JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
S.Yu.Rajabova
TDPU dotsenti
TEXNOLOGIYA FANI O‘QITUVCHISINING TEXNOLOGIK KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Annotatsiya:
Ushbu maqola texnologiya fani o‘qituvchilarining texnologik kompetentligini
rivojlantirish metodikasi yoritib berilgan.
Аннотатции:
В стате описывается методика развития технологической компетентности
учителей технологий.
Abstracts:
The article describes the methodology for developing technological competence of
technology teachers.
Hozirgi kunda ta’lim tizimida muvaffaqiyatga erishish uchun faqat akademik bilimlargina emas,
balki innovatsion va raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish qobiliyati ham muhim
ahamiyat kasb etadi. Buning uchun o‘qituvchining texnologik kompetentligi, ya’ni zamonaviy
texnologiyalarni o‘qitish jarayonida samarali qo‘llash qobiliyati, eng asosiy talablardan biridir.
Texnologik kompetentlik — bu o‘qituvchining texnologik vositalardan foydalanish, shuningdek,
zamonaviy bilim va ko‘nikmalarni o‘zlashtirish qobiliyatini anglatadi. Texnologik kompetentlik
shaxsning texnologik jarayonlarni tushunish, zamonaviy texnologiyalardan foydalanish va ularni
turli sohalarda samarali ishlatish qobiliyati.
Bu kompetentlik o‘zgaruvchan zamon bilan bog‘liq ravishda juda muhim ahamiyat kasb
etmoqda, chunki raqamlashtirish va innovatsiyalar tez taraqqiy etgan shart-sharoitda har bir
sohada texnologik bilimlarga ega bo‘lish zarur.
Texnologik kompetentlikning ahamiyati
Texnologiya o‘qituvchisining kompetentligi, avvalo, o‘quvchilarga zamonaviy qurilmalar va
dasturiy ta’minotni o‘rgatishda muhim rol o‘ynaydi. Bundan tashqari, texnologiya o‘qituvchisi
o‘quv jarayonida o‘quvchilarni bilim va ko‘nikmalar bilan ta’minlagan holda, ularning ijodiy
fikrlashini, muammolarni hal qilish qobiliyatini ham rivojlantiradi. Shu bilan birga, texnologik
kompetentlik o‘qituvchining o‘quvchilar bilan hamkorlikda ishlashda, yangi va innovatsion
ta’lim metodlarini ishlab chiqishda muhim omildir.
Texnologik kompetentlik jamiyat va ishlab chiqarish sohasida muvaffaqiyatga erishish uchun
muhimdir. Bu nafaqat biznes va ishlab chiqarish jarayonlariga, balki kundalik hayotga ham ta’sir
qiladi. Masalan:
Ta’lim sohasida
: O‘qituvchilar va talabalar zamonaviy dasturlar va elektron platformalarni
samarali foydalanish orqali ta’limdagi natijalarni oshirishadi.
Ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohasida
: Texnologik kompetentlik, ishchilarning
innovatsion texnikalarni qo‘llash qobiliyatiga asoslanib, ishlab chiqarish jarayonlarini samarali
tashkil etish va xatolarni kamaytirishga yordam beradi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Shaxsiy rivojlanishda
: Insonlar o‘z hayotlarini osonlashtirish uchun zamonaviy
texnologiyalardan foydalanishni o‘rganadilar. Masalan, mobil qurilmalar va internet-resurslardan
foydalanish, yangi bilimlarni o‘rganish, ishlash va quvvat olish.
Texnologik kompetentlikning asosiy aspektlari
1.
Texnologik bilimlar
: Texnologiya o‘qituvchisi zamonaviy pedagogik texnologiyalar va
ularni o‘qitishda qo‘llash usullari haqida mukammal bilimga ega bo‘lishi kerak. Bu oraga
elektron o‘quv materiallari, virtual laboratoriyalar, Internet manbalari va interaktiv o‘qitish
vositalari kiradi.
2.
Qurilmalardan foydalanish
: O’qituvchi zamonaviy o‘qitish qurilmalarini (kompyuterlar,
planshetlar, smartfonlar va boshqalar) foydalanishda yaxshi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak.
Bu qurilmalarning samarali foydalanilishi o‘quvchilarga texnologik bilimlarni chuqur va to‘liq
o‘zlashtirishga yordam beradi.
3.
Dasturiy ta’minotdan foydalanish
: Texnologiya o‘qituvchisi kompyuter dasturlari va
maxsus ta’lim dasturlaridan foydalanishda zamonaviy ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak. Masalan,
grafika va animatsiya tuzish, veb-dizayn va kodlash kabi sohaga oid dasturlarni qo‘llash, o‘quv
materiallari va o‘quv jarayonini tashkil qilish uchun muhimdir.
4.
Internet manbalari va onlayn ta’lim
: Bugungi kunda onlayn ta’lim platformalari, video
darslar, vebinarlar va interaktiv o‘quv materiallari o‘qitish jarayonini to‘liq yangilashga yordam
bermoqda. Texnologiya o‘qituvchisi bu onlayn manbalari va platformalarni samarali ishlatish va
talabalarga foyda keltirish uchun kerakli bilimlarga ega bo‘lishi kerak.
5.
Yangi ta’lim metodlari
: O’qituvchi turli ta’lim metodlarini — muammoli o‘qitish, ta’limni
individuallashtirish, kollektiv ishlash va shu kabi zamonaviy texnologiyalar bilan integratsiya
qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishi kerak
Texnologik kompetentlikni rivojlantirish
Texnologik kompetentlikni rivojlantirish uchun ayrim muhim qadamlarni ko‘rib chiqish mumkin:
Ta’lim va o‘quv kurslari
: Bugungi kunda ko‘plab onlayn platformalar va kurslar mavjud.
Ushbu manbalar orqali har kim o‘z texnologik bilimlarini oshirish uchun imkoniyatga ega.
Ish joyida o‘rganish
: Korxonalar va tashkilotlar xodimlarning texnologik bilimlarini oshirish
uchun treninglar va seminarlar tashkil etishlari mumkin.
Shaxsiy qiziqish va mustaqil o‘rganish
: Zamonaviy texnologiyalardan foydalanishda shaxsiy
qiziqish va talab muhim ahamiyatga ega. Internet va onlayn resurslar orqali shaxs mustaqil
ravishda texnologiyalar haqida ma’lumot olish va ularni amalga oshirish imkoniyatiga ega.
Texnologik kompetentlikning kelajagi
Kelajakda texnologiyalar har bir sohada muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. Insonlar texnologik
bilimini chuqurlashtirishga va undan samarali foydalanishga o‘rganishlari kerak. Jumladan:
Irsiyalar va robotlashtirish
: Yangi texnika va avtomatizatsiya tizimlari ish joyida insonlarning
rolini o‘zgartiradi. Bu esa, ayniqsa, mutaxassislarning texnologik bilimlarini rivojlantirishni talab
qiladi.
Ikkinchi raqamli inqilob
: Ma’lumotlarni ishlash, sun’iy intellekt va blokcheyn
texnologiyalaridan foydalanish turli sohalarda yanada kengroq taraladi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 14, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Yoshlar va raqamli mahorat
: Yosh avlod, xususan, raqamli texnologiyalardan foydalanish
uchun yangi ko‘nikmalarga ega bo‘lish uchun shakllantirish kerak.
Xulosa
Texnologiya
o‘qituvchisining
texnologik
kompetentligi
bugungi
kunda
ta’limni
rivojlantirishning asosiy omillaridan biridir. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning turli xil
vositalarini o‘qitish jarayoniga joriy etish, o‘qituvchilarning bu sohadagi kompetentligini
oshirish, o‘quvchilarning ta’limga bo‘lgan qiziqishini va samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Texnologik kompetentlik — bu faqat o‘qituvchining kasbiy muvaffaqiyatiga emas, balki
umumiy ta’lim tizimining rivojlanishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Texnologik kompetentlikning oshishi jamiyatning har tomonlama rivojlanishiga, insonlar va
tashkilotlarning samaradorligini oshirishga, shuningdek, raqobatbardoshligini kuchaytirishga
yordam beradi. Zamonaviy dunyoda har kimga texnologik bilimlarni o‘zlashtirish, yangi
texnologiyalardan foydalanish, va ularni har kunida samarali ishlatish muhimdir.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Muslimov N.A., Boltaboev S.A.,Turaev A.B. “Kasbiy kompetentlik” O‘quv qo‘llanma
Toshkent-2024
2. S.Yu.Rajabova “Bo‘lajak kasb ta’limi o‘qituvchilarining konstruktorlik-texnologik
kompetentligini rivojlantirish metodikasi” Monografiya Toshkent-2024
