JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Odiljonov Islombek Ilhomjon o’g’li
Andijon davlat texnika instituti
Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv fakulteti
K 110-21 guruh talabasi +998948877177
Ikramov Abbosbek Akmaljon o’g’li
Andijon davlat texnika instituti
Muhandislik iqtisodiyoti va boshqaruv fakulteti
K 110-21 guruh talabasi
+998901733434
BANDLIKNI IQTISODIY O’SISHDAGI O’RNI VA BU SOHADA YUZAGA
KELAYOTGAN MUAMMOLAR
Anotatsiya
: Mazkur maqolada O‘zbekistonda ishsizlik muammosining sabablari, oqibatlari va
uni kamaytirish bo‘yicha taklif etilayotgan samarali chora-tadbirlar tahlil qilinadi. Global
miqyosda yuzaga kelayotgan texnologik rivojlanish, aholi sonining ortishi va ijtimoiy-iqtisodiy
beqarorlik ishsizlik darajasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, raqamli bandlik
tizimlari, masofaviy ish, onlayn mehnat yarmarkalari orqali yangi imkoniyatlar yuzaga
chiqmoqda. Maqolada mamlakatda bandlik darajasini oshirish, rasmiy bandlikni kuchaytirish,
soliq bazasini kengaytirish va ishsizlikka qarshi tizimli yondashuvni shakllantirish muhimligi
asoslab beriladi.
Kalit so’zlar
: ishsizlik, bandlik, raqamli iqtisodiyot, mehnat bozori, ish o‘rinlari, rasmiy
bandlik, texnologik o‘zgarishlar
Аннотация:
В данной статье анализируются причины и последствия безработицы в
Узбекистане, а также предлагаются эффективные меры по ее снижению. Глобальные
технологические изменения, рост численности населения и социально-экономическая
нестабильность оказывают негативное влияние на уровень занятости. Вместе с тем,
развитие цифровых систем занятости, дистанционной работы и онлайн-ярмарок труда
создаёт новые возможности. В статье обоснована необходимость системного подхода к
увеличению занятости, расширению налоговой базы и укреплению официальной
занятости в стране.
Ключевые слова
: безработица, занятость, цифровая экономика, рынок труда, рабочие
места, официальная занятость, технологические изменения.
Ishsizlik nafaqat O’zbekistonda butun dunyoda yuzga kelayotgan global muammolardan
biriga aylanib bormoqda. Bunga asosiy sabablar aholi sonini keskin ortishi, hududlardagi notinch
vaziyatlar, tabiy ofatlar tufayli qit’alarda kuzatilgan baxtsiz xodisalar va bugungi kunni ulkan
yutuqlaridan biri bo’lgan IT texnologiyalari va suniy intelekt kabi texnologiyalari ko’p kasblarni
manan eskirish xolatiga olib keldi. Ishsizlik bugungi kunda O'zbekistonning ijtimoiy rivojlanishi,
iqtisodiy rivojlanishi va aholining hayot sifati uchun strategik darajadagi muammo. Unga qarshi
kompleks va tizimli dasturiy ta'minot ko'rilmasa, bu muammoni yanada chuqurlashtishiga olib
kelishi mumkin. Hozirgi kunda axborot xizmatlarining rivojlanishi bilan birga, bandlik ham
raqamlashtirilmoqda. Onlayn mehnat yarmarkalari, masofaviy ish va elektron bandlik tizimlari
keng joriy etilmoqda. Bu esa ishsiz shaxsga o'ziga mos bo'sh ish o'rinlarini tez va samarali
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
topishni aniqlash
. Shu bilan birga, rasmiy bandlik darajasini oshirish orqali soliq bazasini
kengayishiga bir muncha hissasini qo’shmoqda desak mubolag’a bo’lmasa kerak. Shu sababli,
“O'zbekistonda bandlikni ta'minlashning samarali yo'llari” mavzusi bugungi kunda ilmiy-amaliy
masalalardan biri bo'lib, uni chuqur o'rganish va tahlil qilish muhim ahamiyatni kasb etadi.
Ishsizlik muammosini o’rganishdan asosiy maqsad - aholining ish bilan bandligini oshirish orqali
mamlakat ishlab chiqarishini kengaytirish va aholi turmush darajasini yanada yaxshilashga
aloqador tadbirlar ishlab chiqishdan iborat. Jamiyatdagi ishsizlik darajasini pasaytirish uchun
qo’shimcha ish joylarini yaratish, ularni ishga tushirish aholining tabiiy o’sishidan orqada
qolmasligi kerak. Ma’lumki, O’zbekiston dunyo hamjamiyati davlatlari o’rtasida aholisining
jadal o’sib borayotganligi bilan ajralib turadi
. Respublikamiz aholisi soni har yili o’rtacha 550-
600 ming kishiga, mehnatga layoqatli aholi soni esa 250-300 ming kishiga ko’paymoqda.
Bunday vaziyat o’z navbatida aholining ish bilan bandligini oshirish va ishsizlikni kamaytirish
borasida uzluksiz tadqiqot olib borishni taqozo etmoqda
. Buning uchun esa ishlab chiqarishni
kengaytirish, yangi ish joylarini yaratish bo’yicha chora-tadbirlar ishlab chiqish zarur. Aks holda,
ishsizlar sonining ortib borishi aholining turmush darajasining pasayishiga olib keladi. Shu
nuqtai - nazardan avvalambor, ishsizlik tushunchasi va uning mazmunini
chuqurroq
o’rganmog’imiz lozim
.
Xulosa qilib aytganda, ishsizlik muammosi nafaqat O‘zbekistonda, balki butun dunyoda
dolzarb masalaga aylanib bormoqda. Texnologik taraqqiyot, aholi sonining ortishi, tabiiy va
ijtimoiy muammolar ish o‘rinlariga bo‘lgan talabni kuchaytirmoqda. Raqamli iqtisodiyot
sharoitida mehnat bozoriga yangi yondashuvlar talab qilinmoqda. O‘zbekistonda rasmiy
bandlikni oshirish, raqamlashtirilgan bandlik tizimlarini keng joriy etish, onlayn mehnat
yarmarkalari va masofaviy ish shakllarini rivojlantirish orqali ishsizlik darajasini pasaytirish
mumkin. Shuningdek, ishlab chiqarishni kengaytirish va yangi ish o‘rinlarini yaratish orqali
aholining farovonligini ta’minlashga erishish mumkin.
Takliflar
Yangi ish o‘rinlarini yaratish
: Ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish va qishloq xo‘jaligi
sohalarida yirik va kichik loyihalarni amalga oshirish orqali yangi ish o‘rinlarini ochish.
Raqamli bandlik tizimlarini rivojlantirish
: Elektron bandlik platformalari, onlayn mehnat
yarmarkalari va masofaviy ish imkoniyatlarini kengaytirish
.
Kasb-hunar va qayta tayyorlash kurslarini kuchaytirish
: Ishsizlikni kamaytirish uchun
aholini zamonaviy kasblarga o‘rgatish va qayta tayyorlash dasturlarini kengaytirish.
1
https://parliament.gov.uz/articles/1293
2
https://www.studocu.com/row/document/buxoro-universiteti/tourism-and-economy/ishsizlik-
3
https://azkurs.org/ishsizlik-nima.html
4
https://www.studocu.com/row/document/buxoro-universiteti/tourism-and-economy/ishsizlik-
5
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Startap va kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash
: Yoshlar va ishsizlar uchun imtiyozli kreditlar,
subsidiya va grantlar ajratish orqali tadbirkorlik faoliyatini rag‘batlantirish.
Aholining bandligini monitoring qilish
: Hududlar bo‘yicha ishsizlik darajasini doimiy o‘rganib
borish, statistik tahlillarga asoslangan strategik rejalashtirishni joriy etish.
Xotin-qizlar va yoshlar bandligini ta’minlashga alohida e’tibor
: Ularning mehnat bozoriga
kirishini osonlashtiruvchi maxsus dasturlar ishlab chiqish
.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksi, 2023-yilgi tahriri.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori PQ–4862-son, 2020-yil 11-may — “Yoshlar
bandligini ta'minlash va ularni qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
3. World Bank. (2023). Uzbekistan Jobs Diagnostic. Washington, DC.
4. Karimov, A. (2021). “Ishsizlik muammosining ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari.” // Iqtisodiyot
va innovatsion texnologiyalar jurnali, №6.
5. OECD. (2022). Employment Outlook: Navigating the Future of Work.
6. Stat.uz — O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi rasmiy ma’lumotlari, 2024-yil.
7. Xayitov, M. (2022). “Raqamli bandlik va uning O‘zbekistondagi rivojlanish bosqichlari.” //
Ilmiy-amaliy iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, №3.
6
https://uza.uz/oz/posts/yoshlar-va-xotin-qizlar-bandligiga-komaklashilmoqda_659050
