JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Tayirova Guldona Sanjarbekovna
Qo’qon unversiteti andijon filiali
Tibbiyot fakulteti, davolash ishi yo’nalishi 2 bosqich talabasi
Ilmiy rahbar;
Saydullaev Toyirjon
ADTI tibbiy biologiya va gistalogiya kafedirasi mudiri, t.f.n. n. Datsent
BAKTERIAL VAGINOZ: ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI VA DAVOLASH
STRATEGIYALARI
Annotatsiya;
Ushbu ilmiy tezisda bakterial vaginozning patogenezida bioplyonka shakllanishi,
mikrobiota disbalansi va Gardnerella vaginalis ning roli ilmiy manbalar asosida yoritilgan.
Kasallikni davolashda dequalinium chloride, dezoksiribonukleaza fermentlari, probiotik va
immunomodulyatorlarga asoslangan zamonaviy yondashuvlar tahlil qilingan hamda ushbu
kasallikni kamaytirish va oldini olishga yo‘naltirilgan innovatsion strategiyalarni ilgari surilgan.
Kalit so’zlar;
Bakterial vaginoz, gardnerella vaginalis, vagina mikrobiotasi, bioplyonka, anaerob
bakteriyalar, probiotik terapiya, zamonaviy davolash yondashuvlari, vaginal disbiyoz,
lactobacillus spp.
Mavzuning dolzarbligi;
Bakterial vaginoz— bu ayollar orasida keng tarqalgan vaginaning
disbiyoz holati bo‘lib, laktobasillarning kamayishi va anaerob bakteriyalar (Gardnerella vaginalis,
Atopobium vaginae, Mobiluncus spp., Prevotella spp.)ning ko‘payishi bilan tavsiflanadi[1].
JSST malumotlariga ko‘ra, bakterial vaginoz reproduktiv yoshdagi ayollarda eng keng tarqalgan
vaginal infeksiyalardan biridir[6]. 15–44 yosh oralig‘idagi ayollarda bakterial vaginoz uchrash
darajasi 20–30% ni tashkil etadi. AQShda 14–49 yosh oralig‘idagi ayollarning taxminan 21.2%
ida bakterial vaginoz aniqlangan. Afrikada va ayrim Osiyo mamlakatlarida bu ko‘rsatkich 50%
gacha yetishi mumkin. Homilador ayollar orasida bakterial vaginoz uchrash tezligi 10–30%
atrofida. Bakterial vaginoz homiladorlikda xavfli bo‘lishi mumkin, chunki u erta tug‘ruq, homila
yo‘li infektsiyalari va past tana vaznli tug‘ilishlar bilan bog‘liq[3]. Bakterial vaginoz bilan
og‘rigan ayollarning 30–50% ida kasallik 3–6 oy ichida qaytalanadi. Bakterial vaginoz mavjud
bo‘lgan ayollarda jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar (xususan, HIV, gonoreya, xlamidioz)
yuqish xavfi 2–3 barobar yuqori. In vitro urug‘lantirish jarayonida bakterial vaginoz mavjudligi
homila tushishi yoki homiladorlikka erisha olmaslik xavfini oshiradi. Bakterial vaginoz da asosiy
etiologik omil sifatida gardnerella vaginalis ko‘riladi[2]. Bu bakteriya boshqa anaeroblar bilan
sinergik aloqada bo‘lib, vagina mikrobiotasining tabiiy balansini buzadi. Lactobacillus spp.,
ayniqsa, L. crispatus va L. jensenii kabi vodorod peroksid hosil qiluvchi turlarning yo‘qolishi
bakterial vaginoz rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Mikrobiota tarkibining o‘zgarishi vagina
pH darajasining >4.5 gacha ko‘tarilishiga olib keladi, bu esa patogen mikroorganizmlar
ko‘payishini rag‘batlantiradi.
Patogenez:
Bakterial vaginoz rivojlanishida epiteliy yuzasida bioplyonka shakllanishi muhim omillardan
biridir. Gardnerella vaginalis bu bioplyonkaning asosiy komponenti bo‘lib, u anaerob
bakteriyalarni muhofaza qiladi va antibiotiklarga qarshilikni oshiradi. Bioplyonka mavjudligi
surunkali infeksiyaga, takroriy bakterial vaginoz holatlariga olib keladi[4]. Bundan tashqari,
Gardnerella vaginalis ning vaginotsin, sialidaza va boshqa proteolitik fermentlar ishlab chiqarishi
vagina epiteliysining butligini buzadi, yallig‘lanish jarayonlarini faollashtiradi va boshqa
infeksiyalarga (masalan, HIV, HSV-2) moyillikni oshiradi. Bakterial vaginoz ko‘pincha
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
simptomlarsiz kechadi, ammo simptomlar paydo bo‘lsa, quyidagilar kuzatiladi: baliq hidiga ega
bo‘lgan ko‘p miqdordagi oqish, vagina pH >4.5, “clue cells” (epitelial hujayralar yuzasiga
bakteriyalarning yopishganligi), aminga test (KOH bilan reaksiyada hidning kuchayishi). Amsel
mezonlari va nugent ball tizimi bakterial vaginoz tashxisida keng qo‘llaniladi. Bakterial vaginoz
homiladorlikda quyidagi asoratlarga olib kelishi mumkin: homilaning muddatidan oldin
tug‘ilishi, chanoq sohasidagi infeksiyalar, ektopik homiladorlik, sun’iy urug‘lantirish
muvaffaqiyatining pasayishi.
Zamonaviy davolash yondashuvlari:
Bakterial vaginozni davolashda birinchi qator preparatlar — metronidazol va klindamisin bo‘lib,
ular og‘iz orqali yoki vaginal shaklda qo‘llaniladi[5]. Ammo takrorlanish xavfi yuqori bo‘lib
qolmoqda (60% gacha). Shu sababli, quyidagi yangi yondashuvlar dolzarb hisoblanadi:
Bioplyonkani yo‘q qiluvchi vositalar: Dequalinium chloride, bor kislotasi va
dezoksiribonukleaza fermentlari bioplyonka parchalanishiga yordam beradi. Probiotik terapiya:
L. crispatus asosidagi vaginal kapsulalar vagina mikrobiotasining tiklanishiga xizmat qiladi va
relapslarni kamaytiradi. Prebiotiklar va simbiotiklar: Glycogen, inulin va boshqa prebiotik
moddalarning qo‘llanilishi laktobasillar o‘sishini rag‘batlantiradi. Immunomodulyatorlar: Ba’zi
tadqiqotlar vagina mukozasining immun javobini kuchaytiruvchi vositalar bakterial vaginoz ni
qaytalanishini kamaytirishda yordam berishini ko‘rsatgan. Yangi antibiotiklar: Secnidazol kabi
preparatlar uzoq yarim parchalanish davri bilan ajralib turadi va bir martalik dozada ham yuqori
samaradorlik ko‘rsatadi.
Xulosa:
Bakterial vaginoz ayollar reproduktiv salomatligiga jiddiy tahdid soluvchi holat bo‘lib, uning
samarali nazorati zamonaviy tashxis va kompleks davolash yondashuvlarini talab qiladi.
Bioplyonkani nishonga oluvchi terapiyalar, mikrobiotani tiklovchi probiotik va prebiotiklar,
hamda takrorlanishni kamaytiruvchi strategiyalar kelajakda davolashda muhim o‘rin tutadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Obraztsova, N. A. "Vaginal mikrobiotsenoz va disbiyoz." – Moskva: Medpress-inform, 2017.
2. Mokrousov, I. V., et al. "Mikrobiologiya va virusologiya asoslari." – Sankt-Peterburg:
SpetsLit, 2020.
3. Yarovaya, M. A. "Ginekologik infeksiyalar va ularni davolash." – Moskva: GEOTAR-Media,
2018.
4. Shulga, L. I., “Ayollar reproduktiv salomatligi: klinik yondashuvlar.” – Toshkent: Fan va
texnologiya, 2019.
5. Kurbanova, D. M. “Zamonaviy ginekologiyada probiotik va antibiotik terapiya.” – Boku:
Tibbiyot nashriyoti, 2021.
6. World Health Organization (WHO), 2023. “Bacterial Vaginosis: Global Burden and
Guidelines.”
