Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 1(59)
~ 233 ~
YANGI KONSTITUTSIYADA EKOLOGIK XAVFSIZLIK TAMOYILLARI
Ne'matov Nursulton Shavkat o'g'li
Toshkent Davlat Agrar Universiteti Huquq va turizm fakulteti Yurisprudensya
yo'nalishi 3-bosqich talabasi
Anotatsiya:
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasining yangi
Konstitutsiyasida ekologik xavfsizlik tamoyillarining huquqiy asoslari, atrof-muhitni
muhofaza qilish bo‘yicha davlat siyosati va uning amaliy natijalari yoritilgan.
Ekologik xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha qabul qilingan yangi me’yorlar va ularning
ahamiyati muhokama qilinadi.
Annotation:
This article highlights the legal basis of environmental security
principles in the new Constitution of Uzbekistan, the state policy on environmental
protection, and its practical outcomes. It discusses newly adopted norms aimed at
ensuring environmental safety and their significance.
Kalit so‘zlar
: Ekologik xavfsizlik, atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy
resurslar, barqaror rivojlanish, yashil iqtisodiyot.
Keywords:
Environmental security, environmental protection, natural
resources, sustainable development, green economy.
O‘zbekiston Respublikasi yangi Konstitutsiyasida ekologik xavfsizlik
masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Bu boradagi o‘zgarishlar mamlakatda
barqaror rivojlanishni ta’minlash va aholining ekologik xavfsizligini kafolatlashga
qaratilgan. Atrof-muhitning muhofazasi va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish
masalalari davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida belgilandi.
Ekologik xavfsizlikning huquqiy asoslari
2023-yilgi Konstitutsiyaning yangi tahririda ekologik xavfsizlikni ta’minlash
bo‘yicha quyidagi asosiy tamoyillar belgilandi:
Atrof-muhitni muhofaza qilish: Konstitutsiyada har bir fuqaroning sog‘lom
ekologik muhitda yashash huquqi kafolatlangan. Bu norma orqali davlat
fuqarolarning ekologik xavfsizligini ta’minlashga mas’ul ekanligi qayd etilgan.
Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish: Davlat tabiiy resurslarni kelajak
avlodlar manfaatlarini hisobga olgan holda boshqarish va ulardan samarali
foydalanishni ta’minlash majburiyatini olgan.
Ekologik xavfli faoliyatni cheklash: Atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan
faoliyatlarni cheklash yoki to‘xtatish masalasi qonunchilikda mustahkamlandi.
Barqaror rivojlanish tamoyillari
Yangi Konstitutsiyada barqaror rivojlanish tamoyillari ekologik, iqtisodiy va
ijtimoiy omillar uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan. Bu tamoyillar:
Atrof-muhitga zarar yetkazmaydigan texnologiyalarni joriy etish;
Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali
Impact Factor: 8.2 | 2181-3035 | № 1(59)
~ 234 ~
Yashil iqtisodiyotni rivojlantirish; Ekologik innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash
kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi.
Amaliy natijalar va istiqboldagi rejalar
O‘zbekistonda ekologik xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha qator amaliy choralar
ko‘rilmoqda:
Orolbo‘yi hududlarida ekologik muammolarni hal qilish: Ushbu hududda
yashovchi aholining hayot sifatini yaxshilash maqsadida maxsus dasturlar ishlab
chiqildi. Shu jumladan, “Yashil makon” loyihasi doirasida millionlab daraxtlar
ekilmoqda.
Iqlim o‘zgarishlariga qarshi kurash: O‘zbekiston Parij kelishuvi doirasida global
iqlim o‘zgarishlariga qarshi kurashishda o‘z majburiyatlarini bajarmoqda.
Mamlakatda issiqxona gazlari chiqindilarini kamaytirish va qayta tiklanadigan
energiya manbalarini joriy etishga e’tibor qaratilmoqda.
Ekologik ta’lim va ma’rifat: Aholi orasida ekologik madaniyatni oshirish
bo‘yicha dasturlar amalga oshirilmoqda. Ta’lim muassasalarida ekologiya faniga oid
maxsus kurslar kiritildi.
Xulosa:
O‘zbekiston Respublikasining yangi Konstitutsiyasi ekologik
xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha huquqiy asoslarni yanada mustahkamlaydi. Ushbu
islohotlar atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va
barqaror rivojlanish tamoyillariga asoslanadi. Kelgusida bu o‘zgarishlar mamlakat
ekologik xavfsizligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. Toshkent: «O‘zbekiston»,
2023.
2. Orolbo‘yi hududlarini rivojlantirish dasturi. Toshkent, 2024.
3. Ekologik xavfsizlik masalalari bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami. Toshkent,
2023.
