INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
679
Isomidinova Mohizarxon G‘ofurjon qizi
O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi
Tashqi iqtisodiy faoliyat mutaxassisligi magistranti
BARQAROR IQTISODIY RIVOJLANISH NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY
YONDASHUVLAR
Annotatsiya:
Maqolada barqaror iqtisodiy rivojlanish va xorijiy investitsiyalar o‘rtasidagi
nazariy va amaliy bog‘liqlik tahlil qilinadi. Turli iqtisodiy maktablar va mahalliy olimlar
qarashlari asosida barqarorlikni ta’minlashdagi investitsiyalarning roli yoritiladi.
Аннотация:
В статье анализируется связь между устойчивым экономическим развитием и
иностранными инвестициями. Раскрываются взгляды различных экономических школ и
местных учёных на роль инвестиций в устойчивости.
Abstract:
The article analyzes the link between sustainable economic development and foreign
investment, highlighting the role of investments through different economic theories and local
expert perspectives.
Kalit so‘zlar:
Barqaror rivojlanish, xorijiy investitsiyalar, iqtisodiy nazariyalar, ekologik
muvozanat, innovatsiyalar, iqtisodiy maktablar.
Ключевые слова
: Устойчивое развитие, иностранные инвестиции, экономические теории,
экологическое равновесие, инновации, экономические школы.
Keywords:
Sustainable development, foreign investment, economic theories, ecological balance,
innovation, economic schools.
Barqaror rivojlanish va toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar oʻrtasidagi bogʻliqlik barqaror
rivojlanish maqsadlarini joriy etish orqali qayta tiklandi. Biroq, rivojlanish va investitsiyalar
o‘rtasidagi bog‘liqlik bir necha o‘n yillar oldin paydo bo‘lgan.
2019-yilda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Barqaror rivojlanish maqsadlarisammitida “Barqaror
rivojlanish uchun oʻn yillik harakatlar va yetkazib berish” orqali barqaror rivojlanish
maqsadlariga erishishni tezlashtirish boʻyicha deklaratsiyani qabul qildi.
BMT va uning
O‘zbekistonda “Barqaror rivojlanish maqsadlari”ga erishish ustida ish olib borilmoqda:
O‘zbekiston va butun dunyo aholisi duch kelayotgan asosiy muammolarni hal etishga qaratilgan
17 ta o‘zaro bog‘liq va ulkan maqsaddan iborat. O‘zbekiston 2030-yilgacha bo‘lgan davrdagi
global kun tartibida qo‘yilgan vazifalarni bajarish va “Barqaror rivojlanish maqsadlari”
sohasidagi 16 ta milliy maqsadga erishish uchun ko‘plab manfaatdor tomonlar ishtirokidagi
sheriklikka keng qamrovli yondashuvga sodiq ekanini tasdiqladi.
Mamlakatimiz ijtimoiy– iqtisodiy rivojlanishining hozirgi bosqichida milliy rivojlanish
strategiyasining bosh masalasi bo‘lib, barqaror va jadal sur’atlar bilan iqtisodiy o‘sishni
ta’minlash hisoblanadi.
Respublika iqtisodiy taraqqiyoti juda serqirra jarayon bo‘lib, u o‘z ichiga iqtisodiy o‘sish, aholi
1
United Nations, ‘Political declaration of the high-level political forum on sustainable development convened under
the auspices of the General Assembly’, New York, 2020, https://undocs.org/en/A/RES/74/4 (09.04.2020)
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
680
turmush
faravonligi,
iqtisodiyotdagi
tarkibiy
o‘zgarishlar
va
shart-sharoitlarining
takomillashuvini oladi. Milliy iqtisodiyotning rivojlanishini baholash mezonlaridan biri sifatida
iqtisodiy o‘sish ko‘rsatkichi qabul qilingan.
Iqtisodiy o‘sish – bu jamiyat aʼzolari tomonidan ishlab chiqarilgan yalpi ichki mahsulot hajmi
yoxud yalpi ichki mahsulotni aholi jon boshiga hisoblangan miqdori bilan ifodalanadi.
Barqaror iqtisodiy o‘sish – bu milliy iqtisodiyotda barqaror narxlar darajasi, ishsizlikning past
darajasi, milliy valyutaning barqarorligi, kapitalni erkin harakati, uzoq muddatli davrda
inflyatsiyaning past darajasida davlat tomonidan investitsiya va jamg’armalarni oshirishga
sharoit yaratishdir.
Barqaror rivojlanish – bu jamiyat a’zolarining o‘z shaxsiy ehtiyojlarini qondira olish
imkoniyatlarini xavf ostida qoldirmagan holda, bugungi kun ehtiyojlarining qondirilishi
tushuniladi.
Barqaror iqtisodiy taraqqiyot – bu iqtisodiy o‘sishni, ijtimoiy rivojlanishni va ekologik holatni
yaxshilashni birgalikda ta’minlaydigan, kelajak avlodning ehtiyojlarini qondirmasdan hozirgi
avlodning ehtiyojlarini qondirishga qaratilgan rivojlanishdir.
Boshqacha qilib aytganda, barqaror iqtisodiy taraqqiyot – bu iqtisodiy rivojlanishning shunday
turi bo‘lib, u kelajak avlodning ehtiyojlarini qondirish imkoniyatini kamaytirmay, hozirgi
avlodning ehtiyojlarini qondiradi. Bu rivojlanishning uchta asosiy qismi bor: iqtisodiy, ijtimoiy
va ekologik; bu tabiiy resurslar va atrof-muhitni muhofaza qilish bilan birga aholi ehtiyojlarini
qondirishga qaratilgan iqtisodiy rivojlanishdir. U ushbu resurslarni kelajak avlodlar uchun ochiq
bo‘lishini ta’minlash uchun monitoring va boshqarishni o‘z ichiga oladi. Bu narx bosimini
keltirib chiqarmaydigan, resurslarni kamaytirmaydigan va atrof-muhitga jiddiy zarar
yetkazmaydigan iqtisodiy o‘sish sur’atini saqlab qolish demakdir.
Barqaror iqtisodiy taraqqiyot iqtisodiy o‘sish jarayonining uzoq muddatli, ijtimoiy va ekologik
jihatdan muvozanatli bo‘lishini anglatadi. Ushbu tushuncha BMT tomonidan Brundtland
komissiyasining 1987-yilda chop etilgan “Bizning umumiy kelajagimiz” (Our Common Future)
hisobotida keng yoritilgan. Hisobotga ko‘ra, barqaror taraqqiyot kelajak avlodlarning
ehtiyojlarini xavf ostiga qo‘ymagan holda hozirgi avlodning ehtiyojlarini qondirish imkoniyatidir.
1-rasm. Barqaror rivojlanish asosiy yo‘nalishlari.2
Barqaror rivojlanishning uchta asosiy yo‘nalishi mavjud ( 1-rasm):
Atrof-muhit: Ilgari barqarorlikning asosiy sababi deb hisoblangan ekologik muammolar endi
korporativ dunyoga integratsiyalashgan.
Iqtisodiy: Bu barqaror amaliyotlar, texnologiya va daromad keltiradigan faoliyatni birlashtirishi
mumkin.
2
Muallif tomonidan tuzilgan
Barqaror rivojlanish
Ekologik
Iqtisodiy
Ijtimoiy
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
681
Ijtimoiy: Bu sog‘liq, ta’lim va hayot sifatiga qaratilgan.
Hozirgi kunda jahonda barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, ish o‘rinlarini yaratish va aholi
daromadlarini oshirishda qulay investitsion muhit va investitsion faollikning ahamiyati, asosiy
kapitalga investitsiyalarni moliyalashtirish manbalarini diversifikatsiyalash va investitsiyalardan
foydalanish samaradorligini oshirish, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarni jalb etish
determinantlarini baholash, investitsiyalarni jalb etish mexanizmlari, fiskal va moliyaviy
rag‘batlantirish instrumentlarining samaradorligini baholashga yo‘naltirilgan ilmiy-tadqiqot
ishlariga ustuvor darajada e‘tibor qaratilmoqda.
Iqtisodiy o‘sish xalq boyligining vaqt o‘tishi bilan ortib borishi jarayoni sifatida tavsiflanadi.
Iqtisodiy nazariya kontekstida bu odatda vaqt o‘tishi bilan boylikning o‘sishiga ishora qiladi.
o‘sishni eng yaxshi transformatsiya jarayoni deb ta’riflash mumkin.3 Iqtisodiyot allaqachon
zamonaviy va sanoatlashganmi yoki rivojlanishning oldingi bosqichidami, o‘sish jarayoni
notekis va muvozanatsiz ekanligi aniqlandi. “Iqtisodiy o‘sish” atamasi aholi jon boshiga
daromad allaqachon ortib borayotgan iqtisodiyotni anglatadi.
Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi sifatni yaxshilash, xavflarni kamaytirish, innovatsiyalar va
tadbirkorlikka qaratilgan bo‘lib, bu iqtisodiyotni yuqori o‘sish traektoriyasiga olib keladi.
Iqtisodiy rivojlanish institutlar, ijtimoiy kapital, mehnat va kapital harakatchanligi, daromad va
boylik tengligi bilan bog‘liq.
Bir qator iqtisodchilar “iqtisodiy o‘sish– aholi jon boshiga mamlakatda yaratilgan YaIM
hajmining oldingi yilga nisbatan o‘sishi orqali o‘z ifodasini topadi5 ”. Ularning fikricha,
iqtisodiy o‘sish shartlari sifatida quyidagilar: ya’ni joriy yilda ishlab chiqarilgan yalpi ichki
mahsulot (YaIM) avvalgi yilga nisbatan ko‘proq bo‘lishini, YaIMni o‘sish sur’ati aholi o‘sish
sur‟atidan yuqori bo‘lishini,
ya’ni kishi boshiga ishlab chiqarilgan YaIMni ko‘payishini ko‘rsatgan. Zamonaviy iqtisodiyot
nazariyasi lug„atida “barqaror iqtisodiy o‘sish– bu milliy iqtisodiyotni salbiy yoki nolga teng
bo‘lgan real o‘zgaruvchan mezon va ko‘rsatkichlar uzluksiz mutanosib sur’atda o‘sishiga6 ”
1- jadval.
Barqaror iqtisodiy taraqqiyot tushunchasi nazariy yondashuvlari7
Yo‘nalish
Olimlar
Asosiy g‘oyalar
Barqaror
taraqqiyotga
ta’siri
Klassik
Adam Smith, David
Ricardo,
Thomas
Malthus
Bozor erkinligi, nisbiy
afzalliklar,
resurslar
cheklanganligi
Bozor muvozanati orqali
samaradorlik,
ekologik
tahdidga e’tibor
Neoklassik
Alfred
Marshall,
Leon Walras, Robert Narxlar
muvozanati, Innovatsiya va texnologiya
3 Cornwall, T. H. D. (2018). Essays in political economy (Doctoral dissertation, University of British Columbia).
4
Feldman, M., Hadjimichael, T., Lanahan, L., & Kemeny, T. (2016). The logic of economic development: A
definition and model for investment.
Environment and Planning C: Government and Policy
,
34
(1), 5-21.
5 Набихужаев А., Шеров Ю., Султонов П. Макроиктисодий барқарорлик кўрсаткичлари ва уларнинг
Ўзбекистондаги динамикаси. // Иқтисод ва молия.-№2 , -135 б.
6 Словарь современной экономической теории Макмиллана – Москва,1997. -с. 471.
7
Muallif tomonidan tuzilgan
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
682
Yo‘nalish
Olimlar
Asosiy g‘oyalar
Barqaror
taraqqiyotga
ta’siri
Solow
texnologik o‘sish
asosida barqaror o‘sish
Keynschilar
J.M.
Keynes,
Samuelson, Minsky
Davlat
aralashuvi,
fiskal/monetar siyosat
Iqtisodiy
beqarorlikni
yumshatish orqali barqarorlik
Ekologik
Herman Daly
Cheklangan
resurslar,
ekologik chegaralar
Barqarorlik
va
ekologik
muvozanatni birinchi o‘ringa
qo‘yish
Institutsional Jean Tirole, Joseph
Schumpeter
Korporativ
boshqaruv,
innovatsiyalar
Innovatsiya
va
ishonchli
muhit
orqali
barqaror
rivojlanish
MDH
&
O‘zbekiston
Maevskiy,
Bogomolov,
Madxarimov
Innovatsiyalar,
hududiy
rivojlanish
Ichki
imkoniyatlardan
foydalanish,
investitsiya
siyosati
Iqtisodiy rivojlanish tarixida turli nazariyalar va yondashuvlar shakllangan bo‘lib, har bir maktab
o‘z davrining iqtisodiy muammolariga yechim taklif qilgan. Quyida klassik, neoklassik, keynsian
va boshqa zamonaviy yondashuvlar asosida shakllangan iqtisodiy fikrlar hamda ularning
barqaror rivojlanish konsepsiyasiga qo‘shgan hissasi tahlil qilamiz.
Klassik iqtisodiy maktab vakillari. Klassik maktabning asoschisi sifatida tanilgan Adam Smith
(1723–1790) iqtisodiy erkinlik va bozor mexanizmining tabiiy harakatiga ishonch bildirgan.
Uning “Millatlar boyligi” asarida ilgari surilgan “ko‘rinmas qo‘l” nazariyasi bozor kuchlarining
muvozanatli ishlashi orqali resurslar samarali taqsimlanishini ta’minlashini asoslaydi. Smithning
g‘oyalari erkin savdo va raqobat muhitini qo‘llab-quvvatlash orqali iqtisodiy o‘sishning barqaror
bo‘lishini ko‘rsatadi.8
David Ricardo (1772–1823) esa nisbiy afzalliklar nazariyasini ishlab chiqqan. U xalqaro
savdoning har bir ishtirokchi uchun foydali bo‘lishini asoslab, ixtisoslashuv orqali resurslardan
maksimal darajada samarali foydalanish mumkinligini ko‘rsatgan. Ricardo qarashlari bugungi
kunda ham xalqaro iqtisodiy aloqalarda barqarorlikni ta’minlovchi muhim nazariy
asoslardandir.9
Klassik iqtisodchilardan yana biri, Thomas Malthus (1766–1834), aholining haddan tashqari
o‘sishini resurslarga bo‘lgan bosim bilan izohlab, cheklangan tabiiy resurslar barqaror
rivojlanishga tahdid solishini ta’kidlagan. Uning qarashlari ekologik barqarorlik masalalarining
dastlabki nazariy asoslarini bergan.10
Neoklassik iqtisodiy maktab vakillari. XIX asr oxiridan boshlab neoklassik maktab vakillari
mikroiqtisodiy yondashuvlarni chuqurlashtirib, bozor kuchlarining ichki muvozanatini
modellashtirishga e’tibor qaratdilar. Alfred Marshall (1842–1924) talab va taklif asosida narx
8 Adam, S. (2016). The wealth of nations. Aegitas.
9 Ruffin, R. (2002). David Ricardo's discovery of comparative advantage. History of political economy, 34(4), 727-
748.
10 Malthus, T. (2005). The theory of population. Sustainability: Sustainability, 1, 23.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
683
muvozanati hosil bo‘lishini tahlil qilib, mikroiqtisodiyot asoslarini yaratdi. Bu esa barqaror bozor
tizimi orqali ekologik va iqtisodiy barqarorlikni tushunishga yordam berdi. 11
Leon Walras (1834–1910) o‘zining umumiy muvozanat nazariyasi orqali barcha bozorlarda
o‘zaro bog‘liqlik asosida muvozanat holatini matematik modellashga harakat qildi. Bu
yondashuv resurslarning optimal taqsimlanishini ta’minlash orqali iqtisodiy tizimda
barqarorlikka erishish imkonini beradi.12
Robert Solow (1924–2010) esa iqtisodiy o‘sishda texnologik taraqqiyot va kapital
akkumulyatsiyasining rolini ochib berdi. Solow modeli barqaror iqtisodiy o‘sishning muhim
omili sifatida innovatsiyalar va bilim kapitaliga urg‘u beradi.13
Keynschilar va post-Keynschilar. XX asrda yuzaga kelgan iqtisodiy inqirozlar fonida John
Maynard Keynes (1883–1946) davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi zarurligini ilgari surdi. U
“Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi” asarida iqtisodiy beqarorlik holatlarida davlat
siyosati muhim rol o‘ynashini ko‘rsatdi. Keynesning g‘oyalari makroiqtisodiy barqarorlikni
ta’minlashda asosiy yondashuvga aylandi.14
Keynsiy paradigmasini zamonaviylashtirgan Pol Samuelson va Hyman Minsky15 kabi post-
Keynschilar esa davlat aralashuvi, fiskal va monetar siyosat vositalari orqali barqarorlikni
saqlashning murakkab jihatlarini rivojlantirdilar. Ayniqsa, Minsky tomonidan ishlab chiqilgan
“Minsky momenti” moliyaviy bozorlar beqarorligining iqtisodiy tizimga ta’sirini ochib berdi va
moliyaviy barqarorlik konsepsiyasini ilgari surdi.16
Institutsional va ekologik yondashuvlar olimlari. Joseph Schumpeter (1883–1950)
innovatsiyalarni iqtisodiy o‘sishning muhim omili sifatida ko‘rib chiqdi. U “ijodiy
vayronagarchilik“ g‘oyasini ilgari surib, texnologik yangilanish va tadbirkorlik faoliyati orqali
iqtisodiyotda barqaror rivojlanish mexanizmlari mavjudligini asoslab berdi. 17
Herman Daly (1938–2022) ekologik iqtisodiyotga oid ishlari bilan mashhur. U “barqaror davlat
iqtisodiyoti” modelini ilgari surib, cheklangan resurslar va ekologik cheklovlar sharoitida
iqtisodiy o‘sish emas, balki barqarorlik va ekologik muvozanatni saqlash lozimligini ta’kidlagan.
Daly g‘oyalari hozirgi barqaror rivojlanish nazariyalarining asosini tashkil etadi.18
Deylining fikriga ko‘ra, “Barqaror iqtisodiyot cheksiz o‘sishga emas, balki mavjud resurslar va
ekologik chegaralar doirasida hayotni barqaror saqlashga qaratilgan tizimdir”.Uning nazarida
iqtisodiy o‘sish va ekologik barqarorlik uyg‘unlashishi kerak, aks holda ijtimoiy va ekologik
inqirozlar kuchayadi.
Yangi institutsional maktab. Fransuz iqtisodchisi Jean Tirole (1953–hozirgacha) tomonidan
ishlab chiqilgan korporativ boshqaruv, bozorlarni tartibga solish va raqobat nazariyalari, 2014-
yilda Nobel mukofoti bilan taqdirlangan.19 U iqtisodiy barqarorlik uchun korporativ boshqaruv
11 Marshall, A. (2024). ‘The Pure Theory of Domestic Values’(1879). In The Foundations of Price Theory Vol
3 (pp. 113-152). Routledge.
12 Misaki, K. (2023). Léon Walras’s Economic Thought: The General Equilibrium Theory in Historical Perspective.
Taylor & Francis.
13 Solow, R. M. (2016). Resources and economic growth. The American Economist, 61(1), 52-60.
14 Dillard, D. (2018). The economics of John Maynard Keynes: The theory of a monetary economy. Pickle Partners
Publishing.
15 Minsky Ph D, H. P. (1992). Stabilizing an Unstable Economy: Testing the Institutional Structure.
16
Samuelson, P. A. (2022). Marxian economics as economics. In
Marxism
(pp. 235-239). Routledge.
17 Schumpeter, J. A. (2000). Entrepreneurship as innovation. University of Illinois at Urbana-Champaign's
Academy for Entrepreneurial Leadership Historical Research Reference in Entrepreneurship.
18 Daly, H. E. (2006). Sustainable development—definitions, principles, policies. In The future of sustainability (pp.
39-53). Dordrecht: Springer Netherlands.
19 Tirole, J. (2010). The theory of corporate finance. Princeton university press.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
684
tizimining shaffofligi muhimligini ta’kidlaydi20. Yangi institutsional maktab vakillari
institutsional muhit, qonun ustuvorligi va davlat boshqaruvining sifatiga alohida e’tibor beradilar.
Barqaror iqtisodiyot – doimiy boylik (kapital) va doimiy aholi iqtisodiyoti. Aslida, bunday
iqtisodiyot vaqt o‘tishi bilan o‘smaydi deydi Georgescu-Roegen
.
MDH
iqtisodchilari. Vladimir Maevskiy davlatning innovatsion siyosatini asoslab, uning
barqaror iqtisodiy rivojlanishdagi rolini yoritib berdi. U innovatsiyalar orqali samaradorlik va
raqobatbardoshlikni oshirishni taklif qilgan.22
Oleg Bogomolov (1930–2009) esa investitsion strategiyalar orqali iqtisodiy o‘sishga erishish
yo‘llarini izlagan. U xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni sobiq SSSR iqtisodiyotini
modernizatsiya qilish vositasi sifatida ko‘rgan.23
O‘zbekistonlik iqtisodchi U.A. Madxarimov mahalliy sharoitda iqtisodiy o‘sish va ishlab
chiqarish samaradorligini oshirish bo‘yicha tadqiqotlar olib borgan. U iqtisodiy siyosatni
hududiy imkoniyatlar va mavjud resurslardan kelib chiqib yuritish zarurligini ko‘rsatgan.24 U
“iqtisodiy o‘sish jamiyat taraqqiyoti yo‘lini, uning rivojlanish darajasini, tovar va xizmatlar
miqdorini o‘sishi hamda o‘zgarishida o‘z ifodasini topadi, ...jamiyatda iqtisodiy o‘sish natijasida
takror ishlab chiqarish ortadi, ishlab chiqarish kuchlari ko‘payadi.” deb hisoblaydi
Barqaror iqtisodiy nazariyalar zamonaviy global muammolarni hal qilishda, xususan,
iqtisodiy o‘sish va atrof-muhitni muhofaza qilish o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashda
muhim rol o‘ynaydi. Ushbu nazariyalar asosida resurslardan samarali foydalanish, yashil
texnologiyalarni joriy etish va uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash strategiyalari
ishlab chiqiladi.
Barqaror rivojlanishga oid nazariy yondashuvlar investitsiyalarni jalb etish mexanizmlarini
ishlab chiqishda muhim metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi. Klassik va neoklassik
maktablarning iqtisodiy samaradorlikka qaratilgan yondashuvi, ekologik maktabning resurs
cheklovlarini hisobga olgan modeli va institutsional maktabning boshqaruvga urg‘u bergan
yondashuvi zamonaviy barqaror iqtisodiy siyosatga mos keladi. O‘zbekiston sharoitida
investitsiyalarni jalb qilishda hududiy resurslardan samarali foydalanish, innovatsiyalarni
rivojlantirish va ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash ustuvor yo‘nalishlar bo‘lib qolmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. United Nations, ‘Political declaration of the high-level political forum on sustainable
development convened under the auspices of the General Assembly’, New York, 2020,
https://undocs.org/en/A/RES/74/4 (09.04.2020)
2. Cornwall, T. H. D. (2018). Essays in political economy (Doctoral dissertation, University of
British Columbia).
20
Tirole, J. (2023). Competition and the industrial challenge for the digital age.
Annual Review of Economics
,
15
(1),
573-605.
21
Georgescu-Roegen, N. (1975). Energy and economic myths.
Southern economic journal
, 347-381.
22 Маевский, В. И. (1997). Введение в эволюционную макроэкономику.
23 Богомолов, О. Т. (2003). Сложный путь интеграции России в мировую экономику. Проблемы
прогнозирования, (2), 1-16.
24 Madrahimov, U. A. (2015). Sustainable economic growth: Increase efficiency and ensure the continuity and
quality. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 4(6), 25-37.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 11, issue 1, April 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
685
3. Feldman, M., Hadjimichael, T., Lanahan, L., & Kemeny, T. (2016). The logic of economic
development: A definition and model for investment. Environment and Planning C:
Government and Policy, 34(1), 5-21.
4. Набихужаев А., Шеров Ю., Султонов П. Макроиктисодий барқарорлик кўрсаткичлари
ва уларнинг
5. Adam, S. (2016). The wealth of nations. Aegitas.
6. Ruffin, R. (2002). David Ricardo's discovery of comparative advantage. History of political
economy, 34(4), 727-748.
7. Malthus, T. (2005). The theory of population. Sustainability: Sustainability, 1, 23.
8. Marshall, A. (2024). ‘The Pure Theory of Domestic Values’(1879). In The Foundations of
Price Theory Vol 3 (pp. 113-152). Routledge.
9. Misaki, K. (2023). Léon Walras’s Economic Thought: The General Equilibrium Theory in
Historical Perspective. Taylor & Francis.
10. Solow, R. M. (2016). Resources and economic growth. The American Economist, 61(1), 52-
60.
11. Dillard, D. (2018). The economics of John Maynard Keynes: The theory of a monetary
economy. Pickle Partners Publishing.
12. Minsky Ph D, H. P. (1992). Stabilizing an Unstable Economy: Testing the Institutional
Structure.
13.
Samuelson, P. A. (2022). Marxian economics as economics. In Marxism (pp. 235-239).
Routledge.
14. Schumpeter, J. A. (2000). Entrepreneurship as innovation. University of Illinois at Urbana-
Champaign's Academy for Entrepreneurial Leadership Historical Research Reference in
Entrepreneurship.
15. Daly, H. E. (2006). Sustainable development—definitions, principles, policies. In The future
of sustainability (pp. 39-53). Dordrecht: Springer Netherlands.
16. Tirole, J. (2010). The theory of corporate finance. Princeton university press.
17. Georgescu-Roegen, N. (1975). Energy and economic myths. Southern economic journal,
347-381.
18. Маевский, В. И. (1997). Введение в эволюционную макроэкономику.
19. Богомолов, О. Т. (2003). Сложный путь интеграции России в мировую
экономику. Проблемы прогнозирования, (2), 1-16.
20.
Madrahimov, U. A. (2017). Questions to ensure long-term sustainable economic growth in
Uzbekistan. South Asian Journal of Marketing & Management Research, 7(9), 51-57.
