JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Ashurov Jasur Djo’rayechiv,
Falsafa fanlari doktori(phd),
Umumtexnik fanlar kafedrasi,
Osiyo Xalqaro Universiteti, Uzbekistan
Hamroyev Bobirjon Bahritdinovich,
Ijtimoiy fanlar va texnika fakulteti,
Osiyo Xalqaro Universiteti, Uzbekistan
Osiyo Xalqaro Universiteti magistranti
khamrayevbb@gmail.com
PEDAGOGIK JARAYONDA AVTOMATLASHTIRILGAN YORDAMCHI
BOTLARDAN FOYDALANISH TAJRIBALARI
Annotatsiya.
Ushbu tezisda zamonaviy ta’lim tizimida avtomatlashtirilgan yordamchi botlarning
o‘rni, ularni joriy etishdagi metodik yondashuvlar va real ta’lim amaliyotida qo‘llash tajribalari
yoritilgan. Telegram, Microsoft Teams va boshqa platformalar asosida yaratilgan botlar orqali
ta’lim jarayonining ayrim elementlarini avtomatlashtirish va interaktivlashtirish samaradorligi
tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
sun’iy intellekt, yordamchi bot, pedagogik jarayon, avtomatlashtirish, ta’lim
texnologiyalari, chatbot, Telegram, raqamli ta’lim.
Raqamli texnologiyalar taraqqiyoti ta’lim sohasida innovatsion yondashuvlarni talab qilmoqda.
Xususan, avtomatlashtirilgan yordamchi botlar pedagogik jarayonni soddalashtirish,
shaxsiylashtirish va samaradorligini oshirishga xizmat qilmoqda. Bugungi kunda ko‘plab oliy
o‘quv yurtlari va umumta’lim muassasalarida turli platformalarda ishlab chiqilgan botlar orqali
test olish, topshiriqlarni baholash, o‘quvchilar bilan aloqa qilish kabi jarayonlar
avtomatlashtirilmoqda.
Avtomatlashtirilgan botlar – bu oldindan yozilgan algoritmlar asosida foydalanuvchi bilan
muloqot qiladigan dasturiy vositalardir. Ular quyidagi yo‘nalishlarda samarali qo‘llaniladi:
-Test sinovlarini avtomatik o‘tkazish va baholash
-Uy vazifalarini topshirish va tekshirishni soddalashtirish
-Tinglovchilar bilan tezkor aloqa
-Ma’lumotlar bazasiga asoslangan ma’lumot yetkazish (dars jadvali, baholar, topshiriqlar
ro‘yxati)
-Motivatsion xabarlar va eslatmalar yuborish
Tajriba Toshkentdagi bir necha akademik litsey va kollejda o‘tkazildi. Telegram platformasida
yaratilgan maxsus o‘quvchi-assistent bot yordamida 300 nafar o‘quvchining faolligi kuzatildi.
Bot quyidagi funksiyalarni bajardi:
Har kuni dars jadvalini yuborish
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
O‘quvchilarga individual testlar yuborish va avtomatik natijani chiqarish
Uy vazifalarini qabul qilish va statistik ma’lumotlarni tayyorlash
O‘quvchilar uchun darsdan avval eslatmalar jo‘natish
Natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘quvchilar vaqtni tejalishi, axborotga tezkor kirish va
topshiriqlarning tushunarli bo‘lishi tufayli botdan foydalanishga ijobiy munosabat bildirgan.
Tajriba natijalarini tahlil qilgan holda quyidagilar aniqlandi:
Samaradorlik oshdi
: Bot orqali topshiriqlarni bajarish foizi 23%ga oshdi.
Interaktivlik kuchaydi
: O‘quvchilarning 78%i bot orqali bog‘lanishni afzal ko‘rdi.
O‘qituvchilar ishi yengillashdi
: Darsdan keyin baholash va eslatmalar yuborish kabi vazifalar
avtomatik bajarildi.
Tashkiliy ishlar soddalashti
: Bot orqali e’lonlar, jadval va eslatmalar tezkor tarqatildi.
Botlardan foydalanishda quyidagi kamchiliklar aniqlangan:
Texnik savodxonlik past bo‘lgan o‘quvchilar uchun qiyinchiliklar
Internet tarmog‘iga bog‘liqlik
O‘quv dasturlarining barcha qismlarini bot orqali to‘liq avtomatlashtirish imkonining yo‘qligi
Takliflar:
O‘qituvchilar va o‘quvchilar uchun botdan foydalanish bo‘yicha qisqa qo‘llanmalar ishlab
chiqish
Mahalliy serverlar asosida ishlaydigan, offline rejimda ham ma’lumot taqdim eta oladigan botlar
yaratish
Botlarni sun’iy intellekt elementlari bilan boyitish: foydalanuvchi so‘rovlariga moslashtirilgan
javoblar, adaptiv o‘rganish tizimlari
Pedagogik jarayonda
avtomatlashtirilgan yordamchi botlardan foydalanish ta’lim
samaradorligini oshirishda muhim vosita hisoblanadi. Ular o‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi
muloqotni interaktivlashtiradi, vaqtni tejaydi va ta’lim jarayonini soddalashtiradi. Biroq, bunday
texnologiyalarni joriy etishda texnik va metodik tayyorgarlik muhim hisoblanadi. Shunday ekan,
ta’lim jarayoniga botlarni keng joriy etish uchun zamonaviy IT infratuzilmani yaratish,
o‘qituvchilarni tayyorlash va samarali kontent ishlab chiqish dolzarb vazifadir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Abduvaliyev A., Qodirov M. – Raqamli ta’lim: yangi metodik yondashuvlar. – Toshkent,
2022.
2. Ergashev B. – Ta’limda sun’iy intellekt va chatbotlar. – Samarqand, 2023.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
3. UNESCO (2021).
AI in Education: Challenges and Opportunities
.
4. Turdievna K.A. – Telegram botlar orqali o‘quv jarayonini boshqarish tajribalari //
Pedagogik innovatsiyalar jurnali, 2024.
5. Baxridtdinovich, H. B. (2025). TA'LIMDA CHATBOTLAR VA VIRTUAL
YORDAMCHILARDAN FOYDALANISH. PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 3(1),
156-159.
6. Baxridtdinovich, H. B. (2025). THE IMPORTANCE AND APPLICATION OF
POLYMORPHISM IN PYTHON. PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI, 3(2), 120-123.
7. Hamroyev, B. B. (2025). PYTHONDA MASSIVLAR BILAN ISHLASH. PEDAGOGIK
TADQIQOTLAR JURNALI, 2(2), 88-91.
8. Baxridtdinovich, H. B. (2024). PYTHONDA MA'LUMOTLAR TAHLILI. PSIXOLOGIYA
VA SOTSIOLOGIYA ILMIY JURNALI, 2(10), 69-75.
9. Хамроев, Б. Б. (2024). СТАТИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ
PYTHON. PSIXOLOGIYA VA SOTSIOLOGIYA ILMIY JURNALI, 2(10), 76-82.
10. Baxridtdinovich, H. B. (2024). NEYRON TO'RLI TARMOQLAR. WORLD OF SCIENCE,
7(12), 42-48.
11. Hamroyev, B. B. (2025). PYTHONDA MASSIVLAR BILAN ISHLASH. PEDAGOGIK
TADQIQOTLAR JURNALI, 2(2), 88-91.
