JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wordlyknowledge.uz
ILMIY METODIK
JURNAL
272
Akramova Mohigul Ziyodullo qizi
Romitan tuman 1-son politexnikumining
Maxsus fan o’qituvchisi
ZAMONAVIY MULTIMEDYA TEXNOLOGIYALARINING
TA'LIMDAGI O‘RNI
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy multimedya texnologiyalarining ta'lim sohasidagi
ahamiyati, ularning o„quv jarayonini interaktiv va samarali tashkil etishdagi roli hamda ta'lim
sifatini oshirishga qo„shayotgan hissasi yoritilgan. Multimedya vositalari orqali taqdim etilayotgan
axborotlarning vizual, audio va animatsion shakllari o„quvchilarning bilim olish jarayoniga ijobiy
ta‟sir ko„rsatadi. Maqolada interaktiv doskalar, ta‟limiy videolar, simulyatsiyalar, 3D
modellashtirish kabi texnologiyalar haqida so„z yuritilib, ularning pedagogik samaradorligi tahlil
qilingan. Shuningdek, O„zbekiston ta‟lim tizimida multimedia texnologiyalarining joriy etilishi
bo„yicha olib borilayotgan amaliy ishlar, mavjud muammolar va istiqbolli yo„nalishlar muhokama
qilingan.
Аннотатция :
В данной статье рассматривается значение современных мультимедийных
технологий в образовании, их роль в организации интерактивного и эффективного
образовательного процесса, а также их вклад в повышение качества образования.
Визуальные, аудио- и анимационные формы информации, представленные посредством
мультимедийных средств, оказывают положительное влияние на процесс обучения
студентов. В статье рассматриваются такие технологии, как интерактивные доски,
образовательные видеоролики, симуляции, 3D-моделирование, анализируется их
педагогическая эффективность. Также обсуждаются практические работы по внедрению
мультимедийных технологий в систему образования Узбекистана, существующие
проблемы и перспективные направления.
Annotatsion :
This article discusses the importance of modern multimedia technologies in
education, their role in organizing the educational process interactively and effectively, and their
contribution to improving the quality of education. Visual, audio, and animated forms of
information presented through multimedia tools have a positive impact on the learning process of
students. The article discusses technologies such as interactive whiteboards, educational videos,
simulations, 3D modeling, and analyzes their pedagogical effectiveness. Also, practical work on
the introduction of multimedia technologies in the education system of Uzbekistan, existing
problems, and promising directions are discussed.
Kalit so‘zlar:
multimedya texnologiyalari, raqamli ta‟lim, interaktiv vositalar, vizual o„rganish,
ta‟lim sifati, 3D modellashtirish, simulyatsiya, elektron resurslar.
Kirish
XXI asr – axborot texnologiyalari asri bo„lib, u barcha sohalarda, ayniqsa ta‟lim tizimida tub
islohotlarni keltirib chiqarmoqda. O„quvchilarning bilim olishga bo„lgan qiziqishini oshirish,
ta‟lim jarayonini ko„rgazmali, samarali va interaktiv qilish zaruriyati zamonaviy multimedya
texnologiyalaridan foydalanishni taqozo qilmoqda. Bugungi kunda zamonaviy o„quv jarayonini
multimedia vositalarisiz tasavvur qilish qiyin.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wordlyknowledge.uz
ILMIY METODIK
JURNAL
273
Multimedya texnologiyalarining ta’limdagi roli
Multimedya texnologiyalari – bu matn, rasm, grafik, tovush, animatsiya va video materiallarni
birlashtirgan kompleks axborot texnologiyasidir. Ta‟lim jarayonida ushbu vositalar quyidagi
afzalliklarni beradi:
1.
Ko‘rgazmalilik
– murakkab tushunchalarni tasvirlar va animatsiyalar orqali tushuntirish
osonlashadi.
2.
Eshitish va ko‘rish orqali eslab qolish
– bir vaqtning o„zida turli sezgi organlari jalb
etiladi, bu esa axborotni yaxshiroq o„zlashtirishga yordam beradi.
3.
Interaktivlik
– o„quvchilar ta‟lim jarayonida faol ishtirok etadi.
4.
Moslashuvchanlik
– har bir o„quvchi o„z tezligida o„rganish imkoniyatiga ega bo„ladi.
5.
Masofaviy ta’lim imkoniyatlari
– internet orqali multimedia darsliklaridan foydalangan
holda masofadan ta‟lim olish mumkin bo„ladi.
Multimedya vositalarining turlari va ularning ta’limdagi qo‘llanilishi
1.
Interaktiv doskalar
– real vaqt rejimida yozish, rasm chizish, video ko„rsatish imkonini
beradi.
2.
Ta’limiy videolar va animatsiyalar
– biologiya, fizika, kimyo kabi tabiiy fanlarda
jarayonlarni vizual ko„rsatish orqali tushunchalarni aniqroq yetkazish imkonini beradi.
3.
Simulyatsiyalar
– muayyan hodisa yoki jarayonni sun‟iy ravishda modellashtirib,
o„quvchilarga tajriba o„tkazish imkonini beradi.
4.
3D modellashtirish
– arxitektura, tibbiyot, texnika fanlarida murakkab tuzilmalarni uch
o„lchamli ko„rinishda ko„rsatadi.
5.
Multimedya taqdimotlar (PowerPoint, Prezi)
– darsni strukturalash va asosiy
ma‟lumotlarni vizual tarzda ko„rsatishga xizmat qiladi.
6.
Elektron darsliklar va platformalar (Moodle, Google Classroom)
– mustaqil o„rganish
va bilimlarni testdan o„tkazish imkonini yaratadi.
O‘zbekiston ta’lim tizimida multimedya texnologiyalarining qo‘llanilishi
O„zbekiston Respublikasi ta‟lim tizimida ham multimedia texnologiyalarini joriy etishga katta
e‟tibor qaratilmoqda. Maktablar, kollej va universitetlarda axborot-resurs markazlari, kompyuter
sinflari, interaktiv doskalar bilan jihozlanmoqda. Xususan, “Raqamli ta‟lim” konsepsiyasi
doirasida:
Darsliklar va materiallar elektron shaklga o„tkazilmoqda.
Ta‟lim platformalari orqali masofaviy o„qitish yo„lga qo„yilgan.
O„qituvchilarga multimedya vositalaridan foydalanish bo„yicha treninglar o„tkazilmoqda.
Biroq mavjud infratuzilmaning ayrim joylarda yetarli emasligi, internet tezligining sustligi va
kadrlar salohiyatining pastligi kabi muammolar ham mavjud.
Multimedya texnologiyalarining pedagogik samaradorligi
Multimedya texnologiyalari quyidagi pedagogik natijalarga olib keladi:
O„quvchilarning o„quvga bo„lgan qiziqishi ortadi.
Yod olish va tushunish darajasi oshadi.
O„quvchi mustaqil fikrlashga undaladi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wordlyknowledge.uz
ILMIY METODIK
JURNAL
274
Yaratuvchanlik va analitik fikrlash rivojlanadi.
Ta‟lim sifati va natijadorligi oshadi.
Xulosa
Zamonaviy multimedya texnologiyalari ta‟limni interaktiv, qiziqarli va samarali qilishning muhim
vositasiga aylandi. Bu texnologiyalar orqali o„quvchilarda chuqurroq tushunchalar hosil qilish,
dars jarayonida faol ishtirok etish va mustaqil o„rganish imkoniyatlari yaratiladi. O„zbekiston
ta‟lim tizimida ham bu boradagi islohotlar bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda. Kelajakda
multimedya texnologiyalarini yanada kengroq joriy etish va ulardan samarali foydalanish ta‟lim
sifatini oshirishning eng muhim yo„nalishlaridan biri bo„lib qoladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O„zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli ta‟lim” konsepsiyasi to„g„risidagi qarori,
2020-yil.
2.
Axmedova M. “Axborot texnologiyalari asoslari”, Toshkent, 2021.
3.
Qodirov S. “Pedagogik texnologiyalar va multimedya”, Samarqand, 2022.
4.
Mayer, R.E. “Multimedia Learning”, Cambridge University Press, 2009.
5.
Turakulovich, M. O. (2024). BASIC PRINCIPLES AND RULES OF INNOVATIVE
PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN THE EDUCATIONAL PROCESS.
Multidisciplinary
Journal of Science and Technology
,
4
(3), 836-843.
6.
To‟raqulovich, M. O. (2024). INNOVASION AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
ULARNI TA‟LIMDA QO‟LLASH ISTIQBOLLARI.
Международный журнал научных
исследователей
,
9
(1), 190-193.
7.
Murodov, O. T. R. (2024). SUN'IY INTELLEKT VA MASHINASOZLIK ASOSLARINI
MAKTABLARDA O „RGATISH IMKONIYATLARI.
The latest pedagogical and psychological
innovations in education
,
1
(2), 73-79.
8.
Murodov, O. T. R. (2024). INFORMATIKA FANINING ZAMONAVIY TA'LIMDAGI O
„RNI VA AHAMIYATI.
The latest pedagogical and psychological innovations in education
,
1
(2),
52-58.
9.
TO‟RAQULOVICH, M. O. (2025). KIBERXUJUMLAR TURLARI VA ULARDAN
HIMOYALANISH.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 72-75.
10.
TO‟RAQULOVICH, M. O. (2025). OPERATSION TIZIMLAR TAVSIFI.
PEDAGOGIK
TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 88-91.
11.
TO‟RAQULOVICH, M. O. (2025). AXBOROT TIZIMLARINI HIMOYALASH
VOSITALARI: NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY QO‟LLANILISHI.
PEDAGOGIK
TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 76-79.
12.
TO‟RAQULOVICH, M. O. (2025). RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING BUGUNGI
KUNDAGI O „RNI.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 92-95.
13.
TO‟RAQULOVICH,
M.
O.
(2025).
INFORMATIKA
VA
AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI
FANI
O'QITISHDA
ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYALARNI
QO'LLASH.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 96-99.
14.
TO‟RAQULOVICH,
M.
O.
(2025).
INTERNETDAN
XAVFSIZ
FOYDALANISH.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 84-87.
15.
TO‟RAQULOVICH,
M.
O.
(2025).
ELEKTRON
POCHTADAN
FOYDALANISH.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 80-83.
