JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Оlimоv Аnvаrjоn Mаmirоvich
Qo‘qon Universiteti, Ta’lim kafedrasi o‘qituvchisi
MASOFAVIY O`QITISH TIZIMI ORQALI TASVIRIY SAN’AT DARSLARINI
SAMARALI TASHKIL ETISH USULLARI
Annotatsiya:
Mazkur maqolada masofaviy o'qitish tizimi orqali tasviriy san'at darslarini
samarali tashkil etish usullari tahlil qilinadi. Internet texnologiyalarining rivojlanishi bilan ta'lim
jarayonlari yangi formatlarga o'tmoqda, bu esa o'qituvchilar va talabalar uchun yangi
imkoniyatlar yaratmoqda. Masofaviy o'qitish san'at darslarida kreativlikni oshirish, o'quvchilarni
mustaqil ishga jalb etish va interaktivlikni ta'minlashda muhim ahamiyatga ega.
Kalit soʻzlar:
Interaktiv platformalar, guruh ishlari, o'quvchilarni jalb qilish, video darslar,
amaliy mashg'ulotlar, ochiq resurslar, kreativ muhit, baholash tizimi.
Kirish
Masofaviy o'qitish tizimi orqali tasviriy san'at darslarini samarali tashkil etish uchun bir nechta
usul va strategiyalarni ko'rib chiqish mumkin. Quyida ularni keltiraman:
1.Interaktiv platformalar tanlash
- Zamonaviy o'qitish platformalari: Zoom, Google Meet yoki Microsoft Teams kabi platformalar
orqali darslarni o'tkazish.
- Tasviriy san'at uchun maxsus dasturlar: Canva, Adobe Spark yoki ArtSteps kabi vositalardan
foydalanish.
2. Dars rejalashtirish.
- Mavzuga mos dars rejalari: Har bir darsni aniq maqsadlar bilan rejalashtirish. Masalan, rasm
chizish asoslari, kompozitsiya yoki rang nazariyasi.
- Vaqtni boshqarish: Dars davomida vaqtni to'g'ri taqsimlash. Har bir faoliyat uchun belgilangan
vaqtni belgilash.
3. O'quvchilarni jalb qilish
- Guruh ishlari: O'quvchilarni kichik guruhlarga bo'lib, birgalikda loyiha ustida ishlashga undash.
- Mavzuli muhokamalar: O'quvchilarni o'z fikrlarini bildirishga rag'batlantirish, muhokamalarga
jalb qilish.
4. Resurslardan Foydalanish
- Video darslar va taqdimotlar: O'quvchilarga oldindan tayyorlangan video darslar yoki
taqdimotlarni taqdim etish.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
- Onlayn resurslar: You Tube, Pinterest yoki tasviriy san'atga oid maqolalar orqali ilhom olish.
5. Amaliy Mashg'ulotlar
- O'z-o'zini o'rganish: O'quvchilarga o'z ishlari ustida mustaqil ishlash imkoniyatini berish.
- Tugallangan ishlar: O'quvchilarga o'z ishlarini namoyish etish va baholash imkoniyatini
yaratish.
6. Fikr-mulohazalar
- Baholash tizimi: O'quvchilarning ishlarini baholash uchun aniq mezonlar belgilash.
- Qayta aloqa: O'quvchilarga o'z ishlariga izoh berish va takliflar berish imkoniyatini taqdim
etish.
Innovatsion yondashuvlar. Virtual reallik. Tasviriy san'at darslarini virtual reallik orqali
o'tkazish. O'yinlar va simulyatsiyalar. O'quvchilarni qiziqtirish uchun o'yinlar va
simulyatsiyalarni qo'llash. Bu usullar masofaviy o'qitish jarayonini yanada samarali va qiziqarli
qilishga yordam beradi. O'quvchilarning ijodkorligini rivojlantirish va ularni san'atga qiziqtirish
uchun ushbu strategiyalarni qo'llash muhimdir. O'zaro ta'sir va hamkorlik. Onlayn kooperativ
loyihalar: O'quvchilarni birgalikda ishlashga undaydigan loyihalar tashkil etish, masalan, guruhiy
rasm yoki san'at asari yaratish.
Peer-to-peer o'qitish: O'quvchilarning bir-birlari bilan tajriba
almashishlari uchun imkoniyatlar yaratish. O'qituvchi va O'quvchilar o'rtasida Aloqa. Joriy aloqa:
Dars davomida o'qituvchi va o'quvchilar o'rtasida muntazam ravishda aloqa o'rnatish, savol-
javob sessiyalarini o'tkazish. Fikr-mulohaza sessiyalari: O'quvchilarning fikrlarini tinglash va
ularni rivojlantirish uchun ochiq muhokamalar o'tkazish. Raqamli Portfoliolar.O'quvchilar
ishlarini saqlash: O'quvchilarning ishlarini raqamli portfoliolar orqali saqlash va baholash.
Taqqoslash imkoniyatlari: O'quvchilarga o'z ishlarini boshqalar bilan taqqoslash va o'zlarining
o'sishlarini ko'rish imkoniyatini berish. Ijtimoiy tarmoqlar va Platformalar. San'at guruhlari.
Facebook yoki Instagram kabi ijtimoiy tarmoqlarda san'atga oid guruhlar yaratish va
o'quvchilarni ularga jalb qilish. Onlayn ko'rgazmalar: O'quvchilarning ishlarini onlayn
ko'rgazmalar orqali namoyish etish. Motivatsiya va rag'batlantirish. Mukofot tizimlari:
O'quvchilarni faolliklari uchun mukofotlash, masalan, eng yaxshi ishlarni tanlash. San'at haqida
suhbatlar: Mashhur san'atkorlar yoki ustozlar bilan onlayn uchrashuvlar o'tkazish.
O'quvchilarni
o'zlashtirish. Individual yondashuvlar. Har bir o'quvchining individual ehtiyojlari va
qobiliyatlariga mos ravishda darslarni shaxsiylashtirish. O'z-o'zini baholash. O'quvchilarga o'z
ishlarini baholash imkoniyatini berish orqali o'z-o'zini o'rganishga rag'batlantirish. Resurslarni
Yangilash. Yangi texnologiyalarni kiritish. Tasviriy san'at darslarida yangi texnologiyalar va
dasturlardan foydalanishni doimiy ravishda yangilash. Onlayn kurslar va seminarlar:
O'qituvchilar uchun yangi metodologiyalar va texnikalarni o'rganish imkoniyatlarini taqdim etish.
Darslardan Keyin Qo'llab-quvvatlash. Qo'shimcha ta'lim resurslari. O'quvchilarga darslardan
keyin o'z-o'zini o'rganish uchun qo'shimcha materiallar taqdim etish.Mentorlik dasturlari:
Tajribali san'atkorlar yoki o'qituvchilar tomonidan mentorlik qilish, o'quvchilarga yo'l-yo'riq
berish. Ushbu strategiyalar yordamida masofaviy o'qitish tizimida tasviriy san'at darslarini
1
Islomov, I. (2020). *Masofaviy ta'lim: nazariya va amaliyot.* Toshkent: O'zbekiston Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim
vazirligi.
2
Abdullaeva, M. (2019). *Yangi pedagogik texnologiyalar va masofaviy ta'lim.* Samarqand: Samarqand Davlat Universiteti.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
samarali tashkil etish mumkin. O'quvchilarning ijodiy potensialini oshirish va ularga san'atni
o'rganish jarayonida qulay muhit yaratish muhimdir.
O'quvchilarni rivojlantirish. Ijodiy faoliyatlar: O'quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirish
uchun turli xil san'at turlari bilan tanishtirish, masalan, rasm chizish, haykaltaroshlik va grafik
dizayn. San'at tarixi:San'at tarixi va mashhur san'atkorlar haqida ma'lumot berish, bu
o'quvchilarning ilhomini oshirishga yordam beradi. Kross-darslar. Boshqa fanlar bilan
integratsiya: Tasviriy san'at darslarini boshqa fanlar, masalan, tarix yoki fan bilan bog'lash. Bu
o'quvchilarga san'atning keng kontekstini tushunishga yordam beradi. Interdisiplinar loyihalar:
O'quvchilarni birgalikda turli fanlardan foydalanishga undash, masalan, matematika va san'atni
birlashtirish. O'z-o'zini o'rganish va Raqobat. Tanlovlar va ko'rgazmalar: O'quvchilar o'rtasida
san'at tanlovlari o'tkazish va ularning ishlarini ko'rgazmada namoyish etish. O'z-o'zini baholash:
O'quvchilar o'z ishlarini baholash va boshqalar bilan taqqoslash imkoniyatini berish, bu ularga
o'z-o'zini rivojlantirishga yordam beradi. Ta'limni shaxsiylashtirish. O'quv dasturlarini
moslashtirish: O'quvchilarning qobiliyatlari va qiziqishlariga mos ravishda darslarni
shaxsiylashtirish. Maqsadlarni qo'yish: Har bir o'quvchi uchun shaxsiy maqsadlar belgilash va
ularni amalga oshirishda yordam berish. Ochiq resurslardan foydalanish, Ochiq ta'lim
materiallari: Ochiq manbalarni, masalan, Coursera yoki edX kabi platformalardan foydalanish,
bu o'quvchilarga qo'shimcha bilim olish imkonini beradi. Raqamli kutubxonalar: San'at va
dizayn bo'yicha raqamli kutubxonalar orqali o'quvchilarga ko'p resurslarni taqdim etish.
O'qituvchilarni rivojlantirish. Professional rivojlanish: O'qituvchilar uchun doimiy ravishda
treninglar va seminarlar o'tkazish, yangi pedagogik usullar va texnologiyalarni o'rganish.
Tajribalar almashish: O'qituvchilar o'rtasida tajribalar almashish va hamkorlik qilish
imkoniyatlarini yaratish. O'quvchilarni motivatsiya qilish. O'zaro tan olish: O'quvchilarning
ishlari uchun bir-birlarini tan olish va rag'batlantirish, bu ularni yanada faol ishtirok etishga
undaydi. Kreativ muhit: Ijodiy fikrlashni rag'batlantiruvchi muhit yaratish, bu o'quvchilarning
o'zlarini erkin his qilishlariga yordam beradi. Darslarni Baholash. Tahlil va takliflar:
O'quvchilarning darslar va faoliyatlar bo'yicha fikrlarini yig'ib, kelgusi darslarni yaxshilash
uchun takliflar ishlab chiqish. Natijalarni kuzatish: O'quvchilarning rivojlanishini kuzatish va
baholash, bu ularga o'z o'sishlarini ko'rishga yordam beradi. Ushbu strategiyalar yordamida
masofaviy o'qitish tizimida tasviriy san'at darslarini yanada samarali va qiziqarli tarzda tashkil
etish mumkin. O'quvchilarning ijodkorligini oshirish va ularni san'atni o'rganishga qiziqtirish
muhimdir. Tizimli o'qitish. Mavzularni izchil o'rganish: Darslarda mavzularni izchil va mantiqiy
tartibda o'rganish, o'quvchilarga tushunishni osonlashtirish. Har bir darsda yangi bilimlar: Har bir
darsda yangi bilimlar va ko'nikmalarni kiritish, bu o'quvchilarning qiziqishini oshiradi. Onlayn
resurslarni Integratsiya Qilish. Ochiq ta'lim resurslari: O'quvchilarga ochiq manbalar va onlayn
kurslarni qo'llash va ulardan foydalanish imkoniyatini taqdim etish. Dars materiallarini yangilash:
Zamonaviy san'at tendentsiyalari va texnologiyalari bilan bog'liq yangi materiallarni
kiritish.Ushbu strategiyalar yordamida masofaviy o'qitish jarayonida tasviriy san'at darslarini
yanada samarali va qiziqarli tashkil etish mumkin. O'quvchilarning ijodiy potensialini
rivojlantirish va ularga san'atni o'rganish jarayonida qulay muhit yaratish muhimdir. Har bir
yondashuv o'quvchilarning qiziqishini oshirish va ularni san'atga yanada chuqurroq jalb qilishga
yordam beradi.
Xulosa
3
Toshpulatov, M. (2021). Tasviriy san'at darslarida innovatsion texnologiyalar. Toshkent: O'zbekiston Respublikasi Ta'lim
sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi.
4
Saidov, A. (2018). O'qitishda interaktiv usullar va masofaviy ta'lim. Buxoro: Buxoro Davlat Universiteti.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Masofaviy o'qitish tizimi orqali tasviriy san'at darslarini samarali tashkil etish, o'quvchilarning
ijodiy fikrlashini rivojlantirish va ularga san'atni o'rganish jarayonida qulay muhit yaratish uchun
muhimdir. Ushbu jarayonda qo'llaniladigan strategiyalar:
- Interaktiv platformalar va onlayn resurslar yordamida darslarni qiziqarli va samarali o'tkazish.
- Guruh ishlari va hamkorlik orqali o'quvchilarni birgalikda ishlashga rag'batlantirish.
- O'qituvchi va o'quvchilar o'rtasida muntazam aloqa o'rnatish va fikr-mulohaza sessiyalarini
o'tkazish.
- Raqamli portfoliolar orqali o'quvchilarning ishlarini saqlash va baholash.
- Motivatsiya va rag'batlantirish usullari orqali o'quvchilarning ijodiy potentsialini oshirish. Bu
yondashuvlar o'quvchilarga o'z qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi va san'atni yanada
chuqurroq tushunishga imkon yaratadi. Natijada, masofaviy o'qitish jarayoni nafaqat bilim berish,
balki san'atni o'zlashtirish va ijodiy fikrlashni rivojlantirishda ham samarali bo'ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Islomov, I. (2020). Masofaviy ta'lim: nazariya va amaliyot. Toshkent: O'zbekiston
Respublikasi Oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi.
2. Abdullaeva, M. (2019). Yangi pedagogik texnologiyalar va masofaviy ta'lim. Samarqand:
Samarqand Davlat Universiteti.
3.Olimov,A. Ijodiy qobilyatlar jamiyat taraqqiyotining asosiy omili. Journal of Innovation,
Creativity and Art, Vol. 4, No. 2, 2025
3. Toshpulatov, M. (2021). Tasviriy san'at darslarida innovatsion texnologiyalar. Toshkent:
O'zbekiston Respublikasi Ta'lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi.
4. Saidov, A. (2018). O'qitishda interaktiv usullar va masofaviy ta'lim. Buxoro: Buxoro Davlat
Universiteti.
5. Xudoyberganova, N. (2022). San'at ta'limida masofaviy o'qitish usullari. Toshkent:
O'zbekiston Milliy universiteti.
6. Qodirova, S. (2021). San'at ta'limida innovatsiyalar va ularning ta'siri. Farg'ona: Farg'ona
Davlat Universiteti.
7. To'raeva, Z. (2019). Pedagogik texnologiyalar va masofaviy ta'lim. Andijon: Andijon Davlat
Universiteti.
8. Rizayev, U. (2022). Onlayn ta'lim va san'at: yangi imkoniyatlar. Nukus: Qoraqalpoq Davlat
Universiteti.
