JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Qurbonova Baxtigul Qo‘chqarbayevna
Farg‘ona davlat universiteti o‘qituvchisi, professor (DcS)
Madaminova Sarvigul Anvarxo‘jayevna
Farg‘ona davlat universiteti magistranti
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING AXLOQIY-MA’NAVIY
QADRIYATLARINI SHAKLLANTIRISH
Annotatsiya:
Hozirgi kunda o‘sib kelayotgan yosh avlodning to‘g‘ri tarbiyalanishi muhim va
dolzarb masaladir. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining axloqiy, ma’naviy kamolotga yetkazish
boshlang‘ich ta’lim pedagoglarining zimmasiga yuklatilgan vazifalardan biri hisoblanadi. Ushbu
maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining axloqiy-ma’naviy qadryatlarini shakllantirish
to‘g‘risida so‘z yuritilgan.
Kalit so‘zlar:
Boshlang‘ich sinf, qadriyat, tarbiya, ma’naviy, axloqiy, o‘quvchi, pedagog,bilim,
ko‘nikma, malaka, shakllantirish.
Abstract:
Proper education of the young generation is an important and urgent issue. Ethical and
spiritual development of primary school students is one of the tasks assigned to primary
education pedagogues. This article talks about the formation of moral and spiritual values of
primary school students.
Key words:
Primary school, value, education, spiritual, moral, student, pedagogue, knowledge,
skill, competence, formation.
Аннотация:
Правильное воспитание молодого поколения является важным и актуальным
вопросом. Этическое и духовное развитие учащихся начальных классов является одной из
задач, возложенных на педагогов начального образования. В данной статье говорится о
формировании нравственных и духовных ценностей учащихся начальных классов.
Ключевые слова:
Начальная школа, ценности, образование, духовное, нравственное,
ученик, педагог, знания, умение, компетентность, образование.
Kirish.
Bugungi kunda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ma‘naviy-axloqiy xususiyatlarni
shakllantirishga juda katta ahamiyat berilmoqda. Buning uchun o‘quvchilar ongidama‘naviy-
axloqiy
tushunchalarni
shakllantirish,ular
ongiga
milliy
qadriyatlarimizni
singdirish,o‘quvchilarning oilaviy muhitiga alohida e‘tibor qaratilishi lozim.Yоshlarga ta’lim-
tarbiya berish har doim ham eng dolzarb muammo sanalib kelingan. Jamiyatning taraqqiyoti
insonlarning ongiga, aql-zakovati, axloq-odobiga ko‘p jihatdan bog‘liq bo‘ladi. Yaxshi tarbiya
ko‘rgan kishi eng avvalo el-yurtning, xalqning manfaatini o‘ylaydi. Chunki har bir shaxsning
baxt-saodati alohida, o‘z holicha amalga oshmaydi. Atrofdagilar baxtli va farovon turmush
kechirganlarida huzur-halovat hammaga tatiydi. Bu qoida qadim zamonlardan mavjud bo‘lib,
unga turli davrlarda turlicha amal qilib kelingan.
Yoshlarning ta’lim-tarbiya olishlariga mas’ul bo‘lgan barcha o‘rinlarda xalq pedagogikasi
xazinasidan foydalanish hayotiy ehtiyoj darajasiga ko‘tarildi. Yoshlarning ma’naviy- axloqiy
tarbiyasi quyi sinflarda xalq og‘zaki ijodi namunalaridan samarali foydalanilganda bu darajaga
erishish engil amalga oshadi. O‘rta umumiy ta’limning birinchi bosqichi bo‘lgan boshlang‘ich
sinflarda o‘quvchilarning bilim egallashga bo‘lgan qiziqishlari, havasi asosida aqliy qobiliyatlari
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
shakllantiriladi. Aqliy kamolotga uyg‘un tarzda o‘quvchilarning ma’naviy dunyosi boyitiladi.
Axloqiy fazilatlar takomillashtiriladi. O‘quvchilarda mehnatsevarlik, yuksak did, fahm-farosat,
nafis his-tuyg‘ular rivojlanib boradi. Boshlang‘ich sinflardayoq iqtisodiy va ekologik tushuncha,
ko‘nikma va malakalar tarkib topib boshlaydi. Ta’lim-tarbiya muassasalarida o‘quvchi-
yoshlarning har tomonlama kamol topishiga e’tibor qaratiladi.
Muhokama va natijalar.
Bilamizki, oila muqaddas qo‘rg‘on. Har bir oila jamiyatning bir
bo‘lagi hisoblanadi. Shundayekan, har bir o‘quvchi asosiy tarbiyani o‘z oilasidan oladi. Bola
shaxsini rivojlantirishda oilaning o‘rni juda muhim ahamiyatga egadir. Oilada olingan tarbiya
bola hayotining ajralmas bo‘lagi hisoblanadi.Maktab ostonasiga ilk qadam qo‘ygan bolada
taassurotlar turli xil bo‘ladi. Avvalmbor, o‘qituvchilardan bola ongida maktab muhitini
shakllantirish va o‘sha muhitga olib kirish talab qilinadi. O‘qituvchi tomonidan bola
tarbiyasidagi kamchilik va nuqsonlar, ijobiy va salbiy xususiyatlari o‘rganiladi va yechim
topishga harakat qilinadi. O‘quvchilarni psixik jihatdan to‘la o‘rganish o‘qituvchining pedagogik
mahoratiga bog‘liq hisoblanadi. Bu jarayon o‘qituvchidan sabr, mashaqqat va anchagina vaqt
talab qiladi. Buning uchun o‘qituvchilar oila bilan hamkorlikda o‘quvchi tarbiyasidagi
ma‘naviy-axloqiy, ta‘limiy va tarbiyaviy nuqsonlarni tuzatishga harakat qilishlari lozim.
Shundagina bu harakatlar o‘z samarasini beradi. Chunki har bir bola o‘z oilasida o‘zini yaxshi,
baxtli his etsagina uning tarbiyasida ham, ta‘lim samaradorligida ham ijobiy o‘zgarishlar yuz
beradi. Bola oilaning yuzi hisoblanadi. Uning tarbiyasi, o‘zini tutishidan oiladiga muhitning
qanday ekanligini bilib olishimiz mumkin.Maktab va oila hamkorligi har doim samarali bo‘lgan.
O‘quvchining ta‘lim va tarbiya olishi maktab tomonidan to‘la qonli ta‘minlanishi uchun oila
hamkorligi kerak bo‘ladi. Boladagi kamchiliklarni o‘qituvchi bilan birga ota-ona ham to‘ldirishi
va nazorat qilishi ta‘lim jarayonidagi juda muhim masaladir. Bu hamkorlik o‘quvchidagi
muammoli nuqtalarni tezda anqilashga va ijobiy yechim topishga yordam beradi.
Oilaning asosiy vazifalaridan biri tarbiyaviy vazifasidir. Bolalarning aqliy, jismoniy,
axloqiy, estetik tarbiyasiga oilada asos solinadi. Oila inson deb ataluvchi binoni faqat
poydevorini qo‘yish bilan cheklanmasdan, balki uning so‘nggi g‘ishti quyilguncha javobgardir.
Ota-ona san‘atkor, bola-san‘at asari, tarbiya jarayoni esa san‘atning o‘zidir. Shunday ekan,
tarbiya borasida asosiy masalalar oila zimmasiga tushadi.
Bola tarbiyasidagi asosiy masalalar ma‘naviy-axloqiyxususiyatlarni shakllantirish hisoblanadi.
Bola ongidagi bo‘shliqlarni milliy qadriyatlarimiz, bunyodkor g‘oyalar, yuksak ma‘naviyat
va Vatanga muhabbat tuyg‘ulari bilan to‘ldirish lozim. Bu albatta,oiladagi tarbiya jarayoniga
bog‘liq. Oiladagi tarbiya orqali bolaga ma‘lum bir siyosiy-g‘oyaviy dunyoqarash,axloqiy
me‘yorlar va xulq na‘munalari, jismoniy sifatlar singdiriladi. Shunday ekan,farzand
tarbiyalayotgan ota-ona har bir harakati, yurish-turishi, muomalasi, boshqalar bilan o‘zaro
munosabatida olijanob fazilatlarni namoyon eta bilishi kerak. Chunki bola tabiatdan nihoyatda
taqlidchan va kuzatuvchan bo‘ladi. Shunday ekani bolaning atrofidagi yaqinlari o‘z odatlari bilan
o‘zlari sezmagan holda ularning tarbiyasiga ta‘sir qiladilar. Bu masala bolalarning
o‘qituvchilariga ham taalluqlidir. Chunki boshlang‘ich sinf o‘quvchilari o‘zlarining ilk
o‘qituvchilariga, albattataqlid qiladilar. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilari o‘z o‘qituvchilarining
yurish-turishiga, harakatlariga, gap so‘zlariga, hattoki imo-ishoralariga ham taqlid qiladilar.
Bu esa har bir o‘qituvchidan o‘quvchilari bilan munosabatga kirishayotgan paytlarida har bir
harakatlariga xushyor va e‘tiborli bo‘lishlarini talab qiladi. O‘qituvchilar har doim to‘g‘ri va aniq
ma‘lumot berishga, rost so‘zlashga, yolg‘on ishlatmasliklariga, o‘quvchilar ishonchini
yo‘qotmasliklariga juda e‘tiborli bo‘lishlari lozim. Shundagina o‘qituvchilar o‘quvchilari
ishonchiga kira oladilar. Bu esa o‘quvchilarga ta‘lim va tarbiya berishda juda ko‘p
qiyinchiliklarni yengib o‘tishga yordam beradi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tarbiyalashda milliy qadriyatlarimizning o‘rni beqiyosdir.
Ajdodlarimizdan qolgan urf-odatlarimizni, qadriyatlarimizni bolalarga o‘zlarini tilida sodda va
ravon qilib tushuntirishimiz va ongiga singdirishimiz lozim. Bu amaliy ishlar o‘quvchilarda
Vatanga muhabbat, kattalarga hurmat, kichiklarga izzat kabi tushunchalarni shakllanishida
muhim ahamiyatga egadir. Bolaning odobli,axloqli,madaniyatli bo‘lishi zamirida xalqimizning
milliy qadriyatlari yotadi. Ajdodlarimiz haqida qanchalik ko‘p bilishsa,faxr tuyg‘usini ko‘proq
his qiladilar. Bu esa ajdodlarimizga munosib farzand bo‘lishimiz kerak degan tushunchani
shakllanishiga olib keladi.Farobiy
inson
kamolotida ta‘lim-tarbiyaning muhimligini
ta‘kidlab: ,,Munosib inson bo‘lish uchun odamda ikki imkoniyat ta‘lim va tarbiya olish
imkoniyati bor. Ta‘lim olish orqali nazariy kamolotga erishiladi,tarbiya esa kishilar bilan
muloqotda axloqiy qadr-qimmatni va amaliy faoliyatni yaratishga olib boradigan
yo‘ldir...”deydi.Ta‘lim-tarbiya jarayonida shaxsni har tomonlama ma‘rnaviy-axloqiy
shakllantirish,uning qobiliyatlarini ro‘yobga chiqarish hamda ijtimoiy turmush uchun zarur
bo‘lgan bilim,ko‘nikma va malakalar bilan qurollantirish muhim ahamiyatga egadir.
Boshlangʻich sinf oʻquvchilarini maʼnaviy -axloqiy tarbiyalash bu murakkab jarayonlardan biri
boʻlib, bola asosan, dastlabki taʼlimni oila muhitida oladi.Tashqi muhitdan toʻplangan bilimlar
majmui esa maʼnaviyat va axloqni yuzaga keltiradi. Har xil yoshdagi bolalar ulgʻayganlari sari
tashqi muhitdagi katta yoshdagi kishilarning oʻzini tutishi, xatti-harakatlariga tanqidiy
qaraydigan boʻlib qoladilar.Shu yoshdagi bolalar oʻzlari uchun taqlid qilishga arziydigan
kishilarga taqlid qilishadi.
Boshlangʻich sinf oʻquvchilari ham oʻz ustoziga taqlid qila boshlaydi.Bu jarayonda oʻqituvchi
oʻquvchilarga oʻrnak boʻla oladigan kadr boʻlishi muhim ahamiyat kasb etadi.Zero, bolalar
yoshligidan axloq-odobni oʻzida shakllantirib boradi.Shu oʻrinda buyuk bobokalonimiz Abu
Nasr Forobiy shunday deydi: “Har kimki ilm-hikmatni desa yoshligidan boshlasin, soʻzining
ustidan chiqsin.Yomon ishlardan saqlanadigan boʻlsin, hiyonat, makr va hiylalardan uzoq
boʻlsin.Ilm va ahli ilmdan mol dunyosini ayamasin”.Oʻquvchining qay darajada axloqli yoki
boʻlmasam bilimli boʻlishi uning dastlabki tarbiyasi oila muhitiga bogʻliq. Oilada yaxshi tarbiya
koʻrgan bola taʼlim olishda ham qiyinchilikka uchramaydi, chunki u oʻzida taʼlim axloq va
maʼnaviyat kabi tushunchalarni oʻzida jamlagan boʻladi. Axloq va ma’naviyat chuqur ichki
o‘zaro aloqadorlikka ega. Zero, ma’naviyat individ mansub bo‘lgan guruhlar axloqi ta’sirida
yuzaga keladi, axloq esa, o‘z navbatida, guruh a’zolari bo‘gan individlar ma’naviyatining o‘zaro
tutash ommaviy munosabatlarida namoyon bo‘ladi. Axloq - ma’naviyatning tarkibiy qismi
sifatida shaxs kamolotining yuqori bosqichi sanaladi.
Zero, axloq, axloqiy me’yorlarsiz shaxsning ruhiy va jismonan yetukligining mezoni bo‘lgan
ma’naviy kamolotga erishib bo‘lmaydi. Shuning uchun ham ma’naviy-axloqiy tarbiyada uzviylik,
aloqadorlik dialektik xarakterga ega bo‘lib, shaxsning ma’naviyaxloqiy shakllanishida muhim
sanaladi. Bugungi ba’zi bir yoshlar ma’naviyatining qisman buzilayotganligi, ayrimlarining
bizga mutlaqo yot bo‘lgan urf-odat, madaniyatga berilib ketayotganligi, voyaga yetmagan
yoshlar o‘rtasida turli bezorilik, jinoyat sodir etish hollari uchrab turishi barchamizni tashvishga
solmoqda.Bunday yoshlar kelajakda Vatan ravnaqi uchun o‘zlarining qanday hissalarini qo‘sha
oladilar, qanday kadr bo‘lib yetishadilar. Vaholanki, mustaqil O‘zbekistonning jahondagi
rivojlangan mamlakatlar darajasida ijtimoiy-iqtisodiy, ma’naviy-axloqiy rivojlanishi ko‘p
jihatdan yosh avlodni kamol toptirishga, uni yangi ijtimoiy munosabatlarga erkin kirisha
oladigan, umuminsoniy qadriyatlarni e’tirof etadigan, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarga yo‘nalgan
ijtimoiy faol, yuqori madaniyatli, malakali kadrlar bo‘lib yetishishiga bog‘liq.
Mamlakatimizning kelajagi, mustaqil O‘zbekistonning istiqboli, ta’lim sohasida olib
borilayotgan islohotlarning muvaffaqiyati ko‘p jihatdan tarbiyachi o‘qituvchiga, uning
saviyasiga, tayyorgarligiga, fidoyiligiga, yosh avlodga ta’lim berish va barkamol inson
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
darajasida tarbiyalab, voyaga yetkazishga nisbatan shijoatiga bog‘liq. Har qanday ta’lim
muassasasida tarbiyaviy jarayon bevosita o‘qituvchi tomonidan tashkil qilinadi va olib boriladi.
Yangicha ijtimoiy sharoitda ta’lim-tarbiyadan ko‘zda tutilayotgan maqsadlarga erishish,
o‘quvchilarning dars va darsdan tashqari xilma-xil tarbiyaviy faoliyatlarini uyushtirish, ularni
bilimli, odobli, e’tiqodli, vatanparvar, mehnatsevar, barkamol inson qilib o‘stirish va kasbga
yo‘naltirish o‘qituvchi zimmasiga yuklatilganligi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. Bundan
ko’rinib turibdiki biz pedogoglar boshlang’ich sinf o’quvchilarida ma’naviy-axloqiy fazilatlarni
shakllantiraishda xalqimizning boy madaniy merosidan foydalanar ekanmiz, avvalo, buyuk
allomalarimizning ma’naviyat, axloq, tarbiya tushunchalariga bergan ta’riflariga alohida to’xtalib
o’tishimiz zarur.
Boshlang‘ich sinf,ma’naviyat,ma’rifat,his tuyg‘u,diqqat.Boshlang‘ich sinf o‘quvchisida
ma’naviyatni shakllantirish bo‘yicha ishlarsamaradorligini oshirish vazifasi ular uchun chop
etilayotgan barcha darslik vao‘quv qo‘llanmalarning matnini xalqimizning asrlar sinovidan
o‘tgan urf-odatlari,axloqiy qarashlarini ifodalovchi qonun, qoidalar, pand-nasihatlar, hadislar
bilanizchil boyitib borishini taqozo etadi. Ayni paytda boshlang‘ich sinflardanboshlaboq,
o‘quvchilarda jahondagi boshqa xalqlarning qadriyatlari, urfodatlarigaham hurmat va qiziqishni
shakllantirish maqsadi ustuvorlik qilishi zarur. Shuninguchun ham darsliklrada boshqa
xalqlarning tarixi, urf-odatlari, qarashlariifodalangan matnlari o‘rin olishi, agar shunday
materiallar bayon etilgan o‘quvvositalari yaratilgan bo‘lmasa, ularni o‘quvchini o‘zi
tayyorlashga burchli bo‘lishimaqsadga muvofiqdir. Eng muhimi, mazkur xalqlarning taraqqiyot
darajasini,yuksalishini
tan
olishga,
ularning
turmush
tarzidagi
ijobiy
jihatlarni
ijodiyo‘zlashtirishga o‘quvchilarni pastki sinflardan boshlab odatlantirib borish,bag‘rikenglikni
tarbiyalash muhim ahamiyat kasb etadi.
Ma’naviy-axloqiy tarbiya - yagona ijtimoiy tarbiya jarayonining tarkibiy qismi. Jamiyat
tomonidan insonlar xulqining boshqarilishiga zarurat ikki o'zaro bog‘liq vazifani shart qilib
qo‘yadi: birinchidan, jamiyat ongida me’yorlar, tamoyillar. ideallar, adolat, ezgulik va yovuzlik
kabi tushunchalar ko‘rmishida aks etadigan asoslanadigan axloqiy talablarni ishlab chiqish;
ikkinchidan, inson o‘z xatti-harakatlarini yo‘naltirishi va nazorat qila olishi, shuningdek ijtimoiy
xulqni boshqarishda ishtirok eta olishi, ya’ni boshqa kishilarga talab qo‘ya bilishi va ulaming
xatti-harakatlarini baholay olishi uchun bu talablarni hamda ular bilan bog‘liq tasavvurlarni har
bir inson ongiga singdirish. Aynan shu ikkinchi vazifa insonda shaxsning tegishli e’tiqod,
ma’naviy moyilliklar, histuyg‘ular, odatlar, barqaror axloqiy sifatlami shakllantirishdan iborat
bo‘lgan axloqiy tarbiya orqali hal qilinadi. U yoki bu jamiyatda ma’naviy-axloqiy tarbiya
jarayonining mazmuni uning maqsadlari bilan belgilanadi. Bu maqsadlar ijtimoiy munosabatlar
tavsifi bilan belgilanadi. O‘quvchilarda ma’naviy-axloqiy tarbiyani shakllantirish ularning
ma’naviy dunyosini, ongini, axloqiy hislarini, shaxsiy sifatlari va xulqinitarbiyalash hamda
rivojlantirishni taqozo etadi. O‘quvchilami axloqiy tarbiyalashning asosiy vazifalariga
quyidagilar kiradi:
1) o‘quvchilarda axloqiy his-tuyg‘ular va xatti-harakatlami tarbiyalash ;
2) xulq madaniyati va ijobiy his-tuyg‘ulami tarbiyalash;
3) axloqiy xulq-atvor.ko‘nikmalarini shakllantirish.
Ma’naviy-axloqiy tarbiyaning asosiy tamoyillariga quyidagilar kiradi: ma’naviy axloqiy
tarbiyaning ma’lum maqsadga qaratilganligi; ta’lim-tarbiya ishiga o'quvchi shaxsini hurmat
qilgan holda yondashish; ma’naviy-axloqiy tarbiyani hayot va amaliyot bilan bog‘lab olib borish;
o‘quvchilaming faolligi; jamoada tarbiyalash; tarbiyaviy ishning tizimliligi va izchilligi;
tarbiyaviy ishning ta’sirchanligi; oila, ta’lim muassasasi, davlat va nodavlat tashkilotlar hamda
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
kattalar tarbiyaviy ta’sirining birligi; o‘quvchidagi ijobiy sifatlarga suyanish; o‘quvchi shaxsini
har tomonlama rivojlantirishni ko‘zda tutish.
Xulosa
. Ta’lim-tarbiya
jarayonida
shaxsni
har
tomonlama
ma’naviy-axloqiy
shakllantirish,uning qobiliyatlarini ro‘yobga chiqarish hamda ijtimoiy turmush uchun zarur
bo‘lgan bilim,ko‘nikma va malakalar bilan qurollantirish muhim ahamiyatga egadir.O‘quvchi
shaxsini shakllanishida muhit ham katta ahamiyatga ega.Bola sog‘lom muhitda katta bo‘lishi va
kamol topishi tarbiya jarayoniga ijobiy ta‘sir ko‘rsatadi.Sog‘lom muhit bola uchun kislorod
kabidir.Bola sog‘lom muhitda nafas olmasa,sog‘lom muhitli oilada voyaga yetmasa uning
kelajagiga rahna soluvchi omillar ko‘payib boradi.Bu holat yillar davomida jamiyat rivojiga
ham o‘zining salbiy ta‘sirni ko‘rsatadi.Xulosamiz shundan iboratki,tarbiya inson bolasining
ajralmas bo‘lagidir.Inson bolasi ongli mavjudotdir.Tarbiyali inson esa ongli mavjudotning oliy
ko‘rinishidir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.Sh.M.Mirziyoyev. “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo
etamiz”. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016,14 – bet
2. Karimov I.A. “Ozod va obod Vatan, erkin va faravon hayot-pirovard maqsadimiz”. 8-jild. -
Toshkent: O’zbekiston, 2000.
3.Inomova K.M. “Oilada bolalarning mahnaviy-axloqiy tarbiyasi”-Toshkent:
4. Musurmonova O. “Oila mahnaviyat-milliy g’urur”. -Toshkent: O‘qituvchi. 1999, -200 b.
5. Ochilova M. Ochilova N. “O‘qituvchi odobi”.-Toshkent: O‘qituvchi, 1993\7. -136 b.
6. Insonni tarbiyalamoq– kelajakni tarbiyalamoq. Tursunova Saida Isakovna Termiz davlat
Pedagogika
instituti
Boshlang‘ich
ta’lim
kafedrasi
o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.6830668
7. B.X.Xodjayev Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti. Darslik. - T. “Sanostandart”
nashriyoti, 2017-yil
8. J.Hasanboyev, X.A.Toʻraqulov, I.Sh.Alqarov, N.Oʻ.Usmanov (2011) Pedagogika.
9. A.Fitrat “Rahbari najot” asaridan. “O‘zbek pedagogikasi antologiyasi” 2- jild. T.: O‘qituvchi,
1999, 56 - bet.
10. Yuldoshev Tojiddin Abdukarimovich; Urozov Fakhriddin Isokovich; Shomurotov Ulug’bek
Melikmurodovich. FORMATION OF A RELATIONSHIP OF RESPONSIBILITY TO THE
FAMILY IN YOUNG PEOPLE. Euro. J. Hum. Edu. Adv. 2023, 4, 38-40.
11.Yuldashev Tojiddin Abdukarimovich, & Shomurodov Ulug’bek Melikmurodovich. (2022).
Art Therapy in Eliminating Aggressiveness in the Individual. Global Scientific Review,
12. PEDAGOGICAL DIRECTION COOPERATION BETWEEN FAMILY AND
EDUCATIONAL ORGANIZATION. European Scholar Journal (ESJ) Available Online at:
https://www.scholarzest.com Vol. 2 No. 4, April 2021.
