INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 2, March 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
290
Payzullayeva Oltinoy Madiyor qizi
Nukus davlat pedogogika instituti Ellikqaʼla pedagogika fakulteti
Maktabgacha taʼlim yoʻnalishi talabasi
BOLALAR ERTAKLARI VA XALQ MAQOLLARI ASOSIDA KREATIV
QOBILIYATNI RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION YONDASHUVLARI
Annotatsiya:
Maqolada bolalar ertaklari va xalq maqollari asosida kreativ qobiliyatlarni
rivojlantirishning innovatsion yondashuvlari yoritilgan. Bolalarda ijodiy tafakkurni shakllantirish
uchun raqamli texnologiyalar, drama mashg‘ulotlari va interaktiv metodlardan foydalanish
zarurligi ta’kidlangan. Ushbu yondashuvlar ta’lim jarayonini boyitib, bolalarning milliy
qadriyatlarga bo‘lgan hurmatini oshiradi.
Kalit so‘zlar:
bolalar ertaklari, xalq maqollari, kreativ qobiliyat, innovatsion yondashuvlar,
ijodiy fikrlash, zamonaviy ta’lim, milliy qadriyatlar, interaktiv metodlar, drama mashg‘ulotlari,
raqamli texnologiyalar.
Bolalar ertaklari va xalq maqollari milliy madaniyatimizning boy merosidir. Ular nafaqat
bolalarga axloqiy saboq beradi, balki ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishda ham bebaho manba
hisoblanadi. Zamonaviy ta’limda bolalar ertaklari va xalq maqollarini innovatsion yondashuvlar
bilan birlashtirish orqali o‘quv jarayonini yanada qiziqarli va samarali qilish mumkin. Bu usullar
nafaqat ijodiy fikrlashni rivojlantiradi, balki bolalarni milliy qadriyatlarga hurmat bilan qarashga
o‘rgatadi. Bolalarning kreativ qobiliyatlarini rivojlantirish uchun ertaklar va maqollarni o‘quv
jarayoniga moslash va ular asosida ijodiy faoliyatlarni tashkil qilish lozim. Bolalarga tanish
ertaklarni yangi syujet bilan to‘ldirish yoki boshqa yakun o‘ylab topishni taklif qilish ularning
tasavvuri va ijodiy tafakkurini rivojlantiradi. Masalan, ertak qahramonining o‘rnida bo‘lsalar,
qanday qaror qabul qilishlarini muhokama qilish ijodkorlikni rag‘batlantiradi. Xalq maqollarini
turli mashg‘ulotlarda ishlatish orqali bolalarning fikrlash qobiliyatlarini oshirish mumkin. Misol
uchun, bolalardan biror maqolga mos voqeani to‘qib berish yoki uni sahnalashtirishni so‘rash
ularda ijodiy tasavvurni rivojlantiradi. Zamonaviy texnologiyalar yordamida ertaklar va
maqollarni raqamli shaklda taqdim etish bolalarning o‘quv jarayoniga qiziqishini oshiradi.
Masalan, interaktiv dasturlar va mobil ilovalar orqali bolalar o‘zlari ertak qahramonlari bo‘lib,
syujetni o‘zgartirish imkoniyatiga ega bo‘lishadi. Bu ularga ijodkorlik va tanqidiy fikrlashni
o‘rgatadi. Bolalarni ertaklar yoki maqollar asosida sahna ko‘rinishlarini ijro etishga jalb qilish
ularning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishning yana bir samarali usulidir. Drama jarayonida
bola o‘z rolini mustaqil ijro etish orqali o‘zining ichki dunyosini ifodalaydi va ijodiy fikrlash
qobiliyatini shakllantiradi. Bolalarga ertak yoki maqolga asoslangan rasm chizish, maket yoki
qo‘lda yasalgan ishlanmalarni yaratishni taklif qilish ijodiy qobiliyatlarini rivojlantiradi. Bu
faoliyat ularda nafaqat tasavvur, balki texnik ko‘nikmalarni ham rivojlantiradi. Innovatsion
usullar ertak va maqollarning tarbiyaviy ahamiyatini oshirib, ularni zamonaviy o‘quv jarayoniga
moslashtiradi. Bu yondashuvlar bolalar faolligini oshiradi va o‘quv jarayonida ishtirokini
rag‘batlantiradi. O‘quv jarayonini qiziqarli va interaktiv qiladi. Ijodiy fikrlash, muammolarni hal
qilish va tanqidiy tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantiradi. Bolalarni milliy madaniyat va
qadriyatlarga hurmat bilan qarashga o‘rgatadi. Bolalarga tanish bo‘lgan biror maqolni tanlab,
unga mos bo‘lgan ertak yoki hikoya yozishni topshiring. Ular ertak qahramonlariga yangi
vaziyatlar va muammolarni qo‘shib, ijodkorliklarini namoyon qilishsin. Bu jarayonda ularning
tasavvuri va mustaqil fikrlashi sezilarli darajada rivojlanadi.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 2, March 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
291
Bolalar ertaklari va xalq maqollari asosida kreativ qobiliyatlarni rivojlantirish uchun innovatsion
yondashuvlarni joriy etishda quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish mumkin:
1. Interaktiv o‘quv materiallari yaratish
Bolalar ertaklari va xalq maqollari asosida interaktiv o‘quv dasturlari, mobil ilovalar va onlayn
platformalarni ishlab chiqish lozim. Ushbu vositalar bolalarni nafaqat o‘qitadi, balki ularning
o‘quv jarayonidagi ishtirokini faol va samarali qiladi.
2. O‘quv jarayonida zamonaviy metodlardan foydalanish
Ta’lim muassasalarida ertaklar va maqollarni dramatizatsiya qilish, rolli o‘yinlar va
sahnalashtirish mashg‘ulotlari keng qo‘llanilishi kerak. Bu usullar bolalarda tasavvurni
rivojlantirish va ijodiy fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish uchun samarali vosita bo‘lib xizmat
qiladi.
3. Ota-onalar bilan hamkorlikni kuchaytirish
Bolalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish jarayonida ota-onalarni faol ishtirok etishga jalb
qilish muhimdir. Ularni xalq ertaklari va maqollari asosida yaratilgan mashg‘ulotlarda
qatnashishga taklif qilish orqali bolalarga ko‘proq ijodiy muhit yaratish mumkin.
4. Ijodiy tanlovlar va tadbirlar tashkil qilish
Bolalar orasida ertaklar va maqollarga asoslangan ijodiy tanlovlar (masalan, eng yaxshi hikoya
yozish, maqol asosida rasm chizish) o‘tkazish bolalarning iste’dodini kashf etish va
rag‘batlantirishda yordam beradi.
5. O‘quvchilarning ijodiy loyihalarini qo‘llab-quvvatlash
Bolalarga xalq maqollari yoki ertaklari asosida o‘z ijodiy loyihalarini yaratish uchun sharoit
yaratish muhim. Masalan, ular ertaklarga asoslangan qisqa multfilm yaratishi yoki maqollar
asosida komikslar chizishi mumkin.
Amaliy tavsiyalar
• Ta’lim muassasalarida xalq ertaklari va maqollaridan foydalanishga qaratilgan maxsus
metodik qo‘llanmalar ishlab chiqish.
• Bolalar uchun xalq og‘zaki ijodi mavzusida muntazam seminarlar, mahorat darslari va o‘quv
treninglarini tashkil etish.
• Maktabgacha ta’lim muassasalari va boshlang‘ich sinflar uchun ertaklar va maqollar asosida
ishlab chiqilgan interaktiv o‘quv dasturlarini keng joriy etish.
Xulosa
Bolalar ertaklari va xalq maqollari asosida kreativ qobiliyatlarni rivojlantirish zamonaviy
ta’limda dolzarb masala hisoblanadi. Innovatsion yondashuvlar yordamida bu jarayonni yanada
qiziqarli va samarali qilish, bolalarda ijodiy fikrlash, mantiqiy tahlil va muammolarni hal qilish
ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Ushbu yondashuvlar nafaqat bolalarni
rivojlantiradi, balki ularni milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abdullayeva, N. (2018). Bolalar ijodiyoti va xalq ertaklarining o‘rni. Toshkent: O‘qituvchi.
2. Xodjayeva, S. (2019). “Ta’limda xalq maqollaridan foydalanishning zamonaviy usullari”.
Pedagogik innovatsiyalar jurnali, 5(2), 28-33.
3. UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage.
Retrieved from: https://ich.unesco.org
4. Hasanov, M. (2020). Bolalarda ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishda ertaklarning o‘rni.
Toshkent: Innovatsiya nashriyoti.
INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS
ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293
Volume 10, issue 2, March 2025
https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR
worldly knowledge
Index:
google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire.
https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG
https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge
https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X
292
5. Karimov, R. (2022). Xalq maqollari va ularning bolalar ta’limidagi ahamiyati. Samarqand:
Yangi avlod.
6. Ahmedov, O. (2021). Raqamli texnologiyalar yordamida bolalar ijodini rivojlantirish.
Toshkent: Fan va ta’lim.
7. Nazarov, D. (2020). Ertaklar orqali tarbiya: yangi metodik yondashuvlar. Buxoro: Ilm va
innovatsiya.
