Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-
3035 | №
8(66)
~ 111 ~
ZAMONAVIY GINEKOLOGIYADA UZI DIAGNOSTIKANING
O‘
RNI
Mirzaaxmatova Mohinur Mirzoxid qizi
Qo‘qon
Universiteti Andijon Filiali Tibbiyot fakulteti davolash ishi
yo‘nalishi
talabasi
Mohinurmirzaaxmatova1@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy ginekologiyada ultratovush (UZI)
diagnostikasining ahamiyati va amaliy qo
‘
llanilish imkoniyatlari keng yoritiladi.
Ayollar reproduktiv tizimining tuzilishi va funksiyalarini baholashda UZIning o
‘
rni,
uning turlari, afzalliklari va cheklovlari ko
‘
rib chiqiladi. Diagnostik aniqlikni
oshirishda 3D/4D ultratovush, Doppler, elastografiya va kontrastli UZI
texnologiyalarining o
‘
rni, shuningdek, ularning onkologik va yallig
‘
lanish
kasalliklarini aniqlashdagi klinik ahamiyati tahlil qilinadi.
O‘zbekistonda
UZI
texnologiyalarining rivojlanish tendensiyalari va istiqbollari ham yoritiladi.
Kalit
so‘zlar:
ginekologiya, ultratovush diagnostikasi, UZI, ayollar salomatligi,
transvaginal UZI, Doppler, 3D UZI, elastografiya, kontrast UZI, endometrioz.
Abstract
: This article broadly discusses the importance and practical application
of ultrasound (US) diagnostics in modern gynecology. The role of US in assessing the
structure and functions of the female reproductive system, its types, advantages and
limitations are reviewed. The role of 3D/4D ultrasound, Doppler, elastography and
contrast-enhanced US technologies in increasing diagnostic accuracy is analyzed, as
well as their clinical significance in detecting oncological and inflammatory diseases.
Trends and prospects for the development of US technologies in Uzbekistan are also
covered.
Keywords
: gynecology, ultrasound diagnostics, ultrasound, women's health,
transvaginal ultrasound, Doppler, 3D ultrasound, elastography, contrast ultrasound,
endometriosis.
Аннотация:
В
статье
широко
обсуждается
значение
и
практическое
применение
ультразвуковой
(УЗ)
диагностики
в
современной
гинекологии.
Рассматривается
роль
УЗИ
в
оценке
структуры
и
функций
женской
репродуктивной
системы,
его
виды,
преимущества
и
ограничения.
Анализируется
роль
технологий
3D/4D
УЗИ,
допплерографии,
эластографии
и
контрастного
УЗИ
в
повышении
точности
диагностики,
а
также
их
клиническое
значение
в
выявлении
онкологических
и
воспалительных
заболеваний.
Освещены
тенденции
и
перспективы
развития
УЗ
-
технологий
в
Узбекистане.
Ключевые
слова:
гинекология,
ультразвуковая
диагностика,
УЗИ,
женское
здоровье,
трансвагинальное
УЗИ,
допплерография,
3D
УЗИ,
эластография,
контрастное
УЗИ,
эндометриоз.
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-
3035 | №
8(66)
~ 112 ~
Kirish
Zamonaviy tibbiyot amaliyotida ultratovush diagnostikasi (UZI) ginekologik
tashxis qoyishda muhim ahamiyat kasb etuvchi asosiy instrumental metodlardan biri
hisoblanadi. UZI usuli yordamida ayollar reproduktiv tizimi anatomiyasi va funksional
holati baholanadi. Bugungi kunda butun dunyoda UZI usuli ayollar salomatligi
tekshiruvlarida birinchi darajali diagnostika vositasi sifatida tavsiya etiladi [1].
Jahon sogliqni saqlash tashkiloti (JSST) malumotlariga kora, dunyo ayollarining
60% dan ortigi hayoti davomida ginekologik kasalliklardan aziyat chekadi va ularning
70% holatida dastlabki tashxis qoyishda UZI tekshiruvi qollaniladi [2]. UZI
metodining invaziv bolmasligi, tezkorligi va yuqori diagnostik aniqligi uni ginekologik
amaliyotda yetakchi orinlarga olib chiqdi.
Ginekologiyada UZI diagnostikasining afzalliklari
Ginekologik UZI tekshiruvi bir necha asosiy metodlarni oz ichiga oladi:
transabdominal, transvaginal, transrektal va Doppler UZI. Har birining oziga xos
afzalliklari mavjud.
Transabdominal UZI
Bu metod yordamida tos azolari umumiy tasviri olinadi. U bachadon va
tuxumdonlarning umumiy olchamlarini aniqlashda foydali. Qorin boshligidagi katta
patologiyalar yirik miomalar, kistalar, tos boshligidagi suyuqlik aniqlanishi mumkin
[3].
Transvaginal UZI
Eng kop qollaniladigan metod hisoblanadi. Ushbu metodda vaginal sonda
yordamida bachadon va tuxumdonlarning yuqori aniqlikdagi tasvirlari olinadi. Bu usul
yordamida 23 mm gacha bolgan strukturalar (masalan, follikulalar, kichik kistalar)
aniqlanishi mumkin [4]. Transvaginal UZI tuxumdon rezervenini baholash va
tuxumdon biopsiyasiga tayyorgarlikda ham qollanadi.
Doppler UZI
Doppler texnologiyasi yordamida qon tomirlaridagi oqim tezligi va yonalishi
aniqlanadi. U tuxumdon va bachadon shishlarida qon taminoti xususiyatlarini
aniqlashda muhim. Masalan, malign shishlarda kopincha past qarshilikli va yuqori
tezlikdagi oqim aniqlanadi [5].
Ginekologik kasalliklarni aniqlashdagi imkoniyatlari
UZI yordamida quyidagi patologiyalar aniqlanishi mumkin:
Bachadon patologiyalari: mioma, adenomioz, polip, giperplaziya [3];
Tuxumdon patologiyalari: funksional va organik kistalar, dermoid kista,
endometrioma, osma [4];
Bachadon naylari: salpingit, gidrosalpinks, pyosalpinks;
Yalliglanish kasalliklari: salpingooforit, pelvioperitonit [6];
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-
3035 | №
8(66)
~ 113 ~
Endometrioz: tuxumdon endometriomasi, retroservikal endometrioz, peritoneal
endometrioz [7].
UZI va boshqa diagnostik metodlar bilan solishtirish
Ginekologik diagnostikada UZI asosiy pozitsiyani egallaydi. Ammo ayrim
holatlarda qoshimcha metodlarga ehtiyoj tugiladi:
UZI va MRT: Endometrioz va tos azolarining chuqur infiltrativ lezyonlarini
baholashda MRT (magnit-rezonans tomografiya) aniqroq bolishi mumkin. Ammo
MRT narxi yuqori va hamma markazlarda mavjud emas [7].
UZI va laparoskopiya: Laparoskopiya invaziv usul bolib, koproq tashxisni
tasdiqlash va davolash uchun qollanadi. UZI dastlabki noninvaziv skrining usulidir [6].
UZI va gistologiya: Endometrial polip va giperplaziya tashxisida UZI yordamida
gumon qilinadi, ammo yakuniy tashxis gistologiya yordamida qoyiladi [5].
Zamonaviy UZI texnologiyalari va ularning imkoniyatlari
3D/4D ultratovush
3D UZI yordamida uch olchovli tasvirlar olinadi. Masalan, bachadon anomalilari
(septum, bicornuate uterus) aniqlashda 3D UZI samarali hisoblanadi [4]. 4D UZI
yordamida real vaqtda harakat tasvirlanadi homila harakatlari, yuz tuzilmasi va boshqa
jihatlar koriladi.
Elastografiya
Elastografiya yordamida toqimalarning qattiqlik darajasi aniqlanadi. Onkologik
kasalliklarda osma odatda qattiqroq boladi, bu elastografiya yordamida aniqlanadi [8].
Bu usul tuxumdon va bachadon shishlarini differensial diagnostikada qollanadi.
Kontrastli UZI
Endometrial va tuxumdon patologiyalarini aniqlashda kontrast modda yordamida
qon taminoti yaxshiroq korinadi. Bu metod endometrial polip va shishlarni aniqlashda
samarali hisoblanadi [9].
UZI diagnostikasining cheklovlari va kamchiliklari
Qon tomirlari yoki suyak orqasida joylashgan tuzilmalar aniq korinmasligi;
Operatorga bogliq natijalar (mutaxassisning malakasi katta ahamiyatga ega);
Ayrim holatlarda (masalan, semiz bemorlarda) vizualizatsiya cheklangan bolishi
mumkin [5].
O
’
zbekistonda UZI diagnostikasining rivojlanish istiqbollari
O
’
zbekistonda so
’
nggi yillarda tibbiyot muassasalarida zamonaviy UZI
apparatlari joriy etilmoqda. Respublika ixtisoslashtirilgan ginekologiya ilmiy-amaliy
markazida va viloyat perinatal markazlarida 3D/4D UZI va Doppler texnologiyalar
qollanilmoqda [10]. Kelgusida elastografiya va kontrastli UZI metodlarini keng joriy
etish rejalashtirilmoqda.
Xulosa
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-
3035 | №
8(66)
~ 114 ~
Zamonaviy ginekologiyada ultratovush diagnostikasi reproduktiv tizim
kasalliklarini aniqlash, baholash va davolash strategiyalarini belgilashda muhim orin
tutadi. Texnologiyalarning takomillashishi diagnostikaning aniqligi va ishonchliligini
oshirib, bemorlar uchun xavfsiz va samarali diagnostika imkonini beradi.
O
’
zbekistonda ham UZI texnologiyalarining rivojlanishi ginekologik yordam sifatini
yanada oshirish imkonini beradi.
Adabiyotlar ro
’
yxati
1.
Kurjak A., Chervenak F.A. Textbook of Perinatal Medicine. CRC Press;
2015.
2.
WHO Report on Women's Health. Geneva: WHO Press; 2021.
3.
Goldstein S.R., Zafar F. Ultrasound in Gynecology. 2nd ed. Cambridge
University Press; 2017.
4.
Merz E., Abramowicz J.S. 3D/4D ultrasound in gynecology: clinical
benefits. Ultrasound Obstet Gynecol. 2017;49(1):57.
5.
Valentin L. Use of Doppler ultrasound in gynecology. Best Practice &
Research Clinical Obstetrics & Gynaecology. 2014;28(5):693705.
6.
Exacoustos C., Zupi E., Piccione E. Ultrasound in gynecology. Acta
Obstet Gynecol Scand. 2014;93(3):246260.
7.
Guerriero S., Condous G., van den Bosch T., et al. Systematic approach
to sonographic evaluation of the pelvis in women with suspected endometriosis.
Ultrasound Obstet Gynecol. 2016;48(3):318332.
