JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Mirvosilova Dilobar Mirzohid qizi
“Oila va gender” ilmiy-tadqiqot instituti mustaqil tadqiqotchisi
elektron manzil
ZAMONAVIY JAMIYATDA “LIDERLIK” FENOMENINING O`ZIGA XOSLIGI
Annotatsiya:
Zamonaviy jamiyatda liderlik – bu odamlarning xatti‑harakati, fikri va qiymatiga
ta’sir qilishga qodir bo‘lgan jarayon bo‘lib, uni boshqaruv, ilhomlantirish va motivatsiya qilish
xususiyatlari orqali aniqlash mumkin. Liderlar rasmiy va norasmiy shakllarda namoyon bo‘lib,
ular atrof‑muhitga moslashuvchanlik, kuchli muloqot, hissiy intellekt va vizualizatsiya kabi
fazilatlar orqali guruhni umumiy maqsadlarga yetaklaydi. Ularning jamiyatdagi roli ijtimoiy
birdamlikni ta’minlash, qadriyatlar shakllantirish va ijtimoiy rivojga hissa qo‘shishda namoyon
bo‘ladi. Liderlik ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun shaxsiy fazilatlar, bilim, ijtimoiy
qo‘llab‑quvvatlash hamda madaniy‑ijtimoiy muhit muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so`zlar:
liderlik, zamonaviy jamiyat, fenomen, ijtimoiy ta’sir, hissiy intellect,lider
shaxsiyati, yetakchilik uslublari, strategik fikrlash, pedagogik yetakchilik, pedagogik
kommunikatsiya, ta’limda motivatsiya, karyeraviy yetakchilik.
Аннотация:
В современном обществе лидерство представляет собой процесс, способный
оказывать влияние на поведение, мышление и ценности людей. Оно определяется через
такие характеристики, как управление, вдохновение и мотивация. Лидеры могут
проявляться как в формальной, так и в неформальной формах, и ведут группу к общим
целям благодаря таким качествам, как адаптивность к окружающей среде, эффективная
коммуникация, эмоциональный интеллект и способность к визуализации. Их роль в
обществе заключается в обеспечении социальной солидарности, формировании ценностей
и содействии социальному развитию. Развитие лидерских навыков требует наличия
личных качеств, знаний, социальной поддержки, а также культурно-социальной среды.
Ключевые слова:
лидерство, современное общество, феномен, социальное влияние,
эмоциональный интеллект, личность лидера, стили лидерства, стратегическое мышление,
педагогическое лидерство, педагогическая коммуникация, мотивация в образовании,
карьерное лидерство.
Abstract:
In modern society, leadership is a process capable of influencing people’s behavior,
thinking, and values. It is characterized by elements such as management, inspiration, and
motivation. Leaders can emerge both formally and informally, guiding groups toward common
goals through qualities like adaptability to the environment, strong communication, emotional
intelligence, and visualization skills. Their role in society manifests in ensuring social cohesion,
shaping values, and contributing to social development. Developing leadership skills requires
personal attributes, knowledge, social support, and a conducive cultural and social environment.
Keywords:
leadership, modern society, phenomenon, social influence, emotional intelligence,
leader’s personality, leadership styles, strategic thinking, pedagogical leadership, pedagogical
communication, motivation in education, career leadership
Bugungi zamonaviy jamiyatda liderlik - odamlarning o’zgalarga va jamiyatga qanday ta'sir
qilishini tushunishga yordam beradigan muhim tushunchadir. Liderlik sifatlarini esa shaxsning
boshqaruv qobiliyati va insonlarni umumiy maqsadlarga erishish uchun ilhomlantirish
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
qobiliyatlari yordamida aniqlash mumkin. Mazkur maqolada biz liderlikning asosiy xususiyatlari,
uning turlari, jamiyatdagi o‘rni, rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillarni, hamda, tarixiy siymoga
aylangan liderlarga misollarni ko‘rib chiqamiz. Shuningdek, biz liderlar duch keladigan tanqid
va muammolarni ham e`tibordan chetda qoldirmaslik masalasini asosiy maqsad sifatida
belgilaganmiz.
Liderlik - bu bir yoki bir nechta shaxslarning guruh yoki jamiyatdagi boshqa odamlarning xatti-
harakatlari, fikrlari va harakatlariga ta'sir etish jarayoni. Liderlar ma'lum fazilat va ko'nikmalarga
ega bo'lib, ularga boshqalarni boshqarish va ilhomlantirish, umumiy maqsadlarga erishish va
ijtimoiy munosabatlarni o'zgartirish imkonini beradi.
Liderlik turli darajalarda - oilada, maktabda, guruhda yoki jamoat joylari ya`ni insonlar gavjum
maskanlarda namoyon bo'lishi mumkin. Liderlar rasmiy (lavozimga tayinlangan) yoki norasmiy
(boshqa odamlar tomonidan tan olingan va vakolatga ega bo`lgan) bo'lishi mumkin.
Liderlikning asosiy xususiyatlari esa quyidagilardan iborat:
• Ta'sir qilish: Liderlar boshqalarning fikrlari, his-tuyg'ulari va harakatlariga ta'sir qilish
qobiliyatiga ega.
• Vuzializatsiya: Liderlar qayerga borishni va maqsadlariga qanday erishishni aniq tasavvur
qiladilar.
• Motivatsiya: Liderlar umumiy maqsadlarga erishish uchun boshqalarni ilhomlantirish va
undash qobiliyatiga ega.
• Muloqot: Liderlar o'z g'oyalarini yetkazish va boshqalar bilan ishonchni mustahkamlash uchun
samarali muloqot qila olish qobiliyatlariga ega.
• Moslashuvchanlik: Liderlar moslashuvchan va guruh yoki jamiyatning o'zgaruvchan sharoitlari
va ehtiyojlariga moslasha oladilar.
Liderlik jamiyatda muhim rol o'ynaydi, chunki u guruhning o'ziga xosligini shakllantirish va
rivojlantirishga, harakatlarni muvofiqlashtirishga, nizolarni hal qilishga va umumiy maqsadlarga
erishishga yordam beradi. Liderlar ijobiy o‘zgarishlarga turtki berishi, ijtimoiy muammolardan
xabardorligini oshirishi, butun jamiyat taraqqiyotiga hissa qo‘shishi mumkin.
Ta'sir qilish
Liderlar boshqalarning fikrlari, xatti-harakatlari va xulq-atvorlariga ta'sir qilish qobiliyatiga ega.
Ular odamlarni o`zlariga ergashishga va muayyan qarorlar qabul qilishga ilhomlantirishi,
rag'batlantirishi va ishontirishi mumkin.
Vizualizatsiya
Liderlar qayerga borishni va qanday maqsadlarga erishmoqchi ekanligi haqida aniq tasavvurga
ega. Ular o'z qarashlari bilan boshqalarni ilhomlantirishi va umumiy maqsadlarga erishish uchun
birgalikda ishlashga undashi mumkin.
Motivatsiya
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Liderlar o'zlarining his-tuyg'ularini, shuningdek, boshqalarning his-tuyg'ularini tushunish va
boshqarish qobiliyatiga ega. Ular o'z guruhini hissiy jihatdan qo'llab-quvvatlashi va
rag'batlantirishi, nizolar va muammolarni samarali hal qilishi mumkin.
Muloqot qobiliyatlari
Liderlar boshqalar bilan samarali muloqot qilish imkonini beradigan yaxshi muloqot
qobiliyatlariga ega. Ular qanday qilib tinglashni, savol berishni, o'z fikrlari va g'oyalarini aniq va
ishonchli ifodalashni, boshqalar bilan ishonchni mustahkamlashni biladilar.
Moslashuvchanlik
Liderlar moslashuvchan va o'zgaruvchan sharoitlarga hamda guruh yoki jamiyatning
ehtiyojlariga moslasha oladilar. Ular yangi vaziyatlarga tezda moslasha oladilar, qarorlar qabul
qiladilar va atrof-muhitdagi o'zgarishlarga javob bera oladilar.
Ushbu xususiyatlar liderlarga boshqalarga samarali ta'sir ko'rsatishga va umumiy maqsadlarga
erishishga yordam beradi. Ular yetakchilarga guruh yoki jamiyatni muvaffaqiyatli boshqarishga
yordam beradigan muhim fazilatlardir.
Liderlikning turlari
Liderlik ijtimoiy holat va vaziyatga qarab turli shakl va turlarda namoyon bo'lishi mumkin.
Liderlikning eng keng tarqalgan turlari:
Rasmiy liderlik
Rasmiy liderlik tashkilot yoki jamiyatdagi rasmiy maqom yoki mavqega asoslanadi. Ushbu
turdagi lider ierarxik sabablarga ko'ra ularga berilgan kuch va vakolatlarga ega. Ular liderlar,
menejerlar, siyosatchilar yoki idora va tashkilot, xususan jamiyatda yuqori lavozimlarni
egallagan boshqa shaxslar bo'lishi mumkin.
Axborot liderlari
Axborot yyetakchiligi liderning ma’lum bir sohadagi bilimi va tajribasiga asoslanadi. Bunday
turdagi liderlar o‘z sohasida obro‘li va nufuzli bo‘lish imkonini beruvchi maxsus bilim va
ko‘nikmalarga ega. Ular noyob bilim va tajribaga ega bo'lgan olimlar, maslahatchilar, ekspertlar
yoki mutaxassislar bo'lishi mumkin.
Motivatsion liderlik
Transformatsion liderlik yetakchining boshqa odamlarni ilhomlantirish va rag'batlantirish
qobiliyatiga asoslanadi. Ushbu turdagi liderlar o'zlari faoliyat yuritayotgan jamiyat yoki
tashkilotni o'zgartirish va yaxshilashga intiladi. Ular boshqalarni katta natijalarga erishish uchun
ilhomlantiradigan va rag'batlantiradigan qarash va maqsadlarni yaratadilar. Transformatsion
liderlar xarizma va izdoshlarining hissiy holatiga va motivatsiyasiga ta'sir qilish qobiliyatiga ega.
Vaziyat bo'yicha liderlik
Vaziyatli liderlik yyetakchining turli vaziyatlarga moslasha olishi va sharoitga qarab turli liderlik
uslublarini qo‘llash qobiliyatiga asoslanadi. Ushbu turdagi lider vaziyatni tahlil qiladi, guruh
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
yoki tashkilotning ehtiyojlari va imkoniyatlarini baholab, o’ziga eng mos keladigan liderlik
uslubini tanlaydi. Ulardagi moslashuvchanlik qobiliyati turli vaziyatlarda samarali rahbarlik
qilishlarida qo`l keladi
Hissiy liderlik
Hissiy liderlik yetakchining o`z his-tuyg'ularini boshqarish va o`zgalarning hissiy holatiga ta'sir
qilish qobiliyatiga asoslanadi. Bunday lider hissiy jihatdan aqlli va ijobiy muhit yarata oladi,
boshqalarni rag'batlantiradi va ilhomlantiradi. Ular hissiy jihatdan sezgir bo'lishi va
izdoshlarining hissiy ehtiyojlari va kayfiyatini tushunishib, individuallikni hisobga olishi o`ziga
xosligidir.
Yuqorida sanab o`tilganlar bugungi kunda zamonaviy jamiyatda mavjud bo'lgan liderlikning
ayrim turlari. Har bir turning o'ziga xos xususiyatlari va afzalliklari bo`lib, zamonaviy lider
vaziyat va ijtimoiy holatga qarab turli xil liderlik turlarini birlashtirib, o`z faoliyatida qo`llay
oladi.
Jamiyatning shakllanishi va rivojlanishida liderlik muhim rol o‘ynaydi. Liderlar boshqalarning
fikri, xulq-atvori va qadriyatlariga ta'sir qilish qobiliyatiga ega, ular ijobiy o'zgarishlarni
rag'batlantirishi va jamiyatni taraqqiyot sari yetaklashi mumkin.
Liderlikning asosiy rollaridan biri ijtimoiy birdamlikni yaratish va qo'llab-quvvatlashdir. Liderlar
odamlarni umumiy maqsadlar va g`oyalar atrofida birlashtira oladi, ularga muhimlilik va o'zaro
ta'sir tuyg'usini yaratadi. Muhimi esa liderlar umumiy maqsadlarga erishish va ijtimoiy
muammolarni hal qilish uchun birgalikda ishlaydigan jamoani yaratishi mumkin.
Liderlar jamiyat qadriyatlari va normalarini shakllantirish va tarqatishda ham muhim rol o'ynaydi.
Ular o'zlarining xatti-harakatlari va xulq-atvorlari orqali boshqalarni ilhomlantirib, namuna
bo'ladilar. Liderlar adolat, tenglik, bag'rikenglik va boshqalarga hurmat kabi qadriyatlarni targ'ib
qilishlari mumkin.
Bundan tashqari, liderlar qarorlar qabul qilishga ta'sir ko'rsatishga va jamiyatning siyosiy
irodasini shakllantirishga qodir. Ular bir guruh yoki jamoa manfaatlarini himoya qilishlari va
hukumat organlari oldida ularning fikr va ehtiyojlarini ifodalashlaydilar Liderlar o'z talablari va
tashvishlarini o'zlari ifoda eta olmaydiganlarning ovozi bo'lishi mumkin.
Bundan tashqari, liderlar jamiyatning ta'lim va rivojlanishida muhim rol o'ynashi mumkin. Ular
ustoz va o'qituvchi bo'lib, bilim va tajribani boshqa odamlarga o'rgatadilar. Liderlar ta'lim va
madaniy tashabbuslarni rag'batlantirishi, jamiyatning ijodiy va intellektual salohiyatini
rivojlantirishga hissa qo'shishi mumkin.
Umuman olganda, liderlik jamiyatning shakllanishi va rivojlanishida muhim rol o'ynaydi.
Liderlar boshqalarning fikri, xulq-atvori va qadriyatlariga ta'sir qilish qobiliyatiga ega bo`lib,
ular ijobiy o'zgarishlarni rag'batlantirishi va jamiyatni taraqqiyot sari yetaklashi mumkin.
Liderlikning rivojlanishi-odamlarda liderlik fazilatlarining paydo bo'lishi va rivojlanishiga ta'sir
qiluvchi ko'plab omillarga bog'liq. Ushbu omillarning ba'zilariga yuzlanamiz:
Shaxsiy fazilat va ko'nikmalar
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Liderlikni rivojlantirishda shaxsiy fazilatlar va ko'nikmalar muhim rol o'ynaydi. Liderlar ishonch,
empatiya, muloqot, qat'iyat va insonlarni ilhomlantirish qobiliyatlariga ega bo`ladi. Ular,
shuningdek, samarali muloqot qilish, nizolarni boshqarish, qaror qabul qilish va boshqalarni
rag'batlantirish ko'nikmalariga ham ega bo`lishlari lozim.
Bilim va tajriba
Liderlikni rivojlantirishda bilim va tajriba muhim rol o'ynaydi. Muayyan sohada bilim va
tajribaga ega bo'lgan liderlar muammolarni yaxshiroq tushunishlari va samarali yechimlarni
taklif qilishlari mumkin. Ta'lim, shuningdek, ongli qarorlar qabul qilish uchun muhim bo'lgan
tanqidiy fikrlash va tahliliy ko'nikmalarni rivojlantirishga yordam beradi.
Ijtimoiy qo'llab-quvvatlash
Ijtimoiy qo'llab-quvvatlash liderlikni rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi. Liderlar bub bo`yicha
o'z oilalari, do'stlari, hamkasblari va jamoat tashkilotlaridan yordam olishlari mumkin. Ushbu
qo'llab-quvvatlash-ma'naviy qo'llab-quvvatlash, maslahatlar, fikr-mulohazalar va liderlik
qobiliyatlarini rivojlantirish imkoniyatlarini o'z ichiga olishi mumkin.
Ijtimoiy-madaniy muhit
Ijtimoiy-madaniy muhit ham liderlikning rivojlanishiga ta'sir qiladi. Jamiyatning madaniy
me'yorlari, qadriyatlari va kelajak rejalari lider qanday bo'lishi hamda u qanday fazilatlarga ega
bo'lishi kerakligini shakllantirishi mumkin. Ba'zi jamiyatlar avtoritar liderlikni qadrlashi mumkin,
boshqalari esa demokratik liderlik uslubini afzal ko'radi.
Rivojlanish uchun imkoniyatlar
Liderlik qobiliyatlarini rivojlantirish imkoniyatlari ham liderlikning rivojlanishiga ta’sir qiladi.
Liderlar turli loyihalar, konkurslar, jamoat tashkilotlari, ko‘ngillilar faoliyati va ta’lim
dasturlarida ishtirok etish orqali tajriba va ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari mumkin. Bu
imkoniyatlar yetakchilarga o‘z mahoratini oshirish, bilimini kengaytirish va liderlik qobiliyatini
oshirish imkonini beradi.
Bu omillarning barchasi liderlik qobiliyatlarining rivojlanishiga ta'sir qiladi. Liderlar o‘zlarining
sifatlari va liderlik uslubiga ko‘ra bir-biridan farq qilishi mumkin, ammo ularning barchasi bir
maqsad – jamiyatga ta’sir o‘tkazish va uning rivojlanishiga hissa qo‘shish yo`lida insonlarni
birlashtiradilar.
Tarixdan liderlikka misollar
Mahatma Gandi
Mahatma Gandi Hindistonning Britaniya imperiyasidan mustaqilligi uchun harakatga liderlik
qilgan hind siyosiy va ruhiy yetakchisi edi. U zo'ravonlik va fuqarolik itoatsizligini targ'ib qildi,
ommaviy norozilik namoyishlari va ochlik e'lonlarini uyushtirdi. Gandi erkinlik va adolat uchun
kurashning timsoliga aylandi va uning liderlik yondashuvi butun dunyo bo'ylab ko'plab
odamlarni ilhomlantirdi.
Martin Lyuter.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Martin Lyuter amerikada qora tanlilarning fuqarolik huquqlari harakati lideri edi. U tinch
namoyishlar uyushtirib, tenglik va adolatga chaqiruvchi nutqlar qildi. Lyuter zo'ravonliksiz
fuqarolik huquqlari kurashining timsoliga aylandi hamda uning faoliyati Qo'shma Shtatlar va
butun dunyodagi fuqarolik huquqlari harakatiga katta ta'sir ko'rsatdi.
Ona Tereza
Tereza ona hayotini muhtojlarga yordam berishga bag'ishlagan katolik rohibasi va insonparvarlik
yetakchisi edi. U "Mehribon opa-singillar" tashkilotiga asos solgan va uysizlar, kasallar va o'lim
oqasida bo`lganlar uchun boshpana ochgan. Tereza ona rahm-shafqat va xayr-sahovat timsoliga
aylanib, uning boshqaruvi ko'p odamlarni boshqalarga yordam berishga va yaxshi yashash
sharoitlari uchun kurashishga ilhomlantirdi.
Bular tarix davomidagi liderlikning bir nechta misollari bo'lib, ular bir kishi o'z harakatlari va
ideallari orqali dunyoni qanday ilhomlantirishi va o'zgartirishi mumkinligiga yorqin misol bo`la
oladi.
Liderlik, albatta, o'zining afzalliklari va ijobiy tomonlariga ega, ammo u tanqid va
qiyinchiliklarga ham duch keladi. Keling, ulardan ba'zilarini ko'rib chiqamiz:
Demokratiyaning yetishmasligi
Liderlikning asosiy mezonlaridan biri - bu qaror qabul qilish va insonlar guruhini boshqarish
zarurati. Biroq, ba'zi hollarda, liderlar juda avtoritar bo'lib, boshqa ishtirokchilarning fikrlari va
ehtiyojlarini hisobga olmasliklari mumkin. Bu demokratiyaning yo'qligi ya`ni vaziyatga fikr
bildirish va qaror qabul qilish jarayonlariga ishtirok etish erkinligining cheklanishiga olib kelishi
mumkin.
Manipulyatsiya xavfi
Liderlar o'z izdoshlariga sezilarli ta'sir ko'rsata oladilar, ammo bu vakolatlarini manipulyatsiya
va nazorat qilish uchun ishlatilishi mumkin. Ba'zi liderlar o'z mavqeidan o'z maqsadlariga
erishish yoki o'z manfaatlariga xizmat qilish uchun foydalanishi mumkin, shu bilan birga
guruhning umumiy manfaatlari va farovonligini e'tiborsiz qoldirishi mumkin. Bu tengsizlikka,
ishtirokchilarning huquq va erkinliklarining buzilishiga olib kelishi mumkin.
Dunyoqarashning torligi
Liderlar, boshqa odamlar singari, o'z qarashlari, e'tiqodlari va afzalliklariga ega. Bu tor fikrlash,
muqobil g'oyalar va fikrlarni istisno qilishga olib kelishi mumkin. Liderlar noxolis bo'lishi
mumkin va buning natijasida ular guruh ichidagi xilma-xillikni, turli fikrlar va tajribalarni qabul
qila olmaydilar.
Liderga qaramlik
Liderlikda yetakchiga qaramlik-ishtirokchilar o'rtasida avtonomiya va tashabbusning
yetishmasligini keltirib chiqarishi mumkin. Agar guruh to'liq liderga tayansa, u yo'qligida u qaror
qabul qila olmasligi va mustaqillikni yo`qotishi mumkin. Bu uzoq muddat davom etsa, guruhni
zaif va samarasiz natijaga olib kelishi mumkin.
Mas'uliyat va axloqiy masalalar
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Liderlar o'z harakatlari va qarorlari uchun javobgar bo`lib, ularning ta'siri ijobiy va salbiy
oqibatlarga olib kelishi mumkin. Liderlar o'z mas'uliyatlarini bilishlari va guruhning umumiy
manfaatlari va farovonligini hisobga olgan holda axloqiy qarorlar qabul qilishlari kerak. Biroq,
ba'zi liderlar o'zlarining kuchlari va ta'siridan shaxsiy maqsadlariga erishish uchun
foydalanishlari, axloqiy tamoyillarni e'tiborsiz qoldirishlari va guruhga zarar yetkazishlari
mumkin.
Umuman olganda, liderlikning afzalliklari va kamchiliklari bor va uning jamiyatdagi o‘rni va
ta’sirini tahlil qilish va baholashda ushbu jihatlarni tan olish va hisobga olish muhimdir.
Xulosa
Liderlik jamiyatda muhim rol o'ynaydi, bu esa liderga boshqalarga ta'sir qilish va ularni muayyan
maqsadlar sari yetaklash imkoniyatini beradi. Liderlik turli xil xususiyatlarga ega bo`lib, uning
rivojlanishi turli xil omillarga bog'liqdir. Tarixdagi liderlik misollari uning ahamiyati va ta'sirini
tasdiqlaydi. Biroq, liderlar ham tanqid va qiyinchiliklarga duch keladi. Umuman olganda, liderlik
tushunchasi ijtimoiy pedagogikaning muhim jihatlaridan biri bo'lib, uning mohiyatini chuqurroq
anglash bizga jamiyat va uning dinamikasini yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
