ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS
VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025
WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI
worldlyjournals.com
ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING KIMYO FANLARINI
OʻQITISHDAGI OʻRNI
Xakberdiyev Shuxrat Mahramovich
Jizzax politexnika instituti dotsenti
Xamidov Sobir Xodiyevich
Jizzax politexnika instituti assistenti
Annotatsiya:
Zamonaviy usullar taʼlim samaradorligini oshirishda oʻquvchilarning aqliy, axloqiy
va ruhiy rivojiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi.Maqolada kimyo fanini oʻqitishda zamonaviy pedagogik
texnologiyalarni qoʻllashning ahamiyati va usullari yoritilgan. Pedagogik jarayonni texnologik
asoslarda tashkil etish, mavzuni tarkibiy qismlarga ajratish, maqsadli tizim yaratish, nazorat
topshiriqlarini belgilash va adabiyotlar roʻyxati bilan ishni yakunlash kabi bosqichlar tahlil qilingan.
Kalit soʻzlar:
pedagogik texnologiya, mavzu loyihasi, nazorat topshiriqlari, Identiv, oʻquv
maqsadlari, streotip
Bugungi kunda kimyo fanlarini oʻqitishda pedagogika fani taaluqli yangiliklar juda koʻp boʻlishiga
qaramasdan, oldingilardan keskin farq qiladigan, pedagogik faoliyatni tubdan oʻzgartirishni taqazo
yetadigan yangilik - bu pedagogik jarayonni texnologik asoslarda yoʻlga qoʻyishdan iboratdir.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilim beruvchini (oʻqituvchi) va bilim oluvchini (oʻquvchi)
taʼlim jarayonida faol boʻlishini, ongini batamom oʻzlashtirayotgan oʻquv materialiga qaratishni
taqazo yetadi. Oʻqituvchi, ayniqsa taʼlim mazmunini texnologik loyihaga aylantirish jarayonida, oʻta
chuqur bilimga ega boʻlishi, eng kichik detallargacha eʼtiborda saqlashi va ularni loyiha mazmuniga
kiritishga erishmogʻi darkor. Oʻquv materialini texnologik loyihaga aylantirish qanday tartibda
boʻladi, qanday qoidalarga amal qiladi, nima bilan boshlanib, nima bilan yakunlanadi? degan
savollar paydo boʻlishi tabiiy. Biz quyida pedagogik texnologiya loyihasi tarkibiy qismlari haqida
maʼlumot bermoqchimiz.
Kimyo fanlarini oʻqitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni oʻrganiladigan mavzuning
nomidan boshlanadi. Mavzuning mazmuni asosiy savollarga boʻlinadi. Savollar mavzu ichidagi
tugallangan fikrlarda va keyingisidan maʼlum darajada farqlanadigan tushunchalarni qamrab oladi.
Savollar sunʼiy tarzda koʻpaytirilmasligi va kamaytirilmasligi kerak. Bu yerda bilim beruvchini
(oʻqituvchi)ning bilimi va mahorati katta rol oʻynaydi.
Mavzu asosiy savollarga boʻlingandan keyin mavzuning ikkinchi yelementi, yaʼni tayanch
tushuncha va iboralar yozib chiqiladi. Mazkur mavzu uchun ahamiyatli boʻlgan asosiy tushunchalar
alohida-alohida qayd yetiladi. Ularning maʼnosi mazmuni ichida izohlanadi. Lekin bilim oluvchi
tayanch tushunchalarni mazmunni boshida koʻrib, nimalarga eʼtibor qaratish kerakligini bilib oladi.
Oʻtilayotgan mavzuning uchinchi elementi maqsadli tizim hisoblanadi. Bunda har bir asosiy savol
uchun alohida maqsadlar qoʻyiladi. Avvalo (darsning) oʻqituvchining maqsadlari (taʼlimiy,
tarbiyaviy va rivojlantiruvchi) va bilim oluvchilarning maqsadlari (identiv oʻquv maqsadlari) ketma
- ketlikda aniq belgilab chiqiladi.
Bilim oluvchilar uchun qoʻyiladigan maqsadlar identiv oʻquv maqsadlari yoki oʻquvchilarning
mashgʻulot davomidagi oʻquv vazifalari deb ham ataladi. Bilim oluvchilarning oʻquv vazifalari
aniqlanib, pedagogik texnologiyalarning yana bir qoidasiga amal qilinadi.
Oʻtilayotgan mavzuning beshinchi yelementi nazorat topshiriqlari hisoblanadi. Nazorat topshiriqlari
identiv oʻquv maqsadlari, bilimlarni oʻzlashtirish darajalari va mazmuniga mos holda qoʻyiladi.
Nazorat topshiriqlari test shaklida, yozma, ogʻzaki va amaliy boʻlishi mumkin. Savolning mazmuni
va oʻquvchi tomonidan bajarilishi lozim boʻlgan vazifalardan kelib chiqqan holda nazorat topshiriq
turlari aniqlanadi. Nazorat topshiriqlari iloji boricha koʻproq boʻlishi zarur. Oʻquvchilar nazorat
topshiriqlarini bajarish orqali bilimlarini sinab koʻradilar.
Oʻquvchilarning bilimlari tekshirib reyting asosida baholanadi.
ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS
VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025
WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI
worldlyjournals.com
Oʻtilayotgan mavzuning soʻngida mavzu yuzasidan umumiy nazorat savollari qoʻyiladi. Bu mavzuni
yaxlit, bir butun holda tasavvur etishini, qoʻshimcha bilim va tajribalarni egallashni taʼminlaydi.
Oʻtilgan mavzu boʻyicha foydalanish mumkin boʻlgan adabiyotlar roʻyxati bilan yakunlanadi.
Oʻquv mashgʻulotlarini tashkil yetishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qoʻllash uchun
birinchi navbatda yuqorida bayon yetilgan tartibda oʻtilayotgan mavzu mos kelishi shart. Bu
mashgʻulotlarning qiziqarli va yuqori saviyada oʻtishini taminlaydi. Faqat oʻqituvchi va oʻquvchilar
bunday mashgʻulotlarga avvalo ruhiy jihatdan tayyor boʻlishi kerak. Yillar davomida hosil boʻlgan
tajriba, koʻnikma va malakalar ayniqsa streotiplar (qoliplangan odatlar) xalaqit berishi mumkin.
Oʻqituvchi buni yengishi, oʻzini va oʻquvchilarni tayyorlashi lozim boʻladi.
Zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida taʼlim-tarbiya jarayoni tashkil etilganda taʼlimning
samaradorligi ortishi bilan birga, oʻquvchilarning aqliy, axloqiy va ruhiy ulgʻayishlari oʻzaro uygʻun
holda takomillashib borishi aniqlangan. Bunda oʻquvchi yoshlarda bilim olishga munosabat
oʻzgaradi. Oʻzlarining aqliy qobiliyatlariga boʻlgan ishonchlari kuchayadi. Kelajakka yuksak
umidlar bilan qarash hissi ortadi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning barcha elementlari toʻla
joriy yetilsa, yoshlarimiz dunyodagi eng nufuzli ilm sohalarini egallash va rivojlantirish
imkoniyatiga ega boʻladilar.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi qonuni
2.
Rahmatullayev N., Omonov H., Mirkomilov Sh. “Kimyo oʻqitish metodikasi” T., “Iqtisod-
Moliya”, 2013.
3.
Xodiyevich, X. S. (2022). KVANT SONLARI MAVZUSINI TUSHINTIRISHDA
“PINBORD” VA “CHARXPALAK” TEXNOLOGIYALARINI QOʻLLASH. Jurnal yestestvennыx
nauk, 1(1 (6)),
4.
Axmadjonova, Y. T., & Axmadjonova, U. T. (2021). Oʻquv dars mashgʻulotlarida didaktik
oʻyin texnologiyalaridan foydalanish.
Science and Education
,
2
(11)
