Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 65 ~
1
Yaproq shаkli vа
o‘sishi
IV
0,17-0,19
0,11-0,19
0,15-0,23
2
G‘unchаlаshdаn
gullаshgаchа bo‘lgаn
dаvr
VI
0,22-0,27
0,20-0,24
0,24-0,30
3
Gullаsh dаvri
VIII
0,25-0,23
0,23-0,21
0,31-0,37
4
Mevаlаrni
shаkllаnishi
IX
0,22-0,20
0,20-0,15
0,30-0,27
5
Mevаlаrni
to‘liq
shаkllаnishi
X
0,19-0,21
0,14-0,12
0,28-0,23
6
Mevаlаrni pishishi
vа to‘kilishi
XI
0,17-0,15
0,11-0,08
0,22-0,18
Yuqoridagi tajribadan ko‘rinib turibdiki, bangidevona o‘simligining turli
bosqichlarida olingan namunalardagi alkaloidlarning miqdorini vegetatsiya davrining
turli bosqichlarida o‘zgarishi kuzatildi. Ildizdan olingan namunalarda ildizdagi
alkaloidlarning miqdori o‘simlikning o‘sish, rivojlanish, mevalarni shakllanish
davrida yuqori darajaga 0,27% ga yetganligi, poyada esa g‘unchalashdan
gullashgacha bo‘lgan davrda eng yuqori 0,24% gacha bo‘lganligi, gillash va
mevalash davriga kelib asta sekin kamayishi 0,11-0,08% gacha, bargdagi
alkaloidlarning miqdori vegetatsiyaning gullash davrida eng yuqori darajada 0,37%
gacha bo‘lganligi kuzatildi.
Alkaloidlarning miqdori mevalarning shakllanish davrida ortib borishi аniqlаndi.
Meva pishgandan so‘ng alkaloidlar miqdori pasayib boradi. Eng ko‘p alkaloidlar
yaproqlardagiga qaraganda mevada uchrashini Sakalov cherez o‘simligida kuzatgan.
Bangidevona, achiqmiya, konium o‘simliklarida kuzatilgan allakoidlarni
miqdorini o‘sish dinamikasi shuni ko‘rsatadiki, o‘simliklarda alakoidlar miqdorini
ortishi o‘sish davriga qarab o‘zgaradi. Turli o‘simliklarda alkaloidlar miqdorini
ortishi turli davrlarga to‘g‘ri kelishi adabiyotlarda o‘z aksini topgan. O‘simliklarda
hujayra to‘qimalarini paydo bo‘lishi bilan ularda allakoidlar ortib boradi, vegetativ
organlarida esa susayib boradi. Yangi paydo bo‘lgan novda, barglarda uning miqdori
ortadi. O‘simlikning gullash davriga kelganda gullarida, gullashdan so‘ng meva
shakllanish davrida ayniqsa, pishib yetilmagan mevalar tarkibida alkaloidlar
miqdorini ortib borishi tadqiqotchilar tomonidan olib borilgan tajribalarda kuzatilgan.
Shunday bo‘lsada ta'kidlash joizki, mevalarni paydo bo‘lishi bilan gullarda
allakoidlar miqdori susayadi, mevada esa ortib boradi. Lekin o‘simlikni bir organida
allakoidlarni kamayishi, ikkinchi organida ortishi bu oddiy ko‘chishdir.
Ko‘pincha alkaloidli o‘simliklar ho‘lligida quritilganiga nisbatan juda xavflidir.
Qurutilgan o‘simliklarda alkaloidli moddalarning miqdori hamda ta'sir etish
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 66 ~
xususiyati kamayib boradi. Ko‘pchilik alkaloidli o‘simliklardan olingan alkaloidli
moddalar dori-darmonlik xususiyatiga ega bo‘lib, ulardan formatseftikada turli-tuman
dorilar ishlab chiqarishda, shuningdek xalq tabobatida har xil kasalliklarni
davolashda keng ko‘lamda qo‘llaniladi.
Alkaloidli o‘simliklarni bilmaslik va ularga yetarlicha e'tibor bermaslik
natijasida zaharlanish holatlari ro‘y berishi mumkin.
XULOSА
Аlkаloidlаr o‘simliklаr uchun muhim biologik vа kimyoviy moddаlаr bo‘lib,
ulаrning kontsentrаtsiyasi o‘simlikning o‘sish dаvrigа, genetik xususiyatlаrigа vа
аtrof muhitgа bog‘liq holdа o‘zgаrаdi. O‘simlikning turli yosh dаvrlаrigа qаrаb
аlkаloidlаr turlichа ishlаb chiqilаdi, vа bu turli xil vаzifаlаrni аmаlgа oshirish uchun
mo‘ljаllаngаndir. Ushbu moddаlаrning kontsentrаtsiyasi o‘simlikning himoya
vositаsi sifаtidа, shuningdek, аtrof muhit omillаri tаъsirigа muvofiq o‘zgаrаdi.
Аlkаloidlаr o‘simliklаr uchun himoya vositаsi sifаtidа muhim аhаmiyatgа egа bo‘lib,
ulаr zаrаrkunаndаlаrgа vа infektsiyalаrgа qаrshi to‘sqinlik qilаdi. Аlkаloidlаr turli xil
biologik jаrаyonlаrgа tаъsir ko‘rsаtаdi, mаsаlаn, nerv tizimigа, og‘riqni
kаmаytirishgа, uyquni tushirishgа vа energiyani oshirishgа yordаm berаdi. Ulаr
fаrmаtsevtikаdа, аyniqsа, аnesteziya, og‘riqni kаmаytirish vа psixoаktiv tаъsirlаr
uchun keng ishlаtilаdi. Tadqiqotlar, shu jumladan, alkaloidlarning ximik tuzilishi,
ularning o‘simliklardagi ekologik va fiziologik rolini tushunish orqali yangi tibbiy
preparatlarni ishlab chiqish va ekosistema muhofazasini ta’minlash uchun amaliy
axamiyat kasb etadi.
Foydаlаnilgаn аdаbiyotlаr ro‘yxаti:
1.
R.G.J.R.S.Houghton, A.L.M.S.Butterfield, et al. “Alkaloids: Chemistry,
Biology, Ecology, and Applications”. CRC Press, 2009.
2.
U.L.S.Bharate, et al. “Plant Secondary Metabolites: Occurrence,
Structure, and Biological Activity”. Springer, 2020.
3.
D.H.S.K.Sharma. “Phytochemistry: An Introduction to the Chemistry of
Plants and their Achievements”. New Age International, 2014.
4.
A.M.L.Gil, et al. “Ecology of Alkaloids in Plants”. Springer, 2017.
5.
M.А.Toshmаtovа, N.M.Аkbаrov. “Fаrmаtsevtikаdаgi tаbiiy moddаlаr”.
Toshkent, 2014.
6.
X.H.Аbdurаhmonov. “O‘simliklаr vа ulаrdаn olingаn flаvonoidlаr,
аlkаloidlаr”. Toshkent, 2020.
7.
http://powo.science.kew.org
8.
9.
K.Sulаymonov “Аlkoloidli o‘simliklаrdаn foydаlаnish” T:, Fаn, 1973.
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 67 ~
PEDAGOGNING O‘QUVCHILAR BILAN ISHLASH USULLARI:
MUVAFFAQIYATLI ALOQALAR ASOSLARI
Jahonova Kamola Ilhom qizi
Toshkent Kimyo xalqaro universiteti magistiranti
Annotatsiya:
Ushbu maqola pedagoglarning o'quvchilar bilan muvaffaqiyatli
aloqalar o'rnatish usullarini chuqur o'rganishga bag'ishlangan. Hozirgi ta'lim
tizimidagi tajribalar va ilmiy tadqiqotlarga tayangan holda, maqolada o'quvchilar
bilan samarali muloqot o'rnatishning asosiy jihatlari, motivatsiya va ijtimoiy-
emotsional
aloqalarning
ta'lim
jarayoniga
ta'siri
batafsil
tahlil qilinadi.
Pedagoglarning muloqot usullari, ochiqlik va halollik kabi atributlar, shuningdek
o'quvchilarni rag'batlantirish va ularga hissiy yordam ko'rsatishning ahamiyati
ko'rsatib beriladi. Maqolada zamonaviy pedagogik yondashuvlar va psixologik
nazariyalar cross-disciplinary (tarmoqaro) ravishda tadqiq etilib, o'quvchilarning o'z-
o'zini anglash va hissiy rivojlanishi uchun zaruriy omillar belgilangan. Shu bilan
birga, pedagoglarning o'quvchilarga ta'lim berish jarayonidagi ishonchli va ijobiy
aloqalar o'rnatish zarurati ta'kidlanadi. Ushbu maqola ta'lim sohasida ishlovchi
mutaxassislar uchun amaliy tavsiyalarni o'z ichiga oladi, bu esa o'quvchilarning
muvaffaqiyatli ta'lim jarayoni uchun zaruriy shartlar hisoblanadi. Maqola ma'lum bir
nazariy va amaliy asosga ega bo'lgan pedagogik amaliyotlarni asoslash bilan,
pedagoglar o'quvchilar bilan aloqalarni qanday qilib yaxshilash va ularning ta'lim
jarayoni samaradorligini oshirish bo'yicha yangi yondoshuvlarni taklif etadi.
Kalit so’zlar:
pedagog, o’quvchilar, aloqa usullari, ta'lim, motivatsiya,
psixologiya, ijtimoiy-emotsional aloqalar.
МЕТОДЫ РАБОТЫ УЧИТЕЛЯ С УЧЕНИКАМИ: ОСНОВЫ
УСПЕШНОГО ОБЩЕНИЯ
Аннотация:
Данная статья посвящена углубленному изучению методов
педагогов по установлению успешных взаимоотношений со студентами.
Опираясь на опыт современной образовательной системы и научные
исследования, в статье подробно анализируются основные аспекты
эффективного общения со студентами, влияние мотивации и социально-
эмоциональных отношений на образовательный процесс. Выделены методы
общения педагогов, такие качества, как открытость и честность, а также
важность мотивации учащихся и оказания им эмоциональной поддержки. В
статье
на
междисциплинарном
уровне
исследуются
современные
педагогические
подходы
и
психологические
теории,
определяются
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 68 ~
необходимые факторы самосознания и эмоционального развития студентов.
При этом подчеркивается необходимость установления педагогами надежных и
позитивных взаимоотношений в процессе обучения студентов. В данной статье
собраны практические рекомендации для специалистов, работающих в сфере
образования, которые являются необходимыми условиями успешного
образовательного процесса студентов. В статье, обосновывая педагогическую
практику определенной теоретической и практической базой, предлагаются
новые подходы к тому, как педагоги могут улучшить отношения со студентами
и повысить эффективность их образовательного процесса.
Ключевые слова:
педагог, студенты, методы общения, воспитание,
мотивация, психология, социально-эмоциональные отношения.
TEACHER'S METHODS OF WORKING WITH STUDENTS: THE
FOUNDATIONS OF SUCCESSFUL COMMUNICATION
Annotation:
This article is devoted to an in-depth study of the methods of
educators to establish successful relationships with students. Based on the
experiences and scientific research in the current education system, the article
analyzes in detail the main aspects of establishing effective communication with
students, the impact of motivation and socio-emotional relationships on the
educational process. Teachers' communication methods, such attributes as openness
and honesty, as well as the importance of motivating students and providing them
with emotional support are shown. The article examines modern pedagogical
approaches and psychological theories in a cross-disciplinary manner, identifying the
necessary factors for students' self-awareness and emotional development. At the
same time, it emphasizes the need for educators to establish trusting and positive
relationships with students in the process of teaching. This article contains practical
recommendations for specialists working in the field of education, which are
necessary conditions for the successful educational process of students. The article
proposes new approaches to how educators can improve their relationships with
students and increase the effectiveness of their educational process, basing
pedagogical practices on a specific theoretical and practical basis.
Keywords
: teacher, students, communication methods, education, motivation,
psychology, socio-emotional relationships.
Kirish:
Ta'lim jarayoni har bir insonning hayotida muhim ahamiyatga ega
bo'lib, kelajak avlodni tarbiyalash va rivojlantirishda asosiy rol o'ynaydi. Ta'limning
sifatini belgilovchi eng muhim omillardan biri — o'quvchilar va pedagoglar
o'rtasidagi aloqa. Har bir ta'lim muassasasi o'z o'quvchilari va o'qituvchilari o'rtasida
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 69 ~
ijobiy va samarali munosabatlarni o'rnatishni maqsad qiladi. Shu nuqtai nazardan,
o'quvchilar bilan muvaffaqiyatli aloqalar o'rnatish pedagoglarning professional
faoliyatining ajralmas qismi hisoblanadi.
Hozirgi zamon ta'limida o'qituvchilar nafaqat bilim beruvchi, balki
o'quvchilarning shaxsiy rivojlanishida mas'ul bo'lgan murabbiy sifatida ham faoliyat
yuritmoqdalar. O'quvchilarning psixologik va hissiy holatlarini tushunish, ularni
rag'batlantirish va o'z-o'zini anglashlariga yordam berish — bu pedagogning asosiy
vazifalaridan biridir. O'quvchilar bilan yaxshi aloqani o'rnatish, ularning ta'lim
jarayonidagi faol ishtirokini oshirish va o'qitishning samaradorligini ta'minlashda
muhim rol o'ynaydi.
O'zbekiston ta'lim tizimidagi o'zgarishlar va yangiliklar kontekstida, pedagoglar
zamonaviy yondashuvlarni amalga oshirishi, shuningdek o'quvchilarni markazga
joylashtirishga e'tibor qaratishlari zarur. Ta'lim jarayonida aks ettiruvchi o'zaro
munosabatlar, tahsil olayotgan yoshlarning ehtiyojlari va qobiliyatlarini hisobga olish
pedagoga ko'p jihatdan imkoniyatlar beradi. Birinchidan, bu orqali o'quvchilarning
shaxsiyatini rivojlantirish, ikkinchidan, o'quvchilarning ta'limga nisbatan qiziqishini
oshirish imkoniyati yaratiladi. Pedagoglarning o'quvchilar bilan aloqalarni
yaxshilashga intilishi, ularning bilim olish jarayonida o'zlarini erkin ifoda etishlariga
imkon beradi va shaxsiy o'sishlariga hissa qo'shadi.
Maqolaning davomida o'quvchilar bilan aloqalar o'rnatishning psixologik
asoslari, samarali muloqot usullari, motivatsiya va ijtimoiy-emotsional aloqalarning
ta'limdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Shu bilan birga, pedagoglarning bu usullardan
qanday foydalanishi va o'quvchilarni ta'lim jarayonida qanday qilib yanada faol
ishtirok etishga undashi ko'rsatib beriladi. Ushbu maqola o'qituvchilar, ta'lim
mutaxassislari va o'qitishga qiziquvchi barcha shaxslar uchun amaliy tavsiyalarni o'z
ichiga olib, o'qitish jarayonini sifatli va samarali tarzda amalga oshirishda yordam
beradi. Ta'lim jarayonida o'quvchilar bilan ijobiy aloqalar o'rnatish, pedagoglarning
kasbiy muvaffaqiyati va o'quvchilarning shaxsiy rivojlanishiga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir
ko'rsatadi.
Adabiyotlar tahlili va metodologiya:
Ta'lim jarayonida o'quvchilar va
pedagoglar o'rtasidagi muvaffaqiyatli aloqa o'rnatish mavzusi ko'plab mutaxassislar,
psixologlar va pedagoglar tomonidan tadqiq etilgan. O'zbekiston Respublikasida olib
borilgan ilmiy izlanishlar va xorijiy tadqiqotlar, bu jarayonning muhimligini aks
ettiradi.
An'anaviy pedagogik adabiyotlarda, muvaffaqiyatli ta'lim o'qituvchi va
o'quvchi o'rtasidagi samarali aloqaga bog'lig'i ko'rsatiladi. Misol uchun,
Vygotskiy
2
va
Piaget
3
kabi psixologlar o'quvchilarning rivojlanishidagi ijtimoiy aloqalar
2
Vygotskiy, L. S. (1978).
Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes
. Cambridge, MA:
Harvard University Press.
3
Piaget, J. (1952).
The Origins of Intelligence in Children
. New York: International Universities Press.
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 70 ~
ahamiyatini ta'kidlaydilar. Ularning nazariyalari, o'quvchilarni o'rganish jarayonida
ijtimoiy kontekstni hisobga olish zarurligini ko'rsatadi. Bundan tashqari,
Goleman
4
ning emotsional intellekt nazariyasi, o'quvchilar bilan aloqa o'rnatish va
ularni rag'batlantirishda muhim rol o'ynashini ta'kidlaydi.
O'quvchilarni o'qitish jarayoniga jalb qilish va ularni rag'batlantirish masalalari
ham ko'plab tadqiqotlarda muhokama qilingan.
Deci va Ryan
5
ning “O'z-o'zini
motivatsiya”
nazariyasi,
o'quvchilarni
ichki
motivatsiya
yordamida
rag'batlantirishning ahamiyatini aniq ko'rsatadi. Ushbu yondashuv, o'quvchini
mustaqil o'rganishga undaydi va ularning ta'limga bo'lgan qiziqishini oshiradi.
Bundan tashqari,
Bandura
6
ning ijtimoiy o'rganish nazariyasi o'quvchilar va
o'qituvchilar o'rtasidagi aloqa, o'zaro ta'sir va ijtimoiy kontekstning ta'sirini
tushunishga yordam beradi. Ijtimoiy ta'sir, o'quvchilarning o'z harakatlarini olib
chiqishda yuritadigan muhim omil sifatida qaraladi va pedagogning roli shu nuqtai
nazardan alohida ahamiyatga ega. O'quvchilar bilan pedagoglar o'rtasidagi
muvaffaqiyatli aloqa, ta'lim jarayoni samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga
ega. O'quvchilarning ta'lim jarayonidagi faol ishtirokini ta'minlash va ularni
rag'batlantirishda aloqa yondashuvlari va metodlari asosiy o'rinni egallaydi. Ushbu
bo'limda pedagogik aloqa, motivatsiya, ijtimoiy-emotsional ta'sir va samarali o'zaro
ta'sir usullarini yaxshiroq tushunish uchun tahlil qilamiz.
Pedagogik aloqa, o'qituvchi va o'quvchilar o'rtasida ma'lumot almashish
jarayonidir va bu jarayon o'quvchilarning ta'limda muvaffaqiyatga erishishiga
bevosita ta'sir qiladi.
Vygotskiy
ning ijtimoiy rivojlanish nazariyasi, o'rganishda
ijtimoiy muhitning ahamiyatini ta'kidlaydi. U ta'lim jarayonida emotsional va
intellektual aloqalarni o'rnatish muhimligini ko'rsatadi. Eng samarali pedagogik
aloqa, o'quvchilarning individual ehtiyojlari va qiziqishlarini hisobga olgan holda
o'rnatiladi.
Piaget
ning kognitiv rivojlanish nazariyasi, o'quvchilarning fikrlash,
tushunish va boshqa bilimlarni o'zlashtirish jarayonlari bilan bog'liq ijtimoiy
konteksni o'rganishga yordam beradi. Bu yondashuvlar, o'qituvchilarni o'quvchilari
bilan ko'proq faol va samimiy tarzda aloqada bo'lishga undaydi.
O'quvchilarning ta'lim jarayoniga jalb qilinishi uchun motivatsiya muhim
ahamiyatga ega.
Deci
va
Ryan
ning o'z-o'zini motivatsiya nazariyasi, ichki
motivatsiya va tashqi motivatsiya o'rtasidagi farqni tushunishga yordam beradi.
Ularning ta'kidlariga ko'ra, o'quvchilarga erkinlik berish va ularning o'z navbatida
qarorlar qabul qilishlariga imkoniyat yaratish, ularning ichki motivatsiyasini oshiradi.
O'quvchilarning rag'batlantirilishi, ular bilan muloqotning sifatiga bog'liq.
4
Goleman, D. (1995).
Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ
. New York: Bantam Books.
5
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination
of behavior.
Psychological Inquiry
, 11(4), 227-268.
6
Bandura, A. (1986).
Social Foundations of Thought and Action: A Social-Cognitive Theory
. Englewood Cliffs, NJ:
Prentice-Hall.
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 4(62)
~ 71 ~
Goleman
ning emotsional intellekt nazariyasi, pedagoglarni o'quvchilar bilan
aloqalarni rivojlantirishda o'z his-tuyg'ularini boshqarish zarurligini ta'kidlaydi.
Shuningdek,
o'qituvchilarning
samimiyligi
va
qiziqishi,
o'quvchilarning
muvaffaqiyatini oshirishda muhim rol o'ynaydi. Aloqa va o'zaro ta'sir,
o'quvchilarning ijtimoiy-emotsional rivojlanishiga ham ta'sir qiladi.
Bandura
ning
ijtimoiy o'rganish nazariyasi, o'quvchilarning o'zaro aloqalari orqali qanday qilib
yangi ko'nikmalarni o'rganyotganini tushunishga yordam beradi. O'qituvchilar
o'quvchilarni bir-biri bilan muloqotda bo'lishga undashlari kerak. Bu jarayon,
o'quvchilarning ijtimoiy ko'nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi va sinf
muhitida konstruktiv aloqa o'rnatishga xizmat qiladi. Ko'plab tadqiqotlar, ijtimoiy
muhitning o'quvchilarning o'zini his qilishlari va ta'lim jarayonidagi ishtiroklariga
ta'siri mavjudligini ko'rsatadi.
Hattie
va
Timperley
7
ijtimoiy aloqa va o'zaro ta'sirlar
ta'lim natijalariga qanday ta'sir qilishini o'z tadqiqotlarida haqiqatan ham isbotlagan.
Ularning fikricha, samarali muloqot, o'quvchilarning o'z-o'zini baholash qobiliyatini
oshiradi
va
shuningdek,
o'qituvchilarni
o'z
ish
faoliyatlarini
yanada
takomillashtirishga undaydi.
O'quvchilar bilan samarali aloqa o'rnatish uchun turli usullar mavjud. Masalan:
Interaktiv darslar
: Darslarda o'quvchilarni faol ishtirok etdirmoq, savol-
javoblar o'rnatish va guruhli ishlar tashkil etish orqali muloqotni kuchaytirish
mumkin.
Feedback
: O'quvchilarga muntazam va konstruktiv qayta aloqa berish, ular
o'zlarini o'zaro aloqalardan hissa qo'shayotganini his qilishlariga yordam beradi
8
.
Emotsional aloqalar
: O'quvchilar bilan samimiy aloqalar o'rnatish va ularning
individual ehtiyojlarini inobatga olish orqali, ta'lim jarayoni samaradorligini oshirish
mumkin.
Ushbu
yondashuvlar,
pedagoglardan
kuchli
ijtimoiy
va
emotsional
ko'nikmalarga ega bo'lishni talab etadi. Pedagogik aloqa va o'quvchilar bilan o'zaro
aloqalar, ta'lim jarayonining muhim komponentidir. Muammolarni hal etish,
o'quvchilarning motivatsiyasini oshirish va ularning birek o'rtasida ijtimoiy-
emotsional aloqalarni rivojlantirish zarurati, o'qituvchilarni yangicha yondashuvlar va
metodlarga
yo'naltiradi.
Mukammal
pedagogik
aloqalar
o'quvchilarning
muvaffaqiyatini oshiradi va ta'lim jarayonini yanada samarali qiladi.
Muhokama:
Maqolada ko'rsatilgan jihatlar pedagoglarning o’quvchilar bilan
aloqalarini samarali tashkil etish uchun zaruriy asoslarni belgilaydi. O’quvchilarning
psixologik holatini uzoq muddatli o’rganish, motivatsiyalash jarayonida ijtimoiy-
emotsional aloqalar o’rnatish, ta'lim jarayonida aloqalar qozonish jarayonini
osonlashtiradi.
7
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The Power of Feedback.
Review of Educational Research
, 77(1), 81-112.
8
Shunk, D. H. (2012).
Learning Theories: An Educational Perspective
. Boston: Pearson Education.
