishni rivojlantirish hamda mahsulotlarning tovarlilik darajasini oshirish
yo‘llari ko‘rib chiqilgan. Shu bilan birga, mavjud muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etish
bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan
BIZNES JARAYONLARNI BOSHQARISHDA ZAMONAVIY AXBOROT KOMMUNIKATSIYALARIDAN FOYDALANIB MARKETING SAMARADORLIGINI OSHIRISH
kompaniya raqobatbardoshligini oshirishdagi roli tahlil qilingan. Integratsiyalangan marketing
kommunikatsiyalari (IMK) konsepsiyasi orqali reklama, PR, shaxsiy sotuv va raqamli
texnologiyalar yagona tizimda uyg‘unlashtirilishi zarurligi ko‘rsatib o‘tilgan. Zamonaviy AKT
vositalari — CRM, Big Data va sun’iy intellekt marketing samaradorligini oshirishi ta’kidlangan.
Tahlil natijasida, kompaniya muvaffaqiyati uchun kompleks kommunikatsiya yondashuvi va
raqamli transformatsiya sharoitida doimiy rivojlanish zarurligi asoslab berilgan
OZIQ-OVQAT SANOATIDA TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH VA TAKOMILLASHTIRISH
omillari, mavjud muammolar va takomillashtirish yo‘llari tahlil qilinadi. Mamlakatimiz
iqtisodiyotini yanada rivojlantirishda oziq-ovqat sanoati korxonalarida klasterli boshqaruv
mexanizmini rivojlantirish, unga ta’sir etuvchi omillarni o‘rganish, ushbu sanoat tarmoqlarini
modernizatsiya qilish va oziq-ovqat ishlab chiqaruvchi korxonalarni qo‘llab-quvvatlash dolzarb
ustuvor vazifalardan sanaladi
BARQAROR IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA YASHIL IQTISODIYOTGA OʻTISH MUAMMOLARI VA IMKONIYATLARI
iqtisodiyotning oʻrni va ahamiyati haqida, hamda mamlakatimizda yashil iqtisodiyotga oʻtish
imkoniyatlarini oshirish va muammolarni bartaraf etish chora-tadbirlari keltirib oʻtilgan
THE IMPORTANCE OF TOURISM IN FORMING A SUSTAINABLE ECONOMY
economy. The issues of introducing investments into the national economy through tourism,
creating new jobs, and developing business activities were also widely covered.
COVID-19 PANDEMIYASI DAVRIDA MCDONALD'SNING SIYOSATI VA GLOBAL INTEGRATSIYA JARAYONI
ta’sir ko‘rsatgan bir paytda, McDonald's korporatsiyasi ham o‘z siyosati va faoliyatini yangi
sharoitlarga moslashtirishga majbur bo‘ldi. Kompaniyaning asosiy maqsadi – mijozlar va
xodimlarning xavfsizligini ta’minlash, shu bilan birga biznesning uzluksizligini saqlab qolish bo‘ldi.
Shu maqsadda McDonald's sanitariya qoidalarini kuchaytirish, kontaktsiz xizmat turlarini joriy etish,
raqamli texnologiyalardan foydalanish (mobil ilovalar, onlayn buyurtmalar, avtomatlashtirilgan
xizmat ko‘rsatish) kabi choralarni amalga oshirdi.
Global integratsiya nuqtai nazaridan McDonald's turli mamlakatlardagi filiallarini mahalliy
shart-sharoitlarga moslashtirish, bir vaqtning o‘zida umumiy korporativ standartlar va brend
qadriyatlarini saqlashga harakat qildi. Bu jarayonda kompaniya raqamli transformatsiya va ishlab
chiqarish-logistika zanjirlarini optimallashtirish orqali pandemiya sharoitida ham o‘zining xalqaro
raqobatbardoshligini ta’minlay oldi. McDonald'sning pandemiya davridagi siyosati uning global
tuzilmasi, samarali boshqaruvi va innovatsion yondashuvlari orqali inqirozga qarshi chidamli
kompaniya ekanligini namoyon etdi.
AGROKLASTERLAR SAMARADORLIGINI OSHIRISH Y‘LLARI
natijasida barcha sohalar kabi agrar sohada ham tub o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Bu sohani
rivojlantirishga esa davlat va jamiyat oldidagi muhim ustuvor vazifa sifatida qaralmoqda. Bunga
asosiy sabab, agrar soha mamlakat oziq-ovqat muammolarini hal etish bilan birga oziq-ovqat
sanoati korxonalarini xom-ashyo bilan ta’minlaydigan asosiy tarmoq hisoblanadi.
Agrar sohada klasterlashuv modeli jahon amaliyotida o‘z samaradorligini ko‘p marta
isbotlagan mexanizm hisoblanadi. Agroklasterlar — bu o‘zaro bog‘liq qishloq xo‘jaligi ishlab
chiqaruvchilari, qayta ishlovchi korxonalar, logistika xizmatlari, ta’lim va ilmiy-tadqiqot
tashkilotlari hamda moliya institutlarini yagona hududiy tizimda birlashtirish orqali yuqori
qo‘shilgan qiymatli mahsulot yaratishni maqsad qiladi.
So‘nggi yillarda Respublikamizda xalqaro amaliyotda sinalgan, iqtisodiyotni rivojlantirish va
barqarorligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadigan klaster tizimini joriy etish, bozor
munosabatlari va tajribalarini hayotga tadbiq etishga katta e’tibor berilmoqda.
Buning natijasida, agroklasterlar samaradorligini oshirish qishloq xo‘jaligi sohasining
umumiy raqobatbardoshligini ko‘tarish, aholi bandligini ta’minlash va mamlakatning eksport
salohiyatini mustahkamlashga xizmat qiladi.
SANOAT BOZORLARINI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI IQTISODIYOTNING O‘RNI
rivojlantirish uchun davlat resurslarini boshqarish tizimini o‘zgartirish muammosi va ularning
samaradorligini baholash masalalari ko‘rib chiqilmoqda. Zamonaviy sanoatni rivojlantirishning
asosiy tendensiyalari va raqamli iqtisodiyot va sanoatga o‘tish muammolari ta’kidlangan.
Davlatning sanoat mahsulotlari bozorlarining rivojlanishini tavsiflovchi asosiy ko‘rsatkichlar
dinamikasining xususiyatlari ochib berilgan. Strukturani modernizatsiya qilish va import o‘rnini
bosishga qaratilgan davlat sanoatida investitsiya loyihalarini muvaffaqiyatli amalga oshirishga
yordam beradigan istiqbolli imkoniyatlar va omillar aniqlandi