International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
14
АYOLLАR TO‘G‘RI BICHIMLI YUBKАSINI KONSTRUKSIYASINI
KOMPYUTER DASTURI ORQALI QURISH
Bisenova Bakit Tobakabulovna
Navoiy Davlat universiteti dotsenti
Abdullayeva Marjona Mirali qizi
“Texnologik ta’lim” yo‘nalishi 1-kurs talabasi
Navoiy Davlat universiteti
Annotatsiya.
Maqolada “Valentina” dasturi va аyollаr to‘g‘ri bichimli
yubkаsini konstruksiyasini kompyuter dasturi orqali qurish haqida so‘z boradi. Bunda
dizaynerlar va dizaynerlarga o‘zlarining kiyim modellarini loyihalash va
modellashtirishga imkon beruvchi 2D o‘lchovidan foydalangan holda an’anaviy
usullar orqali buyum (kiyim) loyihasini yaratish tizimi keltirilgan.
Kalit so‘zlar va tayanch iboralar
: “Valentina” dasturi, аyollаr to‘g‘ri bichimli
yubkаsi, kompyuter dasturi, dizaynerlar, kiyim modellarini loyihalash va
modellashtirish, 2D o‘lchovi, ko‘p o‘lchamli, ko‘ylak, shim, lenta, chizish vositalari.
Kompyuter texnologiyalarining rivojlanishi va Internetning hamma joyda
tarqalishi bizning hayotimizni butunlay o‘zgartirdi. Hayotimizning ko‘p sohalari
tanib bo‘lmas darajada o‘zgardi. Bugungi kunda kompyuter texnologiyalari bizga
taqdim etayotgan imkoniyatlarni e‘tiborsiz qoldirish nafaqat ta’lim tizimi,
shunungdek sanoat va alohida korxonalar rivojlanishi uchun juda muhimdir.
Kiyim-kechak sanoatiga kelsak, bu o‘tishning muhimligini hali butun sanoat
tushunmagan. Yechimlarning murakkabligi, yuqori narx, parchalanish va umumiy
zaif axborot savodxonligi tufayli integratsiya ancha sekinroq sur’atlarda sodir
bo‘lmoqda.
Hozirgi vaqtda ochiq manba loyihalari sanoatning turli sohalarida
muvaffaqiyatli qo‘llanilmoqda. Ular qiyin vaziyatlarda o‘z samaradorligini amalda
ko‘rsatdi. Ba'zi manba kodlari loyihalari o‘z sohasida shubhasiz yetakchi hisoblanadi.
Boshqalar esa xususiy yechimlar bilan muvaffaqiyatli raqobatlashadilar va bu raqobat
orqali umuman dasturiy yechimlar sifatini yaxshilaydilar. Muvaffaqiyatli ochiq
manba loyihalariga misollar: operatsion tizimlar, Internet-brauzerlar, ofis to‘plamlari,
grafik muharrirlar, WEB serverlar va boshqalar.
“Valentina” - dizaynerlar va dizaynerlarga o‘zlarining kiyim modellarini
loyihalash va modellashtirishga imkon beruvchi 2D o‘lchovidan foydalangan holda
an’anaviy usullar orqali buyum (kiyim) loyihasini yaratish tizimidir. Dastur standart
(ko‘p o‘lchamli) o‘lchamli jadvallar va individual o‘lchovlar natijalaridan
foydalangan holda buyum (kiyim) loyihasini yaratish imkonini beradi.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
15
To‘g‘ri ishlab chiqilgan loyiha sizning namunangizni yangi qiymatlarga
muvofiq avtomatik ravishda qayta qurishga erishish uchun parametrlarni (masalan,
boshqa o‘lchamli qiymatlarni) oddiygina o‘zgartirishga imkon beradi, ya‘ni bir xil
mahsulotni boshqa shaxs uchun turli o‘lchamda tayyorlash mumkin. Bunda loyihani
qo‘lda qayta tiklashga hojat yo‘q, dasturda o‘zgartirish mumkin.
“Valentina” – buyum (kiyim) loyihalarini yaratish tizimi bo‘lib, unda chizilgan
chiziqlarning uzunligi va joylashuvi foydalanuvchi tomonidan matematik formulalar,
funksiyalar va shartli operatorlar yordamida mustaqil ravishda o‘rnatiladi. Bu dastur
o‘lchovli xususiyatlarni tahrirlash qobiliyatiga ega bo‘lgan har qanday chizmani
qurish algoritmini eslay olishi bilan noyobdir, ya’ni loyihaning har qanday asosini -
ko‘ylak, shim yoki raspashonkaning loyihasini boshqa o‘lchov zarur bo‘lganda,
shunchaki maxsus dastur oynasida o‘lchovlarni o‘zgartirasiz va chizilgan boshqa
o‘lchamga qayta tiklanadi. Har safar noldan yangi chizma qurishning hojati
bo‘lmaydi. Bu esa vaqtni tejash imkonini beradi.
Valentina dasturida loyihalar yaratish va ularni printerda chop etish uchun turli
fayl formatlarida saqlash mumkin.
“Valentina”da ishlash ikkita dasturda amalga oshiriladi: chizma fayllarini
yaratish uchun ilovalar (Valentina) va o‘lchovli fayllar (lenta). Vizual ravishda,
ularning ish stolidagi yorliqlari quyidagicha ko‘rinadi:
Ilovani ishga tushirganingizda, “Valentina” turli xil chizish vositalariga ega ish
maydonini taqdim etadi. Faylni birinchi marta ochganingizda, bu maydon faol
bo‘lmaydi. Maydonni faollashtirish uchun siz yangi chizma yaratishingiz yoki loyiha
chizilgan mavjud faylni ochishingiz kerak. Foydalanuvchiga qulaylik yaratish uchun
oynaning pastki chap qismida maslahatlar mavjud.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
16
Lenta ilovasi turli dizayn texnikalarida mavjud bo‘lgan asosiy ma’lum
o‘lchovlar, ma’lumotlar bazasini o‘z ichiga oladi. Ma’lumotlar bazasida barcha
o‘lchovlar qulaylik uchun guruhlarga bo‘lingan, har qanday o‘lchovni bosganingizda,
o‘lchov nomining yonida uning tasviri mavjud. Bundan tashqari, dastur bilan
ishlashda har bir foydalanuvchi o‘zi uchun kerakli o‘lchovlarni tanlashi mumkin va
ulardan alohida fayl yaratishi mumkin. Agar kerakli o‘lchovlar ma’lumotlar bazasida
bo‘lmasa, har qanday nom bilan o‘zingizning shaxsiy o‘lchovlaringizni yaratishingiz
mumkin.
Biz quyida “Valentina” dasturi orqali аyollаr to‘g‘ri bichimli yubkаsini
konstruksiyasini qurish uchun o‘lchovlarni o‘smir yoshidagi qizlar uchun kiritib,
loyihalash jarayonini amalga oshirdik.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
17
Bu dasturda ishlash orqali talabalar ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlarda olgan
bilimlarini mustahkamlaydi, fanlararo integratsiya vujudga keladi, darsda ko‘zlangan
maqsadga erishiladi. “Valentina” dasturidan nafaqat ta’lim tizimida, ishlab
chiqarishda, balki kichik atelyelarda, treninglarda, shuningdek, xususiy tikuvchilar va
tikuvchilik ixlosmandlari ham foydalanishi mumkin. Bu tikuvchilarning ishini
osonlashtiradi va kiyim tikish uchun sarflanadigan vaqtni qisqartiradi.
Foydalanilgan adabiyot:
1.
Роман Тележинский, Ольга Краснящих. “Валентина” (“Valentina”)
программа для создания и моделирования лекал одежды. Издание 1.5, 2020-12-
23
