JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Rajabova Dilfuza Abdumajitovna
Nizomiy nomidagi O‘zbekiston Milliy
Pedagogika Universiteti o‘qituvchisi.
Email:rajabova2102@gmail.com
TEXNOLOGIYA FANI O‘QITUVCHILARINI TA’LIM TIZIMI SAMARADORLIGI
VA KREATIVLIGINI RIVOJLANTIRISH
Annotatsiya:
Maqolada bo’lajak texnologiya fani o‘qituvchilarining ta’lim tizimi
samaradorligini va kreativligini rivojlantirish asosida yoritilgan.
Kalit so’zlar va tushunchalar:
Raqamli ta’lim, texnologiya, sun’iy intellekt,tendensiyalar,
ijodkorlik,elektron ta’lim, konsepsiya.
Аннотация:
В статье рассматривается развитие эффективности и креативности
образовательной системы будущих учителей технологий в цифровом образовании.
Ключевые слова.
Цифровое образование, технологии, искусственный интеллект,
тенденции, творчество, электронное обучение, концепция.
Annotatsion:
The article highlights the effectiveness and creativity of the educational system of
teacher-technologists in digital education.
Keywords:
Digital education, technology, artificial intelligence, trends, creativity, e-learning,
concept.
Kirish.
O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasida
“Uzluksiz ta’lim tizimini yanada takomillashtirish, sifatli ta’lim xizmatlari imkoniyatlarini
oshirish, mehnat bozorining zamonaviy ehtiyojlariga muvofiq yuqori malakali kadrlar tayyorlash
siyosatini davom ettirish” ustuvor vazifalardan biri etib belgilangan. Shu sababli raqamli ta’lim
sharoitida bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchilarining kreativligini rivojlantirish, kreativ
fikrlash ko‘nikmasini shakllantirish va amaldagi metodlar, vositalari asosida takomillashtirish
hamda amaliyotga joriy etish borasida ilmiy-amaliy tadqiqotlarni amalga oshirish zarurati
ortmoqda. [5,121-b.]
Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili.
Kasbiy faoliyatga tayyorlash va takomillashtirish,
dasturlashtirilgan ta’lim vositalarini qo‘llash muammosi bo‘yicha vatanimiz olimlari tomonidan
ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan.Texnologiya fani o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini
takomillashtirishning ilmiy-nazariy asoslari A. Abduqodirov, U.Sh. Begimqulov, A. Bakiev, N.A.
Muslimov, N.Sh. Shodiev, R.Q. Choriev, N.I. Taylaqov, O. To‘raqulovlar ilmiy izlanishlar olib
borganlar hamda R.H. Jo‘raev, Ya.H. Haydarov va boshqalarning ishlarida bo‘lajak mutaxassis
kadrlarni tayyorlashni takomillashtirish masalalari pedagogik muammo sifatida tadqiq qilingan.
Shuningdek Mustaqil davlatlar hamdo‘stligi (MDH) mamlakatlari olimlaridan A. G. Anaskaya,
T. A. Barыsheva, G. A. Borovik, A. Yu. Gluxova, Darinskaya L. A. N.V. Juchkov, N.V.
Zelenko, A.A. Kalekin, V.A. Kurina, K.E. Romanova, A.N. Sergeev va boshqalarning asarlarini
ta’kidlash kerak. L.G. Axmetov, A.N. Bogatirev, G.N. Nekrasova, R.M. Chudinskiy va
boshqalarning ilmiy tadqiqot ishlarini misol tariqasida keltirish mumkin.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Tadqiqot metodologiyasi.
Raqamli texnologiyalarga robototexnika va avtomatlashtirish
texnologiyalari, buyumlar interneti, qo‘shimcha texnologiyalar, virtual va kengaytirilgan
texnologiyalar, kompyuterda modellashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalari, bulutli hisoblash
va katta ma’lumotlar olish texnologiyalari kiradi. Ta’lim mazmunidagi o‘zgarishlar, shu
jumladan maktab va universitetdagi texnologik ta’lim nafaqat innovatsion texnologik ishlab
chiqarishning yutuqlari va istiqbollarini hisobga olishi, balki elektron ta’lim, raqamli ta’lim
texnologiyalari, masofaviy o‘qitish texnologiyalariga asoslangan zamonaviy ta’lim
tendensiyalariga ham mos kelishi kerak.
Mamlakatimizda ta’lim maqsadlaridan biri – bu yangi ta’lim texnologiyalari bo‘yicha malaka
oshirish, elektron ta’limning turli formatlarini joriy etish, shu jumladan, iqtidorli bolalar bilan
ishlaydigan o‘qituvchilarning malakasini oshirish choralari kabilardan iborat.
Bu, birinchi navbatda, hozirda qayta baholashni talab qiladigan texnologiya o‘qituvchilarining
kasbiy tayyorgarligi uchun amal qiladi. Texnologik ta’limning mazmuni, usullari va vositalari
raqamli va ta’lim texnologiyalarining, shu jumladan, elektron ta’lim va masofaviy o‘qitish
texnologiyalarining zamonaviy yutuqlarini hisobga olishi kerak. Bo‘lajak texnologiya
o‘qituvchilarining kasbiy pedagogik tayyorgarligi ertangi kunga qaratilgan bo‘lishi, faol bo‘lishi
kerak. Texnologiya o‘qituvchilarini bunday tayyorlashda ilg‘or ta’limni amalga oshirish
zarur.Biz kelajakdagi o‘qituvchilarni tayyorlashning uslubiy tizimi sifatida ilg‘or kasbiy
pedagogik ta’lim konsepsiyasini va ta’limning uzoq muddatli ehtiyojlariga yo‘naltirilgan
shaxsning muayyan kasbiy fazilatlarini rivojlantirishga qaratilgan jarayonni ko‘rib chiqamiz.
Ushbu kasbiy va shaxsiy fazilatlar insonni noaniqlik va tashqi muhitning tez o‘zgarishi sharoitida
hayotga va ishlashga moslashtirishi kerak.[6,260-b.]
Ushbu fazilatlarni natijada ilg‘or ta’limni tavsiflovchi yaxlit ko‘rsatkichga birlashtirish mumkin
– ilg‘or kasbiy pedagogik ta’limning shaxsiy salohiyati, bu o‘qituvchi shaxsining o‘ziga xos
xususiyati sifatida ko‘rib chiqilishi kerak, shu jumladan, yuqori motivatsiya, kasbiy
kompetensiyalar va kasbiy pedagogik faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan ijodiy
qobiliyatlarni
hisobga
olgan
holda
zamonaviy
texnologiyalarning
holati
va
tendensiyalari.Bo‘lajak o‘qituvchining shaxsiy salohiyati uning zamonaviy ta’limni amalga
oshirishga kasbiy va pedagogik tayyorgarligini belgilaydigan ma’lum daraja bilan tavsiflanishi
kerak.[7, 290-b.]
Tahlil va natijalar.
Bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlashda axborotlashtirilgan ta’lim
muhitini yaratish orqali ta’lim jarayonining ko‘rgazmaliligini va ta’limni tashkil etishni
optimallashgan tezkor muhitini yaratishga xizmat qilgan.
Raqamli ta’lim sharoitida bo‘lajak texnologiya fani o‘qituvchilarining kreativligini rivojlantirish
darajasini oshirishga imkon beruvchi muammoli topshiriqlar tizimi, amaliy yechim topish va
baholash mezonlari, ta’lim texnologiyasining tashkiliy mazmunini ta’lim amaliyotiga tizimli
tatbiq etish asosida aniqlashtirilgan bo‘lajak texnologiya fani o‘qituvchilarining kreativligini
rivojlantirish metodikasini takomillashtirish omillari va pedagogik shart-sharoitlari, bo‘lajak
texnologik ta’lim o‘qituvchilarning kreativlik darajasini oshirishga imkon beruvchi muammoli
topshiriqlar tizimi asosida amaliy yechim topish va baholash mezonlari, ta’lim texnologiyasining
tashkiliy (mustaqil izlanish, loyihalashtirish, modellashtirish) mazmuni, mexanizmi va o‘quv-
uslubiy ta’minoti bo‘yicha taklif va tavsiyalar oliy ta’lim tizimi amaliyotiga joriy etilgan.
Xulosa va takliflar.
Tadqiqotimiz natijalarida raqamli ta’lim sharoitida bo‘lajak texnologiya
fani o‘qituvchilarining axborot texnologiyalar orqali kreativ tafakkurini rivojlantirishning
samaradorligini oshirish tamoyillari ishlab chiqilgan.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Yuqoridagi fikrlarimizdan kelib chiqib, bo‘lajak texnologiya fani o‘qituvchilarining kreativ
fikrlashini rivojlantirishning nazariy, amaliy, metodik, didaktik, texnologik ko‘rsatkichlari,
darajalari va baholash mezonlari o‘rganilgani bilan izohlanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Muslimov N.A, Sharipov Sh.S, Qo’ysinov O.A. Mehnat ta’limi o‘qitish metodikasi, kasb
tanlashga yo‘llash. Darslik. Toshkent.: 2014 y.
2.Nishonova Z.T. Mustaqil badiiy ijodkorlik fikrlash.-T.: Fan-2003y.
3. Drapeau Patti. Sparking student creativity (practical ways to promote innovative
thinking and problem soving). – Alexandria – Virginia, USA: ASCD, 2014.
4. Инновацион таълим технологиялари /Муслимов Н.А., Усмонбоева М.Ҳ.,
Сайфуров Д.М., Тўраев А.Б. – Т.: “Сано стандарт” нашриёти, 2015. – 81-б
5.D.A.Rajabova, M.T.Mirzamaxmudova Ta’limni raqamlashtirish jarayonida bo‘lajak
texnologik ta’lim o‘qituvchilarining kreativligini rivojlantirish omillari . “Zamonaviy uzluksiz
ta’lim sifatini oshirish:innovatsiya va istiqbollari” xalqaro konferensiya.T.:2023 yil. 121-123-
betlar.
6.G.M.Anarkulova, D.A.Rajabova
Scientific
and Methodological Aspects of
the
Formation of Creative Thinking in Future Teachers on the Subject of “Technology”.
International Journal of Progressive Sciences and Technologies (IJPSAT) Vol.17 No. 1 October
2019.
