Том 4 № 8 (2025)

Том 4 № 8 (2025)
Опубликован: 16-08-2025

Статьи

5-8 52 15

“ТОРГОВЛЯ ЛЮДЬМИ — ГЛОБАЛЬНАЯ ПРОБЛЕМА”

Алишера Низомова

Торговля людьми является признанным нарушением прав человека и проблемой общественного здравоохранения и глобального развития. Насилие часто является отличительной чертой торговли людьми. Целью данного исследования является описание задокументированных случаев насилия среди лиц, признанных жертвами торговли людьми, изучение сопутствующих факторов на протяжении всего цикла торговли людьми и изучение распространенности насилия в различных сферах труда.

9-10 45 15

ANTIBIOTIKLAR SAMARADORLIGI VA ANTIBIOTIK REZISTENTLIGI MUAMMOSI – DUNYODA KENG TARQALGAN MUAMMO VA FARMATSEVTIKA YECHIMLARI.

Zulayho Doniyorova

Maqolada antibiotiklarning zamonaviy tibbiyotdagi o‘rni, antibiotik rezistentligi sabablari va oqibatlari hamda farmatsevtika sohasidagi innovatsion yechimlar yoritilgan. Antibiotiklardan oqilona foydalanishning ahamiyati ushbu maqolada batafsil ta’kidlangan.

11-16 45 28

GENDER-SENSITIVE FOREIGN LANGUAGE LESSONS: EXPERIENCE IN FORMING LANGUAGE SKILLS IN PRIMARY STUDENTS

Marjona Sharifzoda

This article discusses the theoretical and practical aspects of a gender-focused approach to teaching a foreign language to primary school students. During the study, language teaching methods were developed and tested, taking into account the psychological, social and cognitive characteristics of boys and girls in the learning process. The teaching process based on the principles of gender equality served to increase students' motivation to learn a language, develop their communicative competences, and create an atmosphere of mutual respect and cooperation. The article analyzes the data obtained based on experimental and observational methods and provides practical recommendations on the effectiveness of gender-focused education.

17-20 42 23

BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING MEDIA VA SUN’IY INTELLEKT SAVODXONLIGINI PEDAGOGIK YONDASHUV ASOSIDA RIVOJLANTIRISH

Akramjon Mirzayev

Maqolada raqamli axborot muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning media va sun’iy intellekt savodxonligini shakllantirishning zaruriyati asoslanadi. Axborot oqimining ortib borishi, sun’iy intellekt vositalarining ta’lim jarayoniga kirib kelishi, dezinformatsiya va raqamli xavfsizlik muammolari talabalarni faqat texnologik emas, balki tanqidiy va axloqiy jihatdan ham tayyorlashni taqozo etmoqda. Maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda shakllantirilishi zarur bo‘lgan asosiy kompetensiyalar — media axborotni tahlil qilish, ishonchli manbalarni tanlash, axborot xavfsizligini ta’minlash, sun’iy intellekt vositalarini ongli integratsiya qilish, etik muloqot va texnologiyalarga tanqidiy yondashuv ko‘nikmalari chuqur tahlil etiladi. Mazkur yondashuv orqali media va SI savodxonligi integratsiyalashgan kompetensiyalar majmuasi sifatida talqin etiladi.

21-25 48 21

ИПСАСГА МУВОФИҚ ДАВЛАТ СЕКТОРИ МОЛИЯВИЙ БОШҚАРУВИДА БЮДЖЕТДАН ТАШҚАРИ МАБЛАҒЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛИШ ТИЗИМИ

Шавкат Расулов , Содиқжон Бурибоев

Ушбу мақолада давлат сектори молиясида бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобини халқаро молия ҳисоботи стандартлари (ИПСАС)га мослаштиришнинг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинади. Бюджет ташкилотларида бюджетдан ташқари маблағлар тузилмаси, уларнинг ҳисобга олиниши ва молиявий ҳисоботга киритилиши жараёнлари ўрганилади. Шунингдек, ИПСАС стандартларини жорий этишнинг афзалликлари, қийинчиликлари ва халқаро тажриба мисоллари келтирилади. Мақолада Ўзбекистон шароитида бюджетдан ташқари маблағлар ҳисобини оптималлаштириш ва молиявий ҳисобот сифатини ошириш бўйича тавсиялар берилади.

26-28 51 21

KORXONALARDA MAHSULOT RAQOBATBARDOSHLIGINI BOSHQARISH TIZIMIDAGI MUAMMOLAR

O‘.M. Baytanov, R. Akbaraliyeva

Mazkur maqolada sanoat mahsulotlari ishlab chiqaruvchi korxonalarning raqobatbardoshligini boshqarishdagi muammolar va ularning iqtisodiy yechimlari yoritilgan. Shuningdek, raqobatbardoshlikka ta’sir etuvchi integratsiya, modernizatsiya va innovatsion omillarning ta’sir doiralari atroflicha o‘rganilgan.

29-32 49 20

INVESTITSIYALARNI MOLIYALASHTIRISH IQTISODIY TARAQQIYOT ASOSI

Dilbar Bayzakova , Abdulaziz Xabibullayev

Maqolada iqtisodchi olimlarning iqtisodiyotni rivojlantirishga investitsiyalarni moliyalashtirish haqidagi fikrlari yoritilgan. Shuningdek, investitsiya loyihalarini moliyalashtirish manbalari va ularning xususiyatlari o‘rganildi.

33-36 57 11

TADBIRKORLIK FAOLIYATIDA ISHLAB CHIQARISH OMILLARINING AHAMIYATI

B. Soatqulov, Z. Rasulova

Mazkur maqolada ishlab chiqarish omillari bozori — mehnat, kapital, yer (tabiiy resurslar) va tadbirkorlik qobiliyati bozorlarining shakllanish mexanizmlari hamda ularning o‘zaro aloqadorligi neoklassik va zamonaviy iqtisodiy nazariyalar doirasida tahlil qilinadi. Mehnat bozori dinamikasi, kapitalning foiz stavkalari orqali baholanishi, yer rendasi va intellektual omillar bozorining o‘sib borayotgan ahamiyati iqtisodiy samaradorlik va daromadlar taqsimotiga ta’siri nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi.

37-42 42 23

THE ROLE OF ENTOMOFAUNA IN THE BIOECOLOGICAL BALANCE OF TOMATO AGROECOSYSTEMS

Tursunxo‘ja Jabborxonov

The role of entomofauna in maintaining the bioecological balance in agrocenoses is scientifically analyzed. The main attention is paid to the biological relationships between beneficial and harmful insects in tomato agroecosystems. The study examined the entomofauna of tomato agrocenoses in the Andijan region, their seasonal changes in numbers, biological diversity, and ecological functions. The article also highlights the possibilities of reducing the use of pesticides by preserving the impact of natural competitors, pollinating insects, bioagents, and entomofauna on the agroecosystem. Ways to increase the effectiveness of entomofauna monitoring using GIS technologies, sensors, and remote monitoring methods are considered. Scientific results are important in maintaining the bioecological balance, increasing the sustainability of the agroecosystem, and ensuring environmental safety.

43-47 46 17

РАЗВИТИЕ ОБРАЗА «МАЛЕНЬКОГО ЧЕЛОВЕКА» В КОНТЕКСТЕ УРБАНИЗАЦИИ: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ РУССКОЙ И УЗБЕКСКОЙ ПРОЗЫ КОНЦА XIX – СЕРЕДИНЫ XX ВВ.

Н.К. Сабиров , Сардор Киргизбоев

Проблема исследования заключается в изучении трансформации образа «маленького человека» в условиях урбанизации в русской и узбекской литературе конца XIX – середины XX вв., отражающей социальные и культурные изменения. Цель статьи – выявить, как урбанизация повлияла на формирование и художественное воплощение этого образа в произведениях русских (А.П. Чехов, М. Горький) и узбекских (Абдулла Кадыри, Абдулла Каххор) авторов, акцентируя внимание на темах отчуждения и адаптации. В результате анализа установлено, что в русской литературе «маленький человек» эволюционирует от пассивной жертвы к фигуре, стремящейся к самореализации, тогда как в узбекской прозе этот образ осложняется национальной идентичностью и колониальным контекстом, что подчеркивает уникальные пути адаптации к городской среде.

48-52 77 38

UZBEKISTAN’S ACCESSION TO THE AARHUS CONVENTION: LEGAL, ENVIRONMENTAL, AND DEMOCRATIC IMPLICATIONS

Mukhammadjon Tursunov

This thesis analyzes Uzbekistan’s potential accession to the Aarhus Convention. It outlines the Convention’s main principles and evaluates Uzbekistan’s environmental legal framework. The study highlights expected benefits such as transparency, public participation, access to justice, and stronger international reputation, while also addressing possible challenges. The conclusion is that joining the Aarhus Convention would be a timely and correct decision, reinforcing democracy and sustainable development in Uzbekistan.

53-60 36 12

МОРФОЛОГИЧЕСКОЕ ОБОСНОВАНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ КОЛЛАГЕНА В СОЧЕТАНИИ С ФИБРОБЛАСТАМИ ПРИ ЛЕЧЕНИИ ТРОФИЧЕСКИХ ЯЗВ В ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОМ ИССЛЕДОВАНИИ

Улугбек Эргашев , Наргиза Циферова , Фарход Ортикбоев

В данном исследовании оценивалась эффективность сочетанного применения коллагена и фибробластов при лечении трофических язв по сравнению с традиционными методами. Трофические язвы моделировались в межлопаточной области посредством кругового разреза до поверхностной фасции. Заживление ран оценивалось морфологически с использованием окраски гематоксилин-эозином. Комбинация коллагена и фибробластов показала лучшие результаты: к 5-му дню отмечалось формирование зрелой грануляционной ткани и активное восстановление капиллярной сети, а к 7-му дню — почти полное закрытие раны. Эти результаты превосходили как традиционное лечение, так и применение одного коллагена, что указывает на перспективность данного метода терапии трофических язв.

61-63 101 16

SOG‘LOM TURMUSH TARZINING INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI.

Asilbek Luqmonov

Mazkur maqolada sog‘lom turmush tarzining inson salomatligi va umr davomiyligiga ta’siri yoritilgan. Sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollik, zararli odatlardan voz kechish va psixologik muvozanatni saqlashning ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning zamonaviy yondashuvlari haqida fikr yuritiladi.

64-68 47 23

OPTIMIZATION OF SORBENT, COAGULANT AND FLOCCULANT DOSES FOR EFFECTIVE WASTEWATER TREATMENT IN PETROLEUM REFINING INDUSTRIES

Nasiba Sadikova

In this study, the optimal amounts of sorbent, mineral coagulant (Al2(SO4)3), and flocculant (Na-CMC) were determined to effectively reduce petroleum products, suspended solids, and organic pollutants from wastewater. The experimental results demonstrated that increasing the sorbent dosage allows for a reduction of chemical oxygen demand (COD) by up to 90%, sedimentation of suspended substances by up to 93%, and removal of petroleum products by 70–79%. Particularly high treatment efficiency was observed at COD levels ranging from 130 to 191 mg O2/L. This method ensures that wastewater can be treated to meet environmental standards, enabling its safe reuse in technological cycles or discharge into the environment. The findings of this study are of great importance for enhancing environmental sustainability in the petroleum refining industry and for promoting the rational use of water resources.

69-72 45 20

MAHALLIY MINERAL XOMASHYOLAR ASOSIDA PIGMENT OLISHNING INNOVATSION USULLARI

Saboxat Axmedova , Dilshoda Hazratova , O‘ktam Mardonov

Ushbu maqolada mahalliy mineral xomashyolardan samarali foydalanish asosida pigment olishning innovatsion usullari yoritilgan. An’anaviy texnologiyalar ko‘p hollarda yuqori energiya sarfi va ekologik muammolar bilan bog‘liq bo‘lib, ishlab chiqarilayotgan pigmentlarning sifati ham cheklangan bo‘lishi mumkin. Taklif etilayotgan innovatsion usullar esa mahalliy boy mineral resurslardan foydalanib, ekologik xavfsiz, energiya tejamkor va yuqori sifatli pigment olish imkonini beradi. Tadqiqot jarayonida tabiiy temir oksidli, marganesli va kaolinitli xomashyolardan foydalanish samaradorligi tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, yangi texnologik yondashuv pigmentlarning rang intensivligi, kimyoviy barqarorligi va dispersligini sezilarli darajada oshirishga imkon beradi. Bunday yondashuv nafaqat import o‘rnini bosuvchi mahsulot ishlab chiqarishga, balki respublika sanoatida iqtisodiy samaradorlik va ekologik xavfsizlikni ta’minlashga xizmat qiladi.