JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Fayzullayeva Dilnavoz Jahongir qizi,
Chirchiq davlat pedagogika universiteti
“Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi” yo‘nalishi 2-bosqich talabasi
TALABA TALABAGA USTOZ- TALABA TALABAGA SHOGIRD TAMOYILI
ASOSIDAGI FAOLIYAT
Zamonaviy ta’lim jarayonida shaxsga yo‘naltirilgan, o‘zaro hamkorlik va tajriba almashinuviga
asoslangan innovatsion yondashuvlar alohida e’tiborni talab etmoqda. Shu nuqtai nazardan
qaralganda, o‘quvchilarning faolligini oshirish, ularning o‘zaro ta’limiy munosabatlaridagi
mustaqilligini qo‘llab-quvvatlash va ijodiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishda “talaba talabaga
ustoz — talaba talabaga shogird” tamoyiliga asoslangan faoliyatning pedagogik qiymati
beqiyosdir.
Mazkur tamoyil o‘zaro bilim, ko‘nikma va tajriba almashinuvi orqali o‘quvchilar o‘rtasida
barqaror hamkorlik muhitini shakllantirish, o‘quv faoliyatining subyektlari sifatida ularni teng
ishtirokchi maqomiga ko‘tarish imkonini beradi. Bu yondashuv nafaqat o‘qituvchi va talaba
o‘rtasidagi an’anaviy munosabatni yangicha talqinda boyitadi, balki talabalar orasida mas’uliyat
hissi, o‘zini namoyon qilish ehtiyoji va o‘zaro o‘rganish madaniyatini ham rivojlantiradi.
Bugungi kunda oliy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonini faol, kreativ va natijador tashkil etish
borasida talabalarning mustaqil tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash dolzarb masalaga aylangan.
Xususan, Chirchiq davlat pedagogika universitetining Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi
yo‘nalishida ta’lim olayotgan talabalarning “talaba talabaga ustoz — talaba talabaga shogird”
tamoyili asosidagi faoliyati samarali natijalar bermoqda. Ushbu tamoyil tarbiya klasteri asosida
ustoz shogird an’analarini rivojlantirishning innovasion tamoyili bo‘lib, u talabani
faollashtirishga xizmat qiladi, talabani o‘z fikrini erkin ifoda etish, muammoni qo‘yish va
birgalikda yechish uchun muloqot makonini yaratadi.
Ular o‘rtasida o‘tkazilayotgan interaktiv mahorat darslari, ustoz-shogird shaklidagi ijodiy
mashg‘ulotlar, “peer-to-peer” (ya’ni tengdoshdan tengdoshlarga) tarzidagi o‘qitish metodlari
talabalarning kasbiy tayyorgarligi, amaliy malakasi va ijodiy yondashuvini chuqurlashtirishda
muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.
Chirchiq davlat pedagogika universitetining Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi
yo‘nalishida ushbu tamoyil asosida amalga oshirilayotgan “O‘rgatib-o‘rganamiz” loyihasi
talabalar o‘rtasida bilim almashinuvi va ijodiy hamkorlikni rivojlantirishga xizmat qilmoqda.
Loyiha doirasida yuqori kurs talabalari o‘z tajribalari bilan bo‘lishib, quyi kurs talabalariga
amaliy mashg‘ulotlarda yordam beradilar. Bu esa, talabalar o‘rtasida o‘zaro hurmat, mas’uliyat
va hamkorlik muhitini shakllantiradi. O‘zlashtirishi past bo‘lgan talabalar iqtidorli talabalarga
biriktirilib darsdan tashqari mini to‘garaklarga jalb qilinadi. Bunda iqtidorli talabalar ijodiy
imkoniyatlaridan foydalanib, o‘zida mavjud bilimlarini boshqalarga o‘rgatish orqali o‘zlarida
ham pedagogik kasbiy ko‘nikmalari shakllanishiga sabab bo‘ladi.
Bunga misol tariqasida,
1
Baxodir Xusanov (2024). Ijtimoiy davlatning estetik mohiyati. Academic research in educational sciences, 5NUU
Conference (2), 788-792.
2
Abduvoitovich, B. D. (2024). Pedagogika oliy ta’lim muassasalarida badiiy studiyalarni tashkil etishning
ahamiyati.
Iqro indexing
,
10
(1), 177-181.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi yo‘nalishi 2-bosqich talabasi Fayzullayeva Dilnavoz
tomonidan tashkil etilgan “Akvarel maktabi” mini to‘garagida birinchi bosqichda o‘qiydigan
rangtasvir fanidan qiynalayotgan tajribasi kam talabalarga akvarel texnikasini muntazam
ravishda o‘rgatib kelmoqda. Fayzullayeva Dilnavoz o‘z ustida tinimsiz ishlash va izlanish qilib
ustozlarining maslahati va yo‘nalishlaridan o‘rganganini tengdoshlariga o‘rgatib kelmoqda.
“Akvarel maktabi” nafaqat ta’limiy va estetik maqsadga xizmat qilmoqda, balki amaliy-iqtisodiy
jihatdan ham talabalar uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Talabalar tomonidan yaratilgan
ijodiy asarlarning fakultetga tashrif buyurgan mehmonlarga esdalik sifatida taqdim etilishi,
shuningdek, ularni ko‘paytirish va ishlab chiqarish orqali iqtisodiy faoliyatga yo‘naltirish —
ta’lim bilan ishlab chiqarish integratsiyasining real namunasi hisoblanadi.
Zamonaviy ta’limda
shaxsga yo‘naltirilgan va ijodiy hamkorlikka asoslangan tamoyillarning joriy etilishi, ayniqsa,
“talaba talabaga ustoz — talaba talabaga shogird” kabi faoliyat modellarining qo‘llanilishi,
nafaqat ta’lim jarayonining interfaol va samarali bo‘lishini ta’minlaydi, balki talabalarning
shaxsiy, kasbiy va ijodiy salohiyatini har tomonlama rivojlantirishda ham muhim ahamiyat kasb
etadi. Chirchiq davlat pedagogika universiteti misolida ko‘rib chiqilgan holatlar shundan dalolat
beradiki, bu tamoyil asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar va loyihalar talabalar o‘rtasida
mustahkam hamkorlik, mas’uliyat, o‘zaro ishonch va pedagogik salohiyatni shakllantirishda
yuqori samaradorlikka ega. Mazkur yondashuv orqali:
-
Talabalar o‘z tengdoshlariga bilim berish jarayonida o‘zlarining ham bilim va
ko‘nikmalarini mustahkamlashadi;
-
Iqtidorli talabalar o‘z bilim va tajribalarini boshqalarga o‘rgatish orqali liderlik, pedagogik
refleksiya va kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantiradi;
-
Tajribasi kamroq talabalar esa yanada erkin va norasmiy muhitda o‘rganish imkoniga ega
bo‘ladilar;
-
Ta’lim jarayonida talaba faolligi ortadi, ularda mustaqil fikrlash, muammoni qo‘yish va hal
qilish, loyihaviy fikrlash va ijodiy yondashuvlar shakllanadi.
Bugungi raqobatbardosh va axborotga boy ijtimoiy-madaniy muhitda ta’lim oluvchilarda nafaqat
bilim, balki tashabbuskorlik, liderlik va ijodiy fikrlash kabi ko‘nikmalarni shakllantirish zarurati
ortib bormoqda. Ana shunday jarayonda talabalar o‘rtasidagi o‘zaro o‘rgatish tamoyili – o‘z
mohiyatiga ko‘ra, an’anaviy ustoz-shogird munosabatlarini tengdoshlar darajasida qayta talqin
etishga xizmat qiladi. Bu esa talabaning o‘zini subyekt sifatida anglashiga, o‘ziga bo‘lgan
ishonchini mustahkamlashga va ta’limdagi faol ishtirokchiga aylanishiga zamin yaratadi.
Kelajakda “talaba talabaga ustoz — talaba talabaga shogird” tamoyilIni ilmiy asosda chuqur
tadqiq etish, uning psixologik-pedagogik mexanizmlarini ishlab chiqish va turli yo‘nalishlarda
qo‘llash tajribasini ommalashtirish muhim vazifalardan biridir. Zero, bu model – nafaqat o‘quv
natijalari, balki ijtimoiy ong, madaniyat va hamkorlik tamoyillarini rivojlantiruvchi kuchli vosita
sifatida ham e’tirof etilishi lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Sultonov, X. E. (2024).
Klaster yondashuvi orqali tasviriy san’at ta’limida nazariya va
amaliyot uyg‘unligini ta’minlash imkoniyatlari
. San’atshunoslikning dolzarb masalalari:
muammo va yechimlar, Respublika ilmiy-nazariy konferensiya to‘plami, 1(1), 100–110. T.:
O‘zDSMI.
3
Fayzullayeva Dilnavoz Jahongir qizi “Ustoz–shogird” an’anasi asosida tasviriy san’at yo‘nalishida ijodiy va kasbiy
faoliyatni rivojlantirishning samarali yo‘llari. (2025).
Modern Education and Development
,
24
(2), 78-83.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
2.
Sultonov, X. E. (2023).
Klaster yondashuviga asoslangan ustoz ko‘magi va maslahatining
talabalarning kasbiy faoliyatga tayyorlashdagi ahamiyati
. Badiiy ta’limning dolzarb
muammolari, integratsiya va istiqbol tendensiyalari, Respublika ilmiy-amaliy anjumani
materiallari to‘plami, 1(1), 386–391. Toshkent: Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika
universiteti.
3.
Baxodir Xusanov (2024). Ijtimoiy davlatning estetik mohiyati. Academic research in
educational sciences, 5NUU Conference (2), 788-792.
4.
Abduvoitovich, B. D. (2024). Pedagogika oliy ta’lim muassasalarida badiiy studiyalarni
tashkil etishning ahamiyati.
Iqro indexing
,
10
(1), 177-181.
5.
Baynazarova, N. X. (2023, Dekabr 22).
"Ustoz-shogird" tizimi asosida individual ta'limni
tashkil etishga qaratilgan klaster yondashuvi
. Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi fanlarini
zamonaviy dasturlar yordamida o‘qitish istiqbollari, Respublika ilmiy-texnik anjumani
materiallari to‘plami, 1, 74–79.
6.
Fayzullayeva Dilnavoz Jahongir qizi “Ustoz–shogird” an’anasi asosida tasviriy san’at
yo‘nalishida ijodiy va kasbiy faoliyatni rivojlantirishning samarali yo‘llari. (2025).
Modern
Education and Development
,
24
(2), 78-83.
