INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
27
ISHLAB CHIQARISH TA'LIM USTALARINING MUHANDISLIK
KOMPETENSIYALARI MAZMUNI VA UNING TARKIBIY
KOMPONENTLARI
Akramov Azamat Perimkulovich
Buxoro neft va gaz sanoati kollejining malaka oshirish va qayta
tayyorlash bo‘limi boshligi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13092779
ANNOTATSIYA:
Mazkur maqolada ishlab chiqarish ta’lim ustalarining muhandislik
kompetensiyalarini rivojlantirish ularning mazmuni haqida qisqacha bayon
qilingan. Professional taʼlim muassasasilarida ularning kasbiy va shaxsiy
kamolotini taʼminlash uchun zarur pedagogik shart-sharoitlarni yaratish,
mutaxassislar tayyorlash mazmuni va tuzilmasini modernizatsiyalash,
psixologik-pedagogik sharoitlarini aniqlash hamda uning sifatini nazorat qilish
va baholash mexanizmini ishlab chiqish orqali mutaxassis kompetentligini
rivojlantirishning asosiy maqsadini belgilaydi.
Kalit so‘zlar:
Muhandislik kompetensiya, pedagog, innovatsion fikrlash,
bilim, ko‘nikma, malaka, qobiliyat, integratsiya, modernizatsiya, psixologik-
pedagogik, mexanizm, kommunikativ, tabaqalashtirilgan ta’lim dasturlari, o‘quv
reja, o‘quv dastur.
Ishlab chiqarish ta'lim ustalari uchun muhandislik kompetensiyalari
zamonaviy ta'lim tizimida muhim ahamiyatga ega. Bu kompetensiyalar ta'lim
ustalarining muhandislik sohasidagi bilim va ko'nikmalarini oshirish, talabalarni
zamonaviy ishlab chiqarish texnologiyalari bilan tanishtirish va ularning amaliy
tajribasini rivojlantirishga yordam beradi. Quyida muhandislik kompetensiyalari
mazmuni va uning tarkibiy komponentlari keltirilgan:
1. Muhandislik kompetensiyalarining mazmuni
Maqsadlar:
Ishlab chiqarish ta'lim ustalarining muhandislik bilim va ko'nikmalarini
oshirish.
Talabalarni zamonaviy ishlab chiqarish texnologiyalari bilan tanishtirish.
Ishlab chiqarish jarayonlarida innovatsion yondashuvlarni qo'llashga
o'rgatish.
2. Muhandislik kompetensiyalarining tarkibiy komponentlari
a. Asosiy Muhandislik Bilimlari:
Matematika va Fizika: Muhandislik jarayonlarini tushunish va tahlil qilish
uchun zarur bo'lgan asosiy matematik va fizika qonunlarini bilish.
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
28
Kimyo: Materiallarning xossalari va ularning ishlab chiqarishda qo'llanilishi
haqida tushunchalar.
Texnik Chizmachilik va CAD: Muhandislik loyihalarini yaratish va o'qish
uchun zarur bo'lgan chizma va kompyuter yordamida chizma (CAD)
ko'nikmalari.
b. Texnik Ko'nikmalar:
Mashinasozlik: Ishlab chiqarish jarayonlarida ishlatiladigan mashinalar va
ularning ishlash prinsiplari haqida bilim.
Elektronika va Avtomatika: Ishlab chiqarish jarayonlarida elektronika va
avtomatika tizimlarining qo'llanilishi.
Robototexnika: Ishlab chiqarish jarayonlarida robototexnika tizimlaridan
foydalanish va ularni boshqarish.
c. Amaliy Tajriba:
Laboratoriya Ishlari: Muhandislik bilimlarini amaliyotda qo'llash va ishlab
chiqarish jarayonlarini tahlil qilish uchun laboratoriya ishlarini bajarish.
Loyihaviy Ishlar: Muhandislik loyihalarini yaratish va amalga oshirish
bo'yicha amaliy tajriba.
d. Innovatsion Kompetensiyalar:
Innovatsion Yondashuvlar: Ishlab chiqarish jarayonlarida yangi
texnologiyalarni qo'llash va innovatsion yondashuvlarni rivojlantirish.
Mas'uliyat va Etika: Muhandislik jarayonlarida mas'uliyatli va etik jihatdan
to'g'ri qarorlar qabul qilish.
e. Raqamli Kompetensiyalar:
Dasturlash:
Muhandislik
jarayonlarini
avtomatlashtirish
va
optimallashtirish uchun dasturlash bilimlari.
Ma'lumotlarni Tahlil qilish: Ishlab chiqarish jarayonlarida yig'ilgan
ma'lumotlarni tahlil qilish va qarorlar qabul qilish uchun kerak bo'lgan bilimlar.
f. Menejment va Kommunikatsiya:
Loyiha Boshqaruvi: Muhandislik loyihalarini boshqarish va ularni amalga
oshirish jarayonida samarali boshqaruv ko'nikmalariga ega bo'lish.
Kommunikatsiya: Talabalar, hamkasblar va boshqa manfaatdor tomonlar
bilan samarali muloqot qilish.
3. Amaliy Qo'llash
Ta'lim Ustalarini Tayyorlash:
Trening va Seminarlar: Muhandislik kompetensiyalarini oshirish uchun
muntazam ravishda treninglar va seminarlar tashkil etish.
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
29
Amaliy Mashg'ulotlar: Ishlab chiqarish korxonalarida amaliy mashg'ulotlar
o'tkazish va o'qituvchilarga zamonaviy ishlab chiqarish jarayonlarini ko'rsatish.
Ta'lim Jarayoniga Tatbiq Etish:
Interaktiv Darslar: Zamonaviy texnologiyalar va interaktiv metodlardan
foydalanib, talabalarni muhandislik kompetensiyalariga o'rgatish.
Loyihaviy Ishlar: Talabalarni muhandislik loyihalari ustida ishlashga jalb
qilish va ularning amaliy ko'nikmalarini rivojlantirish.
4. Natijalarni Baholash
Baholash Usullari:
Testlar va Imtihonlar: Talabalar va ta'lim ustalarining muhandislik bilim va
ko'nikmalarini baholash uchun testlar va imtihonlar o'tkazish.
Amaliy Ishlar: Amaliy ishlar va loyihalar orqali talabalar va ta'lim
ustalarining amaliy ko'nikmalarini baholash.
Muvaffaqiyat Mezoni:
Bilim Darajasi: Talabalar va ta'lim ustalarining muhandislik bilim darajasi.
Amaliy Ko'nikmalar: Amaliy mashg'ulotlar va loyihalar natijasida olingan
ko'nikmalar.
Innovatsion Yondashuvlar: Innovatsion texnologiyalarni qo'llash va ishlab
chiqarish jarayonlarini optimallashtirish bo'yicha natijalar.
Bu yo'nalishlar bo'yicha ish olib borish, ishlab chiqarish ta'lim ustalarining
muhandislik kompetensiyalarini rivojlantirish va o'quv jarayonini samarali
tashkil etishga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Гаффаров Л. Х. и др. Малака Ошириш Таълим Тизимида Ислоҳотлар:
Инновацион Ғоялар //IJTIMOIY FANLARDA INNOVASIYA ONLAYN ILMIY
JURNALI. – 2021. – Т. 1. – №. 5. – С. 43-49
2.
Khasanоvich,
Gaffarоv
Laziz.
"PОSSIBILITIES
ОF
THE
INFОCОMMUNICATIОN
BASE
IN
TEACHING
ОN
DIFFERENTIATED
EDUCATIОNAL PRОGRAMS IN PRОFESSIОNAL EDUCATIОNAL INSTITUTIОNS."
Berlin Studies Transnatiоnal Jоurnal оf Science and Humanities 2.1.5
Pedagоgical sciences (2022).
3.
Khasanоvich G. L. PОSSIBILITIES ОF THE INFОCОMMUNICATIОN BASE IN
TEACHING
ОN
DIFFERENTIATED
EDUCATIОNAL
PRОGRAMS
IN
PRОFESSIОNAL EDUCATIОNAL INSTITUTIОNS //Berlin Studies Transnatiоnal
Jоurnal оf Science and Humanities. – 2022. – Т. 2. – №. 1.5 Pedagоgical sciences.
4.
Khasanоvich,G.L. (2022). PОSSIBILITIES ОF THE INFОCОMMUNICATIОN
BASE IN TEACHING ОN DIFFERENTIATED EDUCATIОNAL PRОGRAMS IN
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
30
PRОFESSIОNAL EDUCATIОNAL INSTITUTIОNS. Berlin Studies Transnatiоnal
Jоurnal оf Science and Humanities, 2(1.5 Pedagоgical sciences)
5.
Gaffarov L. X. et al. INTERAKTIV XIZMATLARDAN FOYDALANISHNING
MAQSAD VAZIFALARI //Innovative Development in Educational Activities. –
2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 40-43.
6.
Gaffarov L. X. et al. VR TEXNOLOGIYALAR VA UNI TA’LIM TIZIMIDAGI O
‘RNI //SCHOLAR. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 101-106.
7. Gaffarov L. X., Shukurov F. E. PYTHON DASTURLASH TILINI O ‘RGANISH BO
‘YICHA WEB-KVESTLARNI YARATISH TEXNOLOGIYASI //Educational Research
in Universal Sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 3. – С. 246-250.
8.
Gaffarov L. X. et al. TALABALAR DAVOMATINI NAZORAT QILUVCHI MOBIL
ILOVA ISHLAB CHIQISH TEXNOLOGIYASI //Educational Research in Universal
Sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 3. – С. 251-254.
