OʻZBEKISTONNING INVESTITSION SIYOSATI: USTUVOR YOʻNALISHLAR VA RIVOJLANISH STRATEGIYASI

Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali

Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)

~ 53 ~

Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali

Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)

~ 54 ~

OʻZBEKISTONNING INVESTITSION SIYOSATI: USTUVOR

YOʻNALISHLAR VA RIVOJLANISH STRATEGIYASI

UZBEKISTAN’S INVESTMENT POLICY: PRIORITY DIRECTIONS AND

DEVELOPMENT STRATEGY

Гулямова Нигора Хабибуллаевна

Доцент, Ташкентского государственного технического университета

Аннотация:

Moliyaviy-iqtisodiy inqiroz natijasida paydo bo'lgan yangi jahon

iqtisodiyoti investitsiya faolligini oshirish va investitsiya muhitini yaxshilash
muammosini birinchi o'ringa olib chiqadi. Bu zamonaviy sharoitlarga mos keladigan
investitsiyalarni faollashtirish va samaradorligini oshirish chora-tadbirlari va
mexanizmlarini ishlab chiqish asosida milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini har
tomonlama oshirishga olib keladigan muvozanatli progressiv investitsiya siyosatini
shakllantirish zaruriyatini tug'diradi.

Kalitli so‘zlar:

investitsiyalar, davlat investitsiya siyosati, raqobatbardoshlik,

milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish, investitsiya resurslari.

Аннотация:

Новая мировая экономика, формирующаяся в результате

финансово-экономического кризиса, выдвигает на первый план проблему
повышения инвестиционной активности и улучшения инвестиционного
климата. Это делает необходимым формирование взвешенной прогрессивной
инвестиционной

политики,

приводящей

к

всемерному

повышению

конкурентоспособности национальной экономики на основе разработки
адекватных современным условиям мер и механизмов активизации и
повышения эффективности инвестиций.

Ключевые слова:

инвестиции, государственная инвестиционная

политика,

конкурентоспособность,

повышение

конкурентоспособности

национальной экономики, инвестиционные ресурсы.

Annotation:

The new world economy, emerging as a result of the financial and

economic crisis, brings to the fore the problem of increasing investment activity and
improving the investment climate. This makes it necessary to form a balanced
progressive investment policy, leading to an all-round increase in the competitiveness
of the national economy based on the development of measures and mechanisms
adequate to modern conditions for activating and increasing the efficiency of
investments.

Key words:

investments, state investment policy, competitiveness, increasing

the competitiveness of the national economy, investment resources.

Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali

Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)

~ 55 ~

Davlat investitsion siyosati – bu milliy iqtisodiyotning turli sohalari va

tarmoqlariga kapital kiritish bo‘yicha o‘zaro bog‘liq tadbirlar majmuasidir. U
iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari uchun teng imkoniyatlar yaratadi, barqarorlikni
ta’minlaydi va investitsion faoliyat uchun qulay sharoitlarni shakllantiradi. Mazkur
siyosatning maqsadlarini aniq belgilash, ta’sir etuvchi omillarni tahlil qilish va uning
shakllanish bosqichlarini to‘g‘ri amalga oshirish nafaqat investitsiya uchun ustuvor
yo‘nalishlarni aniqlash va kapital mablag‘larini samarali jalb etish, balki davlat va
mintaqaviy darajadagi muhim vazifalarni hal etishga ham imkon beradi. Investitsion
faoliyatning muvaffaqiyatli amalga oshirilish darajasi mamlakat va hududning
investitsion muhiti hamda jozibadorligi ko‘rsatkichlari bilan belgilanadi.

Pandemiya va uning natijasi bo‘lgan moliyaviy-iqtisodiy inqiroz davrida

shakllangan yangi global iqtisodiyot barcha sohalarni modernizatsiya qilish, texnik
qayta jihozlash va yuqori texnologiyali ishlab chiqarishga o‘tish zaruriyatini kun
tartibiga qo‘ydi. Hozirgi vaqtda davlatning investitsion muhitini yaxshilash va uning
investitsion faolligini oshirish ustuvor vazifa bo‘lib qolmoqda. Bu esa,
investitsiyalarni faollashtirish va samaradorligini oshirish bo‘yicha muvozanatli
hamda ilg‘or investitsion siyosatni shakllantirishni taqozo etadi, bu esa milliy
iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.

Bugungi kunda investitsiya sohasida bir qator asosiy muammolar mavjud bo‘lib,

ular ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni samarali ta’minlashga to‘sqinlik qilmoqda. Eng
asosiy muammo – jalb qilinayotgan investitsiyalar hajmining yetarlicha emasligi,
xususan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmining pastligi va ularning
samarasiz taqsimlanishidir.

Ushbu muammolarni hal qilish uchun quyidagi chora-tadbirlar va

mexanizmlarni joriy etish talab etiladi:

-

Investitsion va ishbilarmonlik muhitini yaxshilash, davlat-xususiy sheriklik

tizimini rivojlantirish;

-

Investitsiyalarni samarali va sifatli o‘zlashtirish, xususan, noan’anaviy kredit

tashkilotlari, moliyaviy fond bozorlarini rivojlantirish, qimmatli qog‘ozlar bozorining
infratuzilmasini diversifikatsiya qilish va zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish orqali.

Investitsion siyosat chora-tadbirlari majmuasining muhim yo‘nalishlaridan biri

davlatning investitsion resurslarni taqsimlashdagi ishtirokini cheklash va uning
iqtisodiyotning ustuvor sohalariga investitsiyalarni rag‘batlantirishdagi rolini
oshirish, shuningdek, xususiy mulk daxlsizligi kafolatlarini mustahkamlashdan
iboratdir.

Shuningdek,

mintaqaviy

siyosatning

me’yoriy-huquqiy

bazasini

takomillashtirish ham muhim ahamiyatga ega. Bu borada mintaqalarga
investitsiyalarni jalb qilish va o‘zlashtirish siyosatini amalga oshirishda ko‘proq

Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali

Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)

~ 56 ~

erkinlik berish, jumladan, soliq imtiyozlari va preferensiyalar taqdim etish,
mintaqalarda saqlanib qoladigan soliqlar ulushini oshirish hamda mahalliy hokimiyat
organlarining qabul qilgan qarorlari uchun mas’uliyatini oshirish zarur. Bu esa
hududiy darajada mavjud bo‘lgan ulkan zaxiralardan samarali foydalanish,
investitsiyalarni jalb qilish va biznes yuritish sharoitlarini yaxshilash imkonini beradi.

Investitsion siyosatning asosiy tarkibiy qismi sanoat siyosatini amalga

oshirishdir. Bunda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarni, ayniqsa, ustuvor
tarmoqlarga va konsessiya shakllarida jalb qilish, yuqori raqobatbardosh iqtisodiyot
tarmoqlarini rivojlantirish va «o‘sish tarmoqlari»ni shakllantirish bo‘yicha chora-
tadbirlarni rag‘batlantirish muhim ahamiyat kasb etadi.

Oʻzbekistonning 2030-yilgacha boʻlgan investitsion siyosati yoʻnalishlarining

asosiy maqsadi – ustuvor ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish yoʻnalishlarini amalga
oshirish uchun sharoit yaratish, ushbu yoʻnalishlarni moliyalashtirish manbalarini
aniqlash hamda barqaror iqtisodiy oʻsishni ta’minlash, milliy iqtisodiyotning
raqobatbardoshligini oshirish, sanoat salohiyatini mustahkamlash va hududlarni
kompleks rivojlantirish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishga qaratilgan
moliyaviy mexanizmlarni ishlab chiqishdan iboratdir.

Oʻrta va uzoq muddatli istiqbolda investitsion siyosat quyidagi yoʻnalishlarga

qaratiladi:

-

Investitsion

salohiyatni

kengaytirish

:

amortizatsiya

siyosatini

takomillashtirish, soliq yukini kamaytirish, fond bozorining rolini tubdan oshirish,
aholi va tadbirkorlarning jamgʻarmalarini safarbar etish hamda xorijiy va mahalliy
xususiy investitsiyalarni keng jalb qilish uchun qulay investitsion muhit yaratish;

-

Investitsion resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish

: iqtisodiyot

tarmoqlarining modernizatsiyasini tezlashtirish, texnik va texnologik qayta
qurollantirish, yangi yuqori va oʻrta texnologiyali ishlab chiqarishlarni yaratish va
rivojlantirish, innovatsion faoliyatni kengaytirish;

Investitsion siyosatni isloh qilishning asosiy vazifasi

: investitsiyalar hajmini

koʻpaytirishga emas, balki ularning samarali foydalanish konsepsiyasiga bosqichma-
bosqich oʻtish, ayniqsa, xomashyo bo‘lmagan tarmoqlarning raqobatbardoshligini
oshirishga va yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishga e’tibor
qaratish;

Investitsion siyosatning ustuvor yo‘nalishlarini qayta yo‘naltirish

:

an’anaviy, asosan, xomashyo qazib olish sanoati tarmoqlarini moliyalashtirishdan
voz kechib, yuqori ilmiy-texnologik tarmoqlarga investitsiya kiritish, jahon bozorida
raqobatbardosh mahsulotlar, xizmatlar va ishlarni ishlab chiqarish uchun zamonaviy
texnologiyalarni joriy etish;

Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali

Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)

~ 57 ~

Iqtisodiy oʻsishni ta’minlashning ijtimoiy-iqtisodiy maqsadga muvofiqligi

:

sanoat ishlab chiqarishini rivojlantirish loyihalarini amalga oshirish va ushbu
jarayonga investitsiyalarni jalb qilishga ustuvor ahamiyat qaratish;

Texnologik rivojlanish uchun asos yaratish

: mamlakatning texnologik

taraqqiyotiga asos boʻlib xizmat qiluvchi yangi ishlab chiqarishlarni yaratish va
mavjudlarini rivojlantirish, muqobil energiya manbalarini rivojlantirish, ilg‘or
energiya va resurslarni tejovchi texnologiyalarni joriy etish, xomashyo resurslarini
qayta ishlash va butlovchi qismlar ishlab chiqarish kabi yo‘nalishlarga e’tibor
qaratish.

O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish, bozor

infratuzilmasini rivojlantirish va mamlakatning investitsion jozibadorligini oshirish
bo‘yicha keng ko‘lamli chora-tadbirlarni amalga oshirmoqda. Xususan,
investitsiyalarni jalb qilish jarayonida xorijiy va mahalliy sarmoyadorlar uchun qulay
shart-sharoitlarni yaratish ustuvor yo‘nalish sifatida belgilangan.

O‘zbekistonning investitsion siyosati quyidagi asosiy yo‘nalishlarga qaratilgan:



Xususiy sektorni qo‘llab-quvvatlash va liberalizatsiya jarayonlarini

chuqurlashtirish.

Xususiy tadbirkorlik va investitsiyalarning himoyasini ta’minlash

bo‘yicha huquqiy baza mustahkamlanmoqda, davlat tomonidan soddalashtirilgan
litsenziyalash va soliq imtiyozlari berilmoqda.



Strategik tarmoqlarda investitsion loyihalarni amalga oshirish.

Xususan,

energetika, neft-gaz, transport-logistika, axborot texnologiyalari va qishloq xo‘jaligi
sohalarida xorijiy investorlar bilan hamkorlikda yirik loyihalar amalga oshirilmoqda.



Hududiy investitsion muhitni yaxshilash.

Mamlakatning turli hududlarida

erkin iqtisodiy zonalar va sanoat klasterlari tashkil etilib, investorlarga soliq va
bojxona imtiyozlari taqdim etilmoqda.



Moliyaviy bozorlarga xorijiy sarmoyalarni jalb etish.

Kapital bozorini

rivojlantirish va xalqaro kredit reytinglarini oshirish orqali xalqaro moliyaviy
institutlar bilan hamkorlik kengaymoqda.

O‘zbekiston hukumati investitsion muhitni yaxshilash bo‘yicha uzoq muddatli

strategiyani amalga oshirib, xorijiy investorlar bilan hamkorlikni mustahkamlashni
asosiy maqsad sifatida belgilagan. Shu munosabat bilan 2025-yilgacha bo‘lgan
davrda quyidagi maqsadlarga erishish rejalashtirilmoqda:

1.

Investitsion muhitni liberallashtirish

– xorijiy investorlar uchun

ochiqlikni oshirish va ortiqcha byurokratik to‘siqlarni bartaraf etish.

2.

Sanoat tarmoqlarini modernizatsiya qilish va raqobatbardoshligini

oshirish

– zamonaviy texnologiyalarni joriy etish orqali eksport salohiyatini

kengaytirish.

Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali

Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)

~ 58 ~

3.

Xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni kuchaytirish

–

O‘zbekistonning investitsion reytingini oshirish va xalqaro kredit mablag‘larini jalb
qilish.

4.

Ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish

– aholi farovonligini oshirish

uchun infratuzilma va xizmat ko‘rsatish sohalariga ko‘proq investitsiya kiritish.

O‘zbekistonning investitsion siyosati kelgusida mamlakat iqtisodiyotining

raqobatbardoshligini oshirish, sarmoyadorlar uchun barqaror va jozibador bozor
yaratish hamda uzoq muddatli iqtisodiy o‘sish strategiyasini amalga oshirishga
qaratilgan.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Алехина О.А. Инвестиционная деятельность предприятий / О.А.

Алехина // «Научно-практический журнал Аллея Науки». - 2018. — №1(17).-С.
1-5.

2.

Глобализация и институциональная модернизация экономики России:

теория и практика: монография / под общ. ред. В.В. Бондаренко, Е.М.
Щербакова, Н.В. Колгановой, Т.В. Харитоновой. - М.: Прометей, 2019. - 656 с

3.

Митрушова

М.Л.

Развития

цифровой

экономики

-

основа

конкурентоспособности страны // Вестник науки и образования. 2020/6. № 90.
С.44-46.

4.

Гулямова, Н. Х. (2023). Prospects for the development of innovative

activities of the pharmaceutical industry of the Republic of Uzbekistan. Журнал
Инновации в экономике, 6(2).

5.

Гулямова, Н. (2023). Аутсорсинг как финансовый инструмент

управления предприятиями. Приоритетные направления, современные
тенденции и перспективы развития финансового рынка, 337-339.

6.

Гулямова, Н. Х. (2022). Innovatsion iqlim O‘zbekiston Respublikasi

iqtisodiyotini rivojlanishining asos vektori. Журнал Инновации в экономике, 5(3).

7.

Гулямова, Н. Х. (2022). Сущность и задачи инновационного климата.

Вестник науки и образования, (3 (123)), 34-37.

8.

Гулямова, Н. Х., & Митрушова, М. Л. (2020). Инновация–основа

повышения эффективности экономики. Таълим тизимида ижтимоий-гуманитар
фанлар, 68.

9.

Begmullayev, O. I. (2024). Sanoat korxonalarini bozor sharoitlariga

moslashtirish samaradorligini oshirish (Monografiya). Interpretation and researches,
2(15).

10.

Begmullayev, O. (2025). Sanoat korxonalarini bozor sharoitlariga

moslashtirishga nazariy yondashuvlar. Green Economy and Development, 3(2).