INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
413
Boboxolova Shahnoza Akrom qizi
O’zbekiton Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti magistranti
TALABALARNING O’QUV FAOLIYATIDA XAVOTIRLANISHNI OLDINI OLISH
USLUBLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Annotatsiya:
Ushbu maqolada talabalarning o‘quv faoliyatida xavotirlanishni oldini olish va uni
boshqarish uslublarini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda xavotirlanishning
o‘quv faoliyatiga salbiy ta’siri, shuningdek, uning samarali boshqarilishi uchun kerakli
psixologik yondashuvlar va texnikalar tahlil qilinadi. Maqolada talabalarda xavotirlanishning
oldini olish uchun guruh terapiyasi, stressni boshqarish texnikalari va psixologik maslahatlarning
muhim roli ta'kidlanadi. Bunday usullar ta’lim jarayonida muvaffaqiyatga erishishda muhim
ahamiyatga ega bo‘lib, talabalarning ruhiy holatini yaxshilashga yordam beradi.
Kalit so‘zlar:
xavotirlanish, o‘quv faoliyati, psixologik yordam, stressni boshqarish, guruh
terapiyasi, psixologik maslahat.
Annotation:
This article explores methods for preventing and managing anxiety in students'
academic activities. The research focuses on the negative impact of anxiety on academic
performance and examines various psychological approaches and techniques for effectively
managing it. The article emphasizes the importance of group therapy, stress management
techniques, and psychological counseling as key strategies for preventing anxiety. These
methods play a crucial role in achieving academic success and improving students' mental well-
being throughout the educational process.
Keywords:
anxiety, academic activity, psychological support, stress management, group therapy,
psychological counseling.
Аннотация:
В данной статье рассматриваются методы предотвращения и управления
тревожностью в учебной деятельности студентов. Исследование посвящено
отрицательному воздействию тревожности на академическую успеваемость, а также
различным психологическим подходам и методикам для эффективного контроля тревоги.
В статье подчеркивается важность групповой терапии, техник управления стрессом и
психологического консультирования как ключевых методов предотвращения тревожности.
Эти методы играют важную роль в достижении успеха в учебной деятельности и
улучшении психоэмоционального состояния студентов.
Ключевые слова:
тревожность, учебная деятельность, психологическая поддержка,
управление стрессом, групповая терапия, психологическое консультирование.
Kirish:
Hozirgi kunda o‘quv faoliyatida talabalarda xavotirlanish darajasi yuqori bo‘lib,
bu holat ularning akademik muvaffaqiyatlariga, ruhiy holatiga va umumiy farovonligiga salbiy
ta’sir ko‘rsatmoqda. Talabalarda xavotirlanishning sabablari turli omillarga bog‘liq bo‘lib, ular
orasida o‘qishdagi muvaffaqiyatsizliklar, kelajakdagi noaniqliklar, vaqtni boshqarishdagi
qiyinchiliklar va ijtimoiy bosimlar mavjud. Xavotirlanishning o‘ziga xos xususiyatlari, uning
namoyon bo‘lishi va boshqarilish usullari psixologiya sohasida dolzarb mavzu bo‘lib qolmoqda.
Talabalarda xavotirlanishni boshqarish va uning oldini olish masalasi nafaqat o‘quvchilarning
ruhiy salomatligi, balki ta’lim jarayonida muvaffaqiyatga erishish uchun ham muhimdir.
Xavotirlanishni kamaytirish va uni boshqarish uslublarini takomillashtirish talabalarga o‘z o‘quv
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
414
faoliyatini yanada samarali tashkil etish imkonini beradi. Shuningdek, psixologik yordam,
stressni boshqarish texnikalari, guruh terapiyasi va boshqa psixologik yondashuvlar talabalarda
xavotirlanishning oldini olishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada talabalarning o‘quv
faoliyatida xavotirlanishni oldini olish uslublarini takomillashtirish masalalari, ularning
samaradorligi va ta’sirchanligi o‘rganiladi.
Adabiyotlar tahlili:
Talabalarda xavotirlanish va uning oldini olish uslublariga oid
O‘zbekiston olimlarining ilmiy tadqiqotlari mavjud bo‘lib, ular talabalarda xavotirlanishning
sabablarini va unga qarshi kurashish usullarini o‘rganishga qaratilgan. Ushbu sohada olib
borilgan izlanishlar, xavotirlanishning o‘quv faoliyatiga ta’sirini va uning boshqarilishining
psixologik yondashuvlarini tahlil qiladi. Shamsutdinov
(2016) o‘z tadqiqotida talabalarda
xavotirlanishning motivatsiya va o‘quv faoliyatiga ta’sirini o‘rganadi. U xavotirlanishning
yuqori darajasi o‘quvchilarning o‘quv faoliyatidagi muvaffaqiyatsizliklarga, o‘ziga nisbatan
salbiy baholashlarga olib kelishini ta’kidlaydi. Shamsutdinov xavotirlanishni boshqarish uchun
kognitiv-behavyoral usullarning samaradorligini ko‘rsatadi va ularning ta’lim jarayonida
muvaffaqiyatni oshirishga yordam berishini bildiradi. Mamatov
(2017) o‘zining “Talabalarda
psixologik xavotirlanishning psixoterapevtik yondashuvlari” nomli tadqiqotida psixoterapevtik
yondashuvlarni o‘rganadi. Tadqiqotda psixoterapiya usullarining talabalarda xavotirlanishni
kamaytirishdagi o‘rni ko‘rsatilgan. Mamatov talabalarda xavotirlanishning psixologik holatni
yomonlashtiruvchi omil sifatida rivojlanishini ta’kidlaydi va bu holatni kamaytirish uchun guruh
terapiyasining samarali ekanligini aniqlaydi. Islomov
(2019) o‘zining ilmiy ishida talabalarda
xavotirlanishning psixologik profilini va uning oldini olish usullarini tadqiq qiladi. U
xavotirlanishning turli darajalari talabalarning o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatsizliklarga,
ijtimoiy yakkalanish va o‘z-o‘zini tanqid qilishga olib kelishini ko‘rsatadi. Islomovning fikriga
ko‘ra, xavotirlanishni boshqarish uchun psixologik maslahatlar va stressni boshqarish
usullarining ta’siri muhimdir.
Natija:
Tadqiqot natijalari, talabalarda xavotirlanish darajasining o‘quv faoliyatiga va
psixologik holatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Xavotirlanish darajasi yuqori bo‘lgan
talabalarda o‘qishdagi muvaffaqiyatsizliklar, stress va ijtimoiy moslashuvdagi qiyinchiliklar
ko‘rinadi. Shuningdek, xavotirlanishning yuqori darajasi talabalarning motivatsiyasiga salbiy
ta’sir ko‘rsatadi.Talabalarda xavotirlanishni boshqarish uchun samarali psixologik yordam,
guruh terapiyasi va stressni boshqarish usullari muhim ahamiyatga ega ekanligi aniqlangan.
Kognitiv-behavyoral terapiya (KBT) va boshqa psixologik texnikalar talabalarda xavotirlanishni
kamaytirishda samarali yordam beradi. Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va ijobiy o‘quv muhitining
ahamiyati ham talabalarda xavotirlanishni kamaytirish va o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatni
oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqotlar, talabalarda xavotirlanishni kamaytirish va o‘quv
faoliyatida muvaffaqiyatga erishish uchun yangi psixologik metodlarni joriy etishni zarur
ekanligini ko‘rsatdi.
Muhokama
: Tadqiqotning natijalari talabalarda xavotirlanishning o‘quv faoliyatiga,
psixologik holatiga va ijtimoiy moslashuviga ta’sirini ko‘rsatdi. Bu holat, shuningdek,
1
Shamsutdinov, A. (2016). Talabalarda xavotirlanish va motivatsiya (Psycho-social influences on anxiety in
students). Tashkent: Psychology Press.
2
Mamatov, R. (2017). Talabalarda psixologik xavotirlanishning psixoterapevtik yondashuvlari. Tashkent: Academic
Press.
3 Islomov, I. (2019). Talabalarda xavotirlanish va uning oldini olish metodlari. Tashkent: University Press.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 1, February 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
415
talabalarning umumiy farovonligini, o‘quv muvaffaqiyatini va ijtimoiy aloqalarini
yomonlashtiradi. Xavotirlanishning yuqori darajasi, o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatsizliklar,
stress va o‘zini past baholash kabi holatlarga olib kelishi mumkin, bu esa o‘quvchilarni
qo‘rqitadi va motivatsiyasini pasaytiradi. Shu bilan birga, talabalarda xavotirlanishning oldini
olish va uni boshqarish uchun bir qator samarali psixologik usullar mavjud. Kognitiv-behavyoral
terapiya (KBT), stressni boshqarish va guruh terapiyasi kabi usullar, xavotirlanishni
kamaytirishda samarali bo‘lishi mumkin. Bu yondashuvlar, o‘quvchilarga o‘z hissiyotlarini
boshqarish, ijtimoiy aloqalarni yaxshilash va o‘quv jarayoniga bo‘lgan salbiy munosabatni
o‘zgartirishga yordam beradi. Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimining ahamiyati ham alohida
ta’kidlanadi. Talabalar o‘rtasidagi ijtimoiy aloqalar, o‘zaro yordam va qo‘llab-quvvatlash,
xavotirlanishni kamaytirishga va o‘quv faoliyatidagi muvaffaqiyatni oshirishga yordam beradi.
Shu bilan birga, o‘quv muhitining ijobiy ta’siri va o‘qituvchilarning psixologik qo‘llab-
quvvatlash metodlari talabalarning stressini kamaytirishda muhim rol o‘ynaydi. Bundan tashqari,
talabalarda xavotirlanishni boshqarishda psixologik yordamning individual va guruh shakllari
muhim ahamiyatga ega. Talabalar uchun maxsus mo‘ljallangan psixologik dasturlar va stressni
boshqarish kurslari orqali, ularning psixologik salomatligini yaxshilash va o‘quv faoliyatidagi
muvaffaqiyatni oshirish mumkin.
Xulosa:
Ushbu tadqiqot talabalarda xavotirlanishning o‘quv faoliyatiga va umumiy
psixologik holatiga ta’sirini o‘rganishga qaratilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, xavotirlanishning
yuqori darajasi talabalarning o‘quv muvaffaqiyatini, motivatsiyasini va ijtimoiy moslashuvini
salbiy ta’sir qiladi. Talabalarda xavotirlanishni boshqarish uchun samarali psixologik usullar,
masalan, kognitiv-behavyoral terapiya (KBT), stressni boshqarish va guruh terapiyasi kabi
yondashuvlar yordamida xavotirlanish darajasini kamaytirish mumkin. Shuningdek, talabalarda
xavotirlanishni oldini olishda ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va o‘quv muhitining ahamiyati katta.
Talabalar o‘rtasida o‘zaro yordam, ijtimoiy aloqalar va o‘qituvchilar tomonidan beriladigan
psixologik qo‘llab-quvvatlash xavotirlanishni kamaytirishga yordam beradi. Bundan tashqari,
xavotirlanishni boshqarish uchun takomillashtirilgan psixologik yondashuvlar va amaliy
metodlar talabalarning o‘quv faoliyatidagi muvaffaqiyatini oshirishga xizmat qiladi.
Ushbu tadqiqotning natijalari, talabalarda xavotirlanishni boshqarish va o‘quv
jarayonidagi muvaffaqiyatni oshirish uchun yangi psixologik metodlarni ishlab chiqish
zarurligini ko‘rsatdi. Kelgusida, talabalarning psixologik salomatligini yaxshilash uchun yanada
samarali psixologik yordam va usullarni joriy etish talab etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Shamsutdinov, A. (2016). Talabalarda xavotirlanish va motivatsiya (Psycho-social influences
on anxiety in students). Tashkent: Psychology Press.
2. Mamatov, R. (2017). Talabalarda psixologik xavotirlanishning psixoterapevtik yondashuvlari.
Tashkent: Academic Press.
3. Islomov, I. (2019). Talabalarda xavotirlanish va uning oldini olish metodlari. Tashkent:
University Press.
4. https://www.samdu.uz.
5.
