JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Farmonova Farangiz Farxod qizi
Osiyo Xalqaro Universiteti Pedagogika fakulteti 1-bosqich magistranti
OLIY TA’LIM TIZIMIDA PEDAGOGIK TA’LIMNING AHAMIYATI VA IJTIMOIY-
PEDAGOGIK FAOLIYATGA TAYYORLASHNING O'RNI
Annotatsiya:
Mazkur maqolada Oliy ta’lim tizimi jamiyatning ijtimoiy va iqtisodiy
rivojlanishida muhim rol o'ynashi, ijtimoiy-pedagogik faoliyat talabalarining jamiyatda yuzaga
keladigan turli muammolarni hal qilishdagi o'rni va ahamiyati tobora ortib borayotgani
shuningdek muammolarni bartaraf etish, pedagogik tizimni takomillashtirish va talabalar uchun
samarali o'quv jarayonlarini yaratish kabi masalalar tahlil qilingan.
Kalitso’zlar:
pedagogik oliy ta'lim, ijtimoiy-pedagogik faoliyat, amaliyot, ijtimoiy yordam,
o’quv dasturi, innovatsion metodlar, jamiyat ehtiyojlari, pedagogik faoliyatni takomillashtirish,
ta'lim tizimi, pedagogik malaka, ta'lim samaradorligi.
Kirish
: Oliy ta’lim tizimi jamiyatning ijtimoiy va iqtisodiy rivojlanishida muhim rol o'ynaydi.
Bugungi kunda, pedagogik oliy ta'lim tizimining asosiy vazifalaridan biri – talabalarni nafaqat
akademik bilimlar bilan, balki ularning ijtimoiy va pedagogik faoliyatlarga tayyorlanishi hamdir.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat talabalarining jamiyatda yuzaga keladigan turli muammolarni hal
qilishdagi o'rni va ahamiyati tobora ortib bormoqda. Bu, o'z navbatida, oliy ta’lim
muassasalarining pedagogik ta'lim jarayonida innovatsion metodlarni qo'llash, amaliyot va
treninglar orqali talabalarning jamiyat bilan integratsiyasini ta'minlashni taqozo etmoqda.
Shu nuqtai-nazardan ham pedagogik oliy ta’limda ijtimoiy-pedagogik faoliyatga tayyorlash
tizimi so'ngi yillarda katta o'zgarishlarga sabab bo’lmoqda. Ijtimoiy masalalar, aholi
farovonligini yaxshilash, ijtimoiy yordam va ta'limga keng kirishish kabi masalalar zamonaviy
pedagogik ta'limning ajralmas qismi sifatida qaraladi. Ammo, amaldagi tizimda ayrim
muammolar mavjud bo'lib, ular talabalarning ijtimoiy-pedagogik faoliyatga tayyorlanish
jarayoniga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ushbu muammolarni bartaraf etish, pedagogik tizimni
takomillashtirish va talabalar uchun samarali o'quv jarayonlarini yaratish hozirgi kunda dolzarb
masalalardan biri hisoblanadi.
Oliy ta'lim tizimi jamiyatning har tomonlama rivojlanishida muhim rol o'ynaydi, shuningdek,
jamiyatda ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy o'zgarishlarni amalga oshirishda
pedagoglarning ijtimoiy-pedagogik faoliyati katta ahamiyatga ega. Bugungi kunda oliy ta’limda
ijtimoiy-pedagogik faoliyatni takomillashtirish zarurati bir nechta omillar bilan bog'liq. Bu
jarayonni takomillashtirish, nafaqat talabalarning kasbiy va ijtimoiy ko'nikmalarini rivojlantirish,
balki jamiyatdagi ijtimoiy muammolarga samarali yechimlar taklif qilishni ham o'z ichiga oladi.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyatning o'zgaruvchan talablariga moslashish
-zamonaviy jamiyatda ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va madaniy o'zgarishlar tezkor ravishda ro'y
bermoqda. Talabalar va ularning atrofidagi ijtimoiy muhit o'zgarib boradi. Shuning uchun, oliy
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
ta’limda ijtimoiy-pedagogik faoliyatni takomillashtirish zarurati, ta’lim tizimini zamonaviy
ijtimoiy ehtiyojlarga moslashtirishni taqozo etadi.
Samarali ijtimoiy pedagogik yondashuvlar
: Talabalar o'zgaruvchan ijtimoiy sharoitlarga
moslashish va ijtimoiy mas'uliyatni his qilishga o'rgatilishi kerak. Buning uchun pedagoglar
nafaqat ta'lim berish, balki talabalarning ijtimoiy faoliyatini tashkil etish va ijtimoiy
muammolarni hal qilishda ularga yordam berish vazifasini ham bajaradilar. Ijtimoiy-pedagogik
faoliyatni takomillashtirish, talabalar va jamiyat o'rtasida samarali aloqalar o'rnatishda, ayniqsa,
ijtimoiy integratsiya va bag'rikenglikni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.
Ijtimoiy muammolarga yechimlar topish
: Oliy ta’limda talabalar faqat kasbiy bilimlar bilan
ta’minlanmasdan, balki jamiyatdagi muammolarni tahlil qilish va hal etish ko'nikmalariga ham
ega bo'lishlari lozim. Bu talabalar o'z faoliyatlarida, ijtimoiy pedagog sifatida, turli jamiyat
guruhlari bilan ishlashda yordam berishga tayyor bo'lishlarini ta'minlaydi.
Pedagogik tayyorgarlikni zamonaviy metod va texnologiyalar bilan boyitish zarurati
-pedagogik ta'limdagi innovatsiyalar, o'qitish metodlari va texnologiyalarining rivojlanishi
ijtimoiy-pedagogik faoliyatni samarali tashkil etish uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda.
Pedagoglar va talabalarga taqdim etilayotgan pedagogik vositalar zamonaviy ijtimoiy
sharoitlarga mos bo'lishi lozim.
Innovatsion yondashuvlar va texnologiyalar
: Ijtimoiy-pedagogik faoliyatni takomillashtirish
uchun zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish zarurati mavjud. Bu, ayniqsa, interaktiv
ta'lim metodlari, elektron ta'lim resurslari va onlayn platformalarni o'z ichiga oladi. Shuningdek,
bu texnologiyalar talabalar bilan ishlashda yangi imkoniyatlar yaratadi, ularni turli ijtimoiy
masalalarda faoliyat ko'rsatishga undaydi.
Ta'lim jarayonining diversifikatsiyasi
: Oliy ta’limda ijtimoiy-pedagogik faoliyatni
takomillashtirish uchun o'quv dasturlari va pedagogik metodlarning diversifikatsiyasi talab
qilinadi. Talabalar o'z kasbiy faoliyatlarini amalga oshirishda individual va guruh tarzda ishlash,
turli pedagogik metodlar orqali ta'lim olishlari kerak. Bu, ayniqsa, ijtimoiy muammolarni hal
qilishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyatga talabalar va pedagoglarning malakasini oshirish
-oliy ta’lim tizimida ijtimoiy-pedagogik faoliyatni takomillashtirish jarayonida, talabalar va
pedagoglarning kasbiy malakasini oshirish muhim ahamiyatga ega. Pedagoglar, talabalarga
samarali yordam ko'rsatish uchun yangi pedagogik yondashuvlar va metodlarni o'zlashtirishlari
lozim.
Pedagoglarning ijtimoiy-pedagogik ko'nikmalari
: Pedagogik ta’limning samarali bo'lishi
uchun pedagoglar nafaqat ta'lim berish, balki talabalarga psixologik yordam ko'rsatish, ularni
ijtimoiy mas'uliyatga o'rgatish va turli ijtimoiy vazifalar bilan shug'ullanishda yordam berish
zarur. Shu maqsadda, pedagoglarning malakasini oshirish va yangi metodlarni o'rgatish kerak.
Talabalar malakalarini rivojlantirish
: Oliy ta’limda talabalarni ijtimoiy-pedagogik faoliyatga
tayyorlashda, ularning jamiyatdagi ijtimoiy mas'uliyatni his qilish, yordam ko'rsatish, o'zaro
hamkorlik qilish kabi ko'nikmalarini rivojlantirish lozim. Ijtimoiy-pedagogik faoliyatni samarali
amalga oshirish uchun talabalar yangi bilimlarni va ko'nikmalarni muntazam ravishda
o'zlashtirishlari kerak.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Pedagogik tayyorgarlikning amaliy jihatlarini kuchaytirish zarurati
Pedagogik ta'lim nafaqat nazariy bilimlarni berish, balki talabalarga amaliy ko'nikmalarni ham
rivojlantirishni o'z ichiga oladi. Talabalar amaliyotda ijtimoiy-pedagogik faoliyatni amalga
oshirishda nafaqat nazariy bilimlarga, balki amaliy tajribaga ham ega bo'lishlari lozim.
Amaliyotga e'tibor qaratish
: Pedagogik tayyorgarlikning amaliy jihatlarini kuchaytirish,
talabalarni ijtimoiy-pedagogik faoliyatga yanada samarali tayyorlashga yordam beradi. Oliy
ta’limda talabalar uchun ijtimoiy-pedagogik amaliyotlar va treninglar tashkil etish zarur. Bu
jarayon talabalarga turli ijtimoiy muammolarni hal qilishda amaliy tajriba to'plash imkoniyatini
yaratadi.
Xulosa qilib aytganda oliy ta’lim tizimida ijtimoiy-pedagogik faoliyatni takomillashtirish
zarurati zamonaviy jamiyatning talablaridan kelib chiqadi. Bu talablar pedagogik ta’limni
yangilash, zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, pedagog va talabalar malakasini oshirish
hamda amaliy tajribani kuchaytirishni o'z ichiga oladi. Ijtimoiy-pedagogik faoliyatning samarali
tashkil etilishi, jamiyatda ijtimoiy muammolarni hal qilishga va jamiyatning barqaror
rivojlanishiga hissa qo'shishga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni. 23 sentyabr, 2020- yil.
2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son Farmoni
O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi.
3.2022-2026-yillarda Yangi O‘zbekistonni rivojlantirish strategiyasi to‘g‘risida. O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 28.01.2022 yildagi PF-60-son farmoni va unga 1-ilova -//Elektron
manba. O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy ma’lumotlar bazasi:
https://lex.uz/uz/docs/-5841063
4. Turg‘unov C.T., Maqsudova L.A. Pedagogik jarayonlarni tashkil etish va boshqarish. – T.:
“Fan”, 2009. – 168 b.
5. To‘ychiyeva S.S. O‘zbekiston Respublikasida bozor munosabatlariga o‘tish sharoitida shaxs
ijtimoiy faolligini oshirishda ma’naviy madaniyatning roli: Fal.f.d. ...dis. avtoref. T.: 2004. – 45
b.
6. Utamurodov U.M. Mediasavodxonlik va axborot madaniyati. // “Aziz kitobxon” nashriyoti.
Navoiy 2024 y. 43 bet.
7. Уразова М.Б. Совершенствование технологии подготовки будущего педагога
профессионального образования к проектировочной деятельности: Дисс. ... док. пед. наук.
– Т.: ТГПУ, 2015. – 280 с.
Elektron manbalar:
http://www.lex.uz
