RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
404
TURIZMNI RIVOJLANTIRISHDA MUZEY
QO‘RIQXONALAR FOLIYATINING AHAMIYATI
SATTOROV BOBOMUROD XOLBOEVICH
(SHAHRISABZ DAVLAT MUZEY – QO‘RIQXONASI MISOLIDA) Axborot
texnologiyalari va menejment universiteti assisent o‘qituvchisi
Annotatsiya.
Ushbu maqolada mustaqillik yillarida O‘zbekistonda muzey qo‘riqxonalar
faoliyati tizimida amalga oshirilgan islohotlar, ularning natijalari va sohadagi muammolar tadqiq
etilgan. Muzeylar asosiy madaniy-ma’rifiy muassasalardan biri sifatida davlat siyosatining muhim
yo‘nalishlaridan biriga aylandi. O‘zbekistonda muzey ishini yo‘lga qo‘yishda turlicha
yondashuvlarni kuzatish mumkin. Mustaqillikning dastlabki yillarida muzey ishi bo‘yicha yetarli
huquqiy hujjatlar mavjud yemasligi, muzeylar moddiy ta’minotida muammolarning kuchayishi
bilan xarakterlanadi.
Kalit so′zlar
. Arxeologiya parklari, Arxeologiya yodgorligi, Siypantosh, Quruqsoy, Qoyatosh,
Sarmishsoy
Kirish.
Hozirgi paytda mamlakatimizda turizm sohasi jadal rivojlanib bormoqda. Hali
turizmni rivojlantirish uchun foydalanilmayotgan ko‘plab resurslar mavjud. Shulardan biri
arxeologiya yodgorliklari hisoblanadi. Bu turdagi resurslardan shu paytgacha faqatgina ilmiy-
tadqiqotlar uchungina foydalanib kelingan. Bu esa ularni konservatsiya qilish va muzeylashtirish
ishlariga umuman e’tibor qaratilmaganligidan dalolatdir. Yurtimizda arxeologiya yodgorliklari eng
ko‘p tarqalgan hududlardan biri bu Qashqadaryo viloyati bo‘lib, ulardan turizm ob’ekti sifatida
foydalanishga hali kirishilgan emas. Qashqadaryo hududida arxeologiya yodgorliklarini
muzeylashtirishda umumiy tarzda quyidagi usullardan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi:
1. Muzey-qo‘riqxonalari 2. Arxeologiya parklari 3. Arxeologiya yodgorligi negizida muzeylar
barpo etish. Misol tariqasida Qashqadaryo vohasida joylashgan bir necha arxeologiya
yodgorliklarining muzeylashtirish imkoniyatlarini ko‘rib chiqamiz. Quyida ularni amalga oshirilishi
mumkin bo‘lgan loyihalar sifatida ta’riflaymiz. Siypantosh – muzey-qo‘riqxonasi. Qashqadaryo
viloyatining Chiroqchi tumanida joylashgan Siypantosh qoyatosh suratlari dastlab R.X.
Sulaymonov tomonidan 2001 yilda tadqiq qilingan. Keyinchalik M. Xo‘janazarov tomonidan
o‘rganilgan. Bu qoyatosh suratlari Quruqsoy qishlog‘i va yonatrofdagi soy hamda tog‘ yon
bag‘ridagi toshlarda kuzatiladi. Qoyatosh suratlari bir joyda joylashmaganligi sababli ularni
muhofaza qilish va saqlab qolishning eng muhim sharti uni muzey-qo‘riqxonaga aylantirishdir.
Bunday tajriba bizning mamlakatimizda Sarmishsoy misolida amalga oshirilgan va bugungi kunda
madaniy meros ob’ektlari hamda tabiatning umumiyligi asosida muhofaza qilish ishlari amalga
oshirilmoqda. Siypantosh – muzey-qo‘riqxonasini ham shunday tajriba asosida tashkil etish
mumkin. Faqat uni o‘ziga xos tomonlarini namoyon etishi uchun zarur sharoitlar va imkoniyatlarni
o‘rganib chiqish lozim bo‘ladi.
Metod va metodologiya.
Turizm komplekslarini loyihalashtirish natijasida ijobiy samara
kutilgan hududlardan biri muzey qo‘riqxonalardir.
Shuni qayd etish lozimki, O‘zbekiston turizm markazi ishlab chiqish dasturlarida qadimiy
binolarni ta’mirlashga katta e’tibor berildi. Yodgorlik hamda obidalarni qayta tiklash kelajakda
sayyohlar oqimini jalb etish bilan birga, mazkur tarixiy hududlarning iqtisodiy, madaniy, funksional
ahamiyatlilik darajasini oshirishga xizmat qilmoqda.
2019 yil 30 mayda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 443 sonli qarori
asosida Shahrisabz shahar Amir Temur nomli moddiy madaniyat tarixi muzeyi negizida tashkil
etilgan “Shahrisabz” davlat muzey – qo‘riqxonasining Chubin filialida O‘zbekiston Respublikasi
Prezidenti Sh.Mirziyoev tomonidan e’lon qilingan 2022 yil “Inson qadrini ulug‘lash va faol
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
405
mahallla yili”da Davlat dasturida belgilangan chora-tadbirlarni amalga oshirish uchun ilmiy-
ma’rifiy yunalishda targ‘ibot va tashviqot ishlarini olib bordi.
O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti tomonidan 2008 yil 12 sentyabrda tasdiqlangan
“Muzeylar to‘g‘risida”gi qonun hamda Vazirlar Mahkamasining 2008 yil 31 oktyabrdagi “Muzeylar
faoliyatiga taalluqli me’yoriy hujjatlar to‘g‘risida”gi 237-sonli qarorining ijrosi, O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010 yil 12 apreldagi “O‘zbekiston Respublikasining
“Muzeylar to‘g‘risida”gi Qonunni ro‘yobga chiqarish uchun zarur bo‘lgan normativ huquqiy
hujjatlarni tasdiqlash haqida” gi 68-sonli qarori, O‘zbekiston Respublikasi Turizm vazirligi
huzuridagi Madaniy meros agentligi hamda mahalliy hokimliklar farmoyishlari ijrosi yuzasidan
ilmiy-ma’rifiy ishlar olib borilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Madaniyat va sanat sohasini yanada rivojlantirish
va takomillashtirishga doir chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2017 yil 31 maydagi PQ-3022-son qarori
ijrosi yuzasidan yoshlarni muzeyga muntazam jalb yetish, milliy madaniyatimizning eng sara
namunalaridan bahramand etish orqali ularning manaviy, axloqiy va madaniy darajasini yanada
yuksaltirishdan iborat bo‘ldi.
Shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 26 maydagi “Madaniyat va
sanat sohasining jamiyat hayotidagi o‘rni va tasirini yanada oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi
PF-6000-sonli Farmonining 14 bandiga muvofiq “2020 yil sentyabr oyidan boshlab davlat
muzeylarida har oyning birinchi yakshanbasi “Ochiq eshiklar kuni” deb elon qilindi. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-son Farmoni bilan tasdiqlangan “2017-
2021 yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha
Harakatlar strategiyasini amalga oshirishga oid Davlat dasturi hamda O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining “Madaniyat va san’at sohasini yanada rivojlantirish va takomillashtirishga doir
chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2017 yil 31 maydagi PQ-3022-son qarorini ijro yetish yuzasidan
Vazirlar Mahkamasi qaror qildi: Ushbu qarorda 2017 — 2027 yillarda davlat muzeylari faoliyatini
takomillashtirish va moddiy-texnik bazasini mustahkamlash bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar
dasturi tasdiqlandi.
Natijalar va tahlil.
Muzey faoliyatini yoritib borishda noshirlik faoliyatini o‘rni beqiyos.
Shuningdek, muzey xodimlari o‘z ustida ishlashi va ilmiy izlanishlar olib borishi uchun ham bu
faoliyat muhim sanaladi. Odatda muzey xodimlari ilmiy maqolalar yozishadi. Gohida esa ilmiy-
ommabop va publisistik maqolalar ham chop etib turiladi. Muzey - qo‘riqxona xodimlari tomonidan
2022 yilda 1 ta “A Journey into the history of nasaf, kesh and Shahrisabz” nomli kitob va bir nechta
maqolalar chop etildi.
2022 yil davomida fuqarolar tomonidan toshirilgan 220 dona eksponat muzey fondiga qabul
qilindi. Hozirgi paytda asosiy fond eksponatlari soni jami 35405 donani tashkil etdi. Shundan arab
imlosidagi manba’lar 19 dona, arxeologiya buyumlari 32520 dona, gilamlar 17 dona, yog‘och
buyumlari 126 dona, qabir toshlar 60 dona, qurol-aslaha buyumlari 28 dona, maqom muzeyi
buyumlari 195 dona, mato buyumlari 255 dona metal buyumlari 441 dona, numizmatika buyumlari
608 dona, rangtasvir buyumlari 37 dona, sopol buyumlari 837 dona, teri va charim buyumlari 4
dona, taqinchoq buyumlari 52 dona, foto suratlar 104 dona, haykaltaroshlik buyumlari 78 dona,
hamda boshqa turdagi buyumlar 24 donani tashkil etdi.
2022 yilda muzey fondiga qabul qilingan eksponatlar soni jami 220 donani tashkil etdi.
Ularning barchasi muzeyning fond bo‘limiga tegishli kirimlar kitobiga ro‘yxatga olindi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan 2008 yil 12 sentyabrda tasdiqlangan
“Muzeylar to‘g‘risida”gi qonun hamda Vazirlar Mahkamasining 2008 yil 31 oktyabrdagi “Muzeylar
faoliyatiga taaluqli me’yoriy hujjatlar to‘g‘risida”gi 237-sonli qarorining ijrosi, O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010 yil 12 apreldagi “O‘zbekiston Respublikasining
“Muzeylar to‘g‘risida”gi Qonunni ro‘yobga chiqarish uchun zarur bo‘lgan normativ huquqiy
hujjatlarni tasdiqlash haqida”gi 68-sonli qarori ijrosi yuzasidan muzey fondi va ilmiy tadqiqot
bo‘limlarida eksponatlarni ro‘yxatga olish, saqlash va namoyish etishga oid hujjatlashtirish ishlarini
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
406
tartibga solish ishlari olib borilmoqda.
2022 yildajami 1469 dona eksponat ko‘rgazmalarda namoyish etildi; shundan Shundan arab
imlosidagi manba’lar 19 dona, arxeologiya buyumlari 605 dona, gilamlar 5 dona, yog‘och
buyumlari 56 dona, qabir toshlar 60 dona, qurol-aslaha buyumlari 10 dona, maqom muzeyi
buyumlari 119 dona, mato buyumlari 125 dona metal buyumlari 44 dona, numizmatika buyumlari
100 dona, rangtasvir buyumlari 36 dona, sopol buyumlari 183 dona, teri va charim buyumlari 4
dona, taqinchoq buyumlari 11 dona, foto suratlar 10 dona, haykaltaroshlik buyumlari 58 dona,
hamda boshqa turdagi buyumlar 24 donani tashkil etdi.
Keyingi yillarda barcha sohalarda kabi muzeylarni rivojlantirish sohasida ham bo‘layotgan
yangiliklarni inobatga olib, ko‘rgazmani zamonga moslash nuqtai nazaridan 2022 yilning birinchi
choragida Chubin filiali Etnografiya va xalq amaliy san’ati bo‘limi xodimlari bilan hamkorlikda
muzeydagi “Shahrisabz etnografiyasi” ekspozitsiyasini tashkil etishdi.
Shaxrisabz Davlat Muzey qo‘riqxonasi tarkibiga kiruvchi Malik Ashtar masjidida" Alisher
Navoiy va Zahiriddin Muhammad Boburni yod yetib" mavzusida Shaxrisabz shaxar 1- sonli kasb-
hunar maktabi o‘quvchilari va ona- tili fani o‘qituvchisi Murodova Lobar va Malik Ashtar ilmiy
xodimlari bilan birgalikda tadbir o‘tkazildi.
Shaxrisabz tuman 10 – o‘rta umum ta’lim maktabida tarix fan o‘qituvchilari tomonidan
tashkil yetilgan Amir Temur tavalludining 686 yilligiga bag‘ishlangan "Ajdodlar ruxi barxayot"
nomli tadbirda Shaxrisabz davlat muzey quriqxonasi tarkibidagi Malik Ashtar bo‘limi xodimlari o‘z
ma’ruzalari bilan ishtirok yetishdi.
2022 yilning aprel oyida
O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda Vaziyatlar Vazirligi
Shahrisabz “Temurbeklar maktabi” harbiy-akademik lesiyida "Shahrisabz" muzey qo‘riqxonasida
ilmiy xodimlari “Shahrisabz yetnografik turmush tarzi va an’analari” nomli ko‘chma ko‘rgazmasini
tashkil yetildi. Shahar va qishloqlarning madaniy hayotidagi o‘zgarishlar, kundalik turmush tarzi,
ana’analari va milliy urf-odatlari aks yettirilgan, hunarmandlar tomonidan yasalgan buyumlar
namoyishga quyildi.
Shuningdek 2022 yilning 2-choragida Shahrisabz shahar kutubxonasining ochilishi
munosabati bilan “Ilm-fan va xattotlik” ko‘chma ko‘rgazmasi tashkil yetildi.
2022 yilning dekabr oyida Xorazm Viloyati Urganch zamonaviy sanat muzeyining "Orol
Dengizi”, “Orzular" nomli ko‘chma ko‘rgazmasi tashkil yetildi ko‘rgazmada barcha muzey
xodimlari va yosh ijodkor ishtirok yetishdi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2018 yil 13-14 dekabr kunlari
Qashqadaryo viloyatiga tashrifi davomida bergan topshiriqlariga asosan harbiy va mudofaa sohasi
tarixiga oid yodgorliklarni to‘plash, tadqiq yetish, saqlash va namoyish yetish maqsadida
Qashqadaryo viloyat tarixi va madaniyati davlat muzeyi konsepsiyasi yangidan ishlab chiqildi.
Harbiy va mudofaa sohasi tarixiga oid “Mudofaa tarixi” davlat muzeyi tashkil yetish yuzasidan
Vazirlar Mahkamasining qarori loyihasi ishlab chiqildi. Muzeyning ko‘rgazma loyihasi tayyorlandi.
2019 yil 30 mayda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 443-son «Sarmishsoy»,
«Shahrisabz», «Termiz» va «Qo‘qon» davlat muzey-qo‘riqxonalari faoliyatini tashkil yetish
to‘g‘risida”gi gi qarori ye’lon qilindi. Qarorga muvofiq Qashqadaryo va Surxondaryo
viloyatlaridagi moddiy- madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish, ularni atrofidagi tarixiy muhit
bilan birga asrash va ulardan oqilona foydalanish maqsadida Qashqadaryo viloyati Amir Temur
nomidagi Shahrisabz shahar moddiy madaniyat tarixi muzeyi negizida «Shahrisabz» davlat muzey-
qo‘riqxonasi, Surxondaryo viloyat tarixi va madaniyati davlat muzeyi negizida «Termiz» davlat
muzey-qo‘riqxonasi tashkil etildi.
Muzey-qo‘riqxona tabiiy-tarixiy, moddiy va ma’naviy yodgorliklarni saqlovchi ilmiy-tadqiqiy
va madaniy-ma’rifiy muassasa tarkibiga ekspozitsiyadan tashqari qo‘riqxona hududida joylashgan
me’moriy, tarixiy yodgorliklar ham kiritildi. Muzey qo‘riqxonalarning tarixiy-badiiy, tarixiy-
me’morchilik, shuningdek kompleks turlari bor.
Shahrisabz davlat muzey-qo‘riqxonasi faoliyat boshlagach, Chubin madrasasi, Malik Ashtar
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
407
masjidi binosi, Abdushukur Og‘aliq masjidi binosi, Kunchiqar masjidi binosi, Qadimiy arxeologik
hammom hududi, Maqom
muzeyi muzey-qo‘riqxonaning (filial) tarkibiy qismlari yetib
belgilandi. Shuningdek, Muzey qo‘riqxonaning maydoni katta hududni qamrab olgan Sangirtepa,
Uzunqir Podayotoqtepa kabi yodgorliklar ham qo‘riqxona tarkibiga kiritildi.
Termiz davlat muzey-qo‘riqxonasiga Termiz tumanidagi Zurmala
minorasi, Yeski
Termiz (Chingiztepa) yodgorligi, Sherobod tumanidagi Zarautsoy, Jarqo‘rg‘on tumanidagi
Jarqo‘rg‘on minorasi, Sho‘rchi tumanidagi Dalvarzintepa, Muzrabot tumanidagi Oks
Aleksandriyasi (Kampirtepa) madaniy meros ob’ektlari biriktirildi. 3 qavatli muzey binosida
“Tabiat”, “Arxeologiya va tarix”, “Tasviriy san’at”, “Mustaqillik davri” yekspozitsiyalari hamda
“Etnografiya” singari 5 ta bo‘lim joylashgan bo‘lib, muzeyning 1,3 gektar yer maydoniga yega
yangi binosi uchun 19,5 mlrd so‘m mablag‘ ajratilgan bo‘lib, shundan 15,0 milliard so‘mi
qurilish-ta’mirlash ishlariga, 4,5 milliard so‘mi yesa yeksponatlar bilan jihozlash ishlariga
sarflandi.
Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda muzeylar tarmog‘i kengayib bordi. Keyingi 10 yil ichida
davlat qaramog‘idagi muzeylar soni 140 taga yetdi. Shundan 75 tasi tarix muzeyi, 23 tasi
o‘lkashunoslik muzeyi, 10 ta badiiy san’at uyi, 20 ta memorial muassasa, 8 tasi adabiyot
muzeyi, 4 tasi tabiat muzeyi yedi. Bugungi kunda O‘zbekiston muzeylari fondida 1,5 milliondan
ziyod yeskponatlar to‘plangan. O‘zbekistonda 7000 tadan ziyod madaniy-tarixiy ob’ektlar mavjud
bo‘lib, shulardan 1460 tadan ko‘proq ob’ektlar Qashqadaryo viloyati hududida uchraydi. Ularni
ochiq osmon ostidagi muzey deyish mumkin.
Bugungi kunda O‘zbekistonda jami 350 tadan ortiq muzeylar faoliyat ko‘rsatayotgan bo‘lsa,
shundan 100 tasi Madaniyat vazirligi tasarrufidagi muzeylardir.
Xulosa.
Xullas, muzeylar asosiy madaniy-ma’rifiy muassasalardan biri sifatida davlat
siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylandi. O‘zbekistonda muzey ishini yo‘lga qo‘yishda
turlicha yondashuvlarni kuzatish mumkin. Mustaqillikning dastlabki yillarida muzey ishi bo‘yicha
yetarli huquqiy hujjatlar mavjud yemasligi, muzeylar moddiy ta’minotida muammolarning
kuchayishi bilan xarakterlanadi. Ammo keyingi davrda turli mazmundagi hukumat hujjatlarining
e’lon qilinishi munosabati bilan olib borilgan chora-tadbirlar (Shahrisabz, Termiz, Qarshi kabi
tarixiy shaharlar yubileylarining nishonlanishi, ma’naviy-ma’rifiy va targ‘ibot-tashviqot
ishlarining kuchaytirilishi, qatag‘on qurbonlari nomini adabiylashtirish va hk.) muzey ishini
tartibga solish va rivojlantirishga o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsatdi. Shahrisabzdagi Amir Temur
nomidagi majmuada moddiy-madaniyat tarixi muzeyi, Termiz Arxeologiya muzeyi, Maqom
san’ati muzeylari tashkil yetilib, «Shahrisabz», «Termiz» muzeylari davlat muzey-qo‘riqxonasiga
aylantirildi. Bu ko‘rilgan tadbirlar vohalarda moddiy madaniy meros ob’ektlarini muhofaza qilish,
ularning atrofidagi tarixiy muhit bilan birga asrashda muhim ahamiyatga yega bo‘ldi.
Adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – Toshkent, 2019,
3214-son.
2. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 30.05.2019 y. // 09/19/443/3214-son.
3. O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. – Toshkent: Davlat ilmiy nashriyoti, 2003. – B.115.
4. Shahrisabz” davlat muzey – qo‘riqxonasi joriy arxivi. Muzey qo‘riqxonasining 2002 yildagi
ish faoliyati to‘g‘risidagi yozma hisoboti papkasi, 2-varaq.
5. Yarkulov A. Qashqadaryoda Arxeologiya yodgorliklarini muzeylashtirish muammolari va
istiqbollari // Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. Shahrisabz, 2024. – B.33.
6. Qashqadaryo viloyat madaniyat boshqarmasi joriy arxivi. Qashqadaryo viloyat tarixi va
madaniyati davlat muzeyi ning 2019 yilgi hisoboti papkasi, 2-varaq.
7. Olimov U. O’zbekistonda muzey qo’riqxonalarning faoliyati va ularning tashkil etilish
asoslari // O’bekistonda turizmni rivojlantirishda tarixiy muzeylarning o’rni mavzusidagi
Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. Shahrisabz, 2021. – B.166.
8. Tariximiz ko‘zgusi yangi binoda // Madaniyat. 2019 yil 31 oktyabr. № 44 (74).
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
408
9. Yo‘ldoshev B., Begmatov O., Sirojiddinova M. Madaniyatshunoslik. O‘quv qo‘llanma. –
Toshkent, 2015. –209 B.
10. Erkayeva B. Madaniy turizmni rivojlantirishda muzeylarning ahamiyati // O’bekistonda
turizmni rivojlantirishda tarixiy muzeylarning o’rni mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy
konferensiya materiallari. Shahrisabz, 2021. – B.150-151.
11. Muzeyshunoslik. – T.: TURON-IQBOL, 2018. – B. 6.
12. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. Ma’lumotnomasi. Muzeylar. Qarang:
https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/social-protection-2
(07.03.2021).
13.
https://www.nuu.uz/uzc/press/news/events/ev-cultural/366
14. .
Firdavs G’ulom o’g, E., & Farangiz, A. (2025). MUSTAQILLIK YILLARIDA
O’ZBEKISTONDA MILLIY URF-ODATLAR, QADRIYATLAR VA AN’ANALARNING
QAYTA TIKLANISHI.
Ilm fan taraqqiyotida raqamli iqtisodiyot va zamonaviy ta'limning
o'rni hamda rivojlanish omillari
,
5
(2), 35-42.
15.
Ҳолиқов, Ғ. (2025). ЎЗБЕКИСТОННИНГ ТИББИЁТ СОҲАСИ БЎЙИЧА ОСИЁ
ДАВЛАТЛАРИ БИЛАН АЛОҚАЛАРИ.
TANQIDIY NAZAR, TAHLILIY TAFAKKUR VA
INNOVATSION G ‘OYALAR
,
1
(7), 45-49.
16.
Bahrom, K. (2022). SOCIO-ECONOMIC LIFE AND ADMINISTRATIVE TERRITORY OF
SHAKHRISABZ PRINCIPIALITY IN THE 19TH CENTURY.
Academicia Globe:
Inderscience Research
,
3
(09), 59-63.
17.
Sayxonovna, M. M. (2022). Psychological characteristics of modern primary school teacher
professional training.
ASIA PACIFIC JOURNAL OF MARKETING & MANAGEMENT
REVIEW ISSN: 2319-2836 Impact Factor: 8.071
,
11
(04), 15-20.
18.
BEKMURODOVA, H. (2024). O ‘smirlarni kasbga yo ‘naltirish jarayonida individual xarakter
xususiyatlarining ta’siri muhim ijtimoiy-psixologik omil sifatida.
«ACTA NUUz»
,
1
(1.2), 78-
82.
19. Аkhmedov, B. A. (2019). THE ROLE OF UZBEKISTAN ON ESTABLISHING KARAKUL
(ASTRAKHAN) SHEEP BREEDING IN FOREIGN COUNTRIES.
Theoretical & Applied
Science
, (3), 72-75.
20. Akhmedov, B. A. (2020). KARAKUL BREEDING DURING THE BUKHARA EMIRATES.
In
НАУЧНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ МОЛОДЫХ УЧЁНЫХ
(pp. 160-162).
21. Akhmedov, B. A. (2021). History Of Karakul Industry In Uzbekistan.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(5), 1159-1163.
22. Axmedov, B. (2021). Qorako'lchilik sohasini ilmiy tadqiqotlarda o'rganilishining
ahamiyati.
Journal of Social Sciences
,
2
(01).
23. Axmedov, B. (2023). YEVROPA CHORVACHILIGIDA QORAKO ‘LCHILIK.
Journal of
Social Sciences
,
4
(01).
24.
Nоmоzоv,
Xurshid.
"ОMMАVIY
АXBОRОT
VОSITАLАRINING
IJTIMОIY
FUNKSIYАSI."
TAMADDUN NURI JURNALI
1.64 (2025): 253-255.
25.
Nоmоzоv, X. (2025). ОMMАVIY АXBОRОT VОSITАLАRINING IJTIMОIY
FUNKSIYАSI.
TAMADDUN NURI JURNALI
,
1
(64), 253-255.
26.
Xurshid, N. (2025). AXBOROT XURUJLARINING MANBALARI, ULARNING IJTIMOIY
MUHITDA AMALGA OSHISH USULLARI.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq
etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
,
41
, 632-636.
27.
Shavkat o’g’li, N. X. (2024). JAMIYATDA INTERNET-MAKON RESURSLARIDAN
FOYDALANISH SOHALARI.
MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR
SCIENTIFIC SOLUTIONS
,
1
(2), 113-118.
28.
Buronov, O., & Davronov, U. B. (2025). History of modern construction and urban
development in Samarkand region during the years of independence.
International Journal of
Artificial Intelligence
,
1
(1), 410-414.
29.
Buronov, O., & Davronov, U. B. (2025). Administrative-territorial division and demographic
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA SUN’IY INTELLEKTNI RIVOJLANTIRISH VA
ZAMONAVIY MATEMATIKANI O‘QITISH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
409
indicators of Samarkand during the years of independence.
International Journal of Artificial
Intelligence
,
1
(1), 405-409.
30.
Murodullaevich, B. O. (2024). The fight against infectious diseases of Uzbekistan on
experience.
Western European Journal of Historical Events and Social Science
,
2
(4), 93-97.
31.
Bo‘ronov, O. Qishloq joylarda tibbiy profilaktika va sanitariya-epidemiologik barqarorlikni
ta’minlash ishi tarixi.
Journal of Social Sciences
,
1
(02).
32.
Buronov, O. (2025). Changes In The Murobak Gas Processing Plant In The Years Of
Independence.
Zien Journal of Social Sciences and Humanities
,
40
, 62-67.
33.
Бўронов, О. Қишлоқ врачлик пунктларида тиббий кадрлар салоҳиятини оширишга
қаратилган давлат сиёсати. Ўтмишга назар.№ 7.2023.
Ўтмишга назар
, (7.2023).
34.
Murodullaevich, B. O. (2024). The fight against infectious diseases of Uzbekistan on
experience.
Western European Journal of Historical Events and Social Science
,
2
(4), 93-97.
35.
Khamidovich, K. G. (2020). The history of turkestan sanitary work.
Journal of Critical
Reviews
,
7
(9), 1126-1129.
36.
Каромов, Г. Х. (2020). ИСТОЧНИКОВЕДЕНИЕ И ИСТОРИОГРАФИЯ ИСТОРИИ
МЕДИЦИНЫ В ТУРКЕСТАНЕ.
ББК 1 E91
,
205
.
37.
Каромов, Г. Х. (2019). Особенности городской культуры Самарканда Раннего
Средневековья.
Евразийское Научное Объединение
, (1-7), 373-374.
38.
Khamitovich, K. G. (2022). HISTORY OF HEALTH WORKS IN TURKESTAN
ASSR.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE & INTERDISCIPLINARY
RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 8.036
,
11
(10), 68-72.
39.
Khamitovich, K. G. (2022). Measures in the Sphere of Maternal and Child Health in
Uzbekistan.
Miasto Przyszłości
,
29
, 12-15.
40.
O’G’Li, N. X. S. (2023). YUKSAK AXBOROT MADANIYATI–INTERNET-MAKON
RESURSLARIDAN RATSIONAL FOYDALANISH SHARTI.
Research Focus
,
2
(6), 105-
110.
41.
Shavkat o’g’li, N. X. (2022). THREATS TO INFORMATION SECURITY IN
EDUCATIONAL INSTITUTIONS.
Gospodarka i Innowacje.
,
22
, 229-231.
42.
EGAMBERDIYEV, F. (2024). O ‘SMIR BASKETBOLCHILARDA IRODAVIY SIFATLAR
SHAKLLANISHIGA
TA’SIR
ETUVCHI
OMILLARNING
PSIXOLOGIK
XUSUSIYATLARI.
«ACTA NUUz»
,
1
(1.3), 248-252.
43.
