YANGI TRIAZOL BIRIKMALARI ASOSIDA FARMAKOLOGIK IZLANISHLAR: MOLEKULYAR MODELLASHTIRISH VA ADMET TAHLILI

ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI

JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS

VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025

WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI

worldlyjournals.com

YANGI TRIAZOL BIRIKMALARI ASOSIDA FARMAKOLOGIK IZLANISHLAR:

MOLEKULYAR MODELLASHTIRISH VA ADMET TAHLILI

Bekmurodova Malika Ruzimurod qizi

Samarqand davlat tibbiyot universiteti, 2-son Davolash ishi fakultetining 5-bosqich talabasi

bekmurodovamalika15@gmail.com

G’aniyev Asadbek Ulugʻbekovich

Samarqand davlat tibbiyot universiteti, 2-son Davolash ishi fakultetining 4-bosqich talabasi

@asadbekjon21gmail.com

Eshmuradov Quyoshbek Sanjar o'g'li

Samarqand davlat tibbiyot universiteti, 1-son Davolash ishi fakultetining 3-bosqich talabasi

eshmuradovquyoshbeik@gmail.com

Ilmiy rahbar :

Toirov Doston Rustamovich

Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Ichki kasalliklar propedivtikasi kafedrasi dotsenti, PhD

ANNOTATSIYA:

Giperurikemiya va podagra kasalligini davolashda ksantin oksidaza

fermentining faolligini susaytirish asosiy terapevtik yondashuv hisoblanadi. Ushbu tadqiqotda 4-

(fenoksimetil)-1H-1,2,3-triazol hosilalarining ksantin oksidaza ingibitorlik faolligi molekulyar

model asosida baholanadi. CoMFA va CoMSIA usullaridan foydalanilgan holda QSAR modellar

tuzilib, ularning ishonchliligi ichki va tashqi validatsiya bilan tasdiqlanadi. Molekulyar doking va

dinamik tahlillar orqali eng faol molekulalar — №8 va №22 — ning ksantin oksidaza fermenti bilan

barqaror bog‘lanish hosil qilishi aniqlangan. Bundan tashqari, yangi taklif etilgan Pred 4 va Pred 5

birikmalarining ADMET (so‘rilish, taqsimlanish, metabolizm, chiqarilish va toksiklik) xossalari

o‘rganilib, ular dori sifatida foydalanish uchun qulay farmakokinetik va toksikologik

ko‘rsatkichlarga ega ekani qayd etilgan. Olingan natijalar, Pred 4 va Pred 5 molekulalari

giperurikemiya va podagra davosida istiqbolli nomzodlar bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.

KALIT SO‘ZLAR:

Giperurikemiya, podagra, ksantin oksidaza, CoMFA, CoMSIA, molekulyar

doking, ADMET, allopurinol, febuksostat, topiroksostat, 4-(fenoksimetil)-1H-1,2,3-triazol hosilalari

KIRISH:

Dunyo bo‘yicha podagra eng keng tarqalgan yallig‘lanish tabiatli artrit sababidir (Dalbeth

va boshq., 2021). Bu surunkali kasallik bo‘lib, giperurikemiya, tofuslar, bo‘g‘im zararlanishi va

buyrak toshlari bilan tavsiflanadi (Ragab va boshq., 2017). Purin almashinuvi natijasida hosil

bo‘ladigan siydik kislotasi inson tanasida yakuniy metabolit bo‘lib, buyrak va ovqat hazm qilish

yo‘llari orqali chiqariladi. Ushbu jarayonda ksantin oksidaza (KO) fermenti muhim rol o‘ynaydi, u

gipoksantin va ksantinni siydik kislotasiga aylantiradi (Furuhashi, 2020). Shu sababli, KO

ingibitorlari giperurikemiya va podagrani davolashda samarali hisoblanadi. Masalan, allopurinol

ko‘p hollarda dastlabki urat-pasaytiruvchi davo sifatida buyuriladi (Linani va boshq., 2022).

Epidemiologik ma’lumotlarga ko‘ra, podagra Yevropada 0,3%–3%, AQShda 3,9% (osiyolik

amerikalilarda 6,6%) va Tayvanda 4,9% holatlarda uchraydi (Pascart va boshq., 2024). Hozirda

klinik amaliyotda uchta , KO ingibitorlari — allopurinol, febuksostat va topiroksostat keng

qo‘llaniladi. Allopurinol 1966-yildan beri ishlatiladi va eng ko‘p buyuriladigan dori vositasi

hisoblanadi (Sato va boshq., 2018). Shunga qaramay, yangi avlod dori vositalarini ishlab chiqish

zarurati tug‘ilgan, ularning samaradorligi va aniq nishonga yo‘naltirilganligi yuqoriroq bo‘lishi

kerak (Cicero va boshq., 2021). Zhang va hammualliflar (2022) tomonidan sintez qilingan 4-

(fenoksimetil)-1H-1,2,3-triazol birikmalari biologik jihatdan baholangan va , KO ingibitorlari

sifatida istiqbolli deb topilgan. Bu birikmalar ustida molekulyar modellashtirish ishlari o‘tkazilgan

bo‘lib, 3D-QSAR, molekulyar doking, molekulyar dinamika va ADMET (so‘rilish, taqsimlanish,

metabolizm, chiqarilish va toksiklik) tahlillari yordamida yangi dori nomzodlari aniqlangan (Er-

Rajy va boshq., 2022–2024). 3D-QSAR metodologiyasi molekulalarning tuzilishi bilan ularning

biologik faolligi (pIC50) o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlaydi. Eng keng qo‘llaniladigan metodlar bu

CoMFA va CoMSIA bo‘lib, ularning model sifati ichki va tashqi validatsiya bilan tekshiriladi.

ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI

JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS

VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025

WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI

worldlyjournals.com

Bundan tashqari, molekulalarning maqsad ferment bilan qanday bog‘lanishini aniqlash uchun

molekulyar doking va 100 ns davomida ularning barqarorligini baholash uchun molekulyar

dinamika simulyatsiyasi o‘tkaziladi. Natijalarga asoslanib, yangi , KO ingibitorlari taklif etiladi.

Ushbu tahlillar vodorod aloqalari, vandervals kuchlari va itaruvchi ta’sirlar kabi molekulyar o‘zaro

ta’sirlarning tabiati va intensivligini ochib beradi.

MATERIALLAR VA USULLAR:

Ushbu tadqiqotda CoMFA va CoMSIA modellarini tuzish

uchun Zhang va hammualliflari (2022) tomonidan sintez qilingan 26 ta 4-(fenoksimetil)-1H-1,2,3-

triazol hosilalari asosida tuzilgan eksperimental ma’lumotlar bazasidan foydalaniladi. Ushbu

birikmalar ksantin oksidaza (KO) fermentining faolligini ingibitsiya qilish darajasi bo‘yicha

baholangan bo‘lib, ular uchun IC₅₀ (µM) qiymatlari aniqlangan. Modelni qurish va natijalarni

baholash maqsadida butun ma’lumotlar to‘plami ikki qismga — o‘rganish guruhi va test guruhi ga

ajratiladi (Er-rajy va boshq., 2023c).

Model tuzish va samaradorlikni baholash:

CoMFA va CoMSIA maydonlarini yaratish,

shuningdek, molekulalarni minimallashtirish uchun SYBYL-X 2.1 dasturidan foydalanilgan

(Bringmann va Rummey, 2003). Har bir tarmoq uchun CoMFA deskriptorlari 1 birlik oralig‘ida,

uch o‘lchamli koordinatalarda 4 birlikgacha bo‘lgan panjarada hisoblangan (Bohm va boshq., 1999).

Sterik va elektrostatik maydonlarning energiyalari Vandervals potensiali, Koulomb kuchlari va +1

zaryadli sp³ gibridlangan uglerod atomini sonda sifatida qo‘llash orqali aniqlangan. Energiya

qiymatlari maksimal 30 kkal/mol gacha cheklangan (Er-rajy va boshq., 2023a). CoMSIA maydoni

uchun, atomlar orasidagi singularliklarni oldini olish maqsadida masofa bilan bog‘liq Gauss tipidagi

fizik-kimyoviy xususiyatlar tanlangan. Sterik, elektrostatik, vodorod akseptori, vodorod donori va

gidrofobik effektlar CoMSIA hisobida bir xil standart parametrlar bilan kiritilgan (Guo va boshq.,

2005; Baidya va boshq., 2023). Ingibitsiyalovchi birikmalarning faolligi bilan bog‘liq xususiyatlar

qisman eng kichik kvadratlar (PLS) yondashuvi orqali baholangan. Modelning ishonchliligi kross-

validatsiyalangan korrelyatsiya koeffitsienti (Q²), determinatsiya koeffitsienti (R²), asosiy

komponentalar soni (NOC) va baholovchi standart xatolik (SEE) orqali tekshirilgan. Keyinchalik,

PLSning validsizlangan versiyasi orqali CoMFA va CoMSIA modellarining turli variantlari ishlab

chiqilgan (Aloui va boshq., 2024; Er-Rajy va boshq., 2024b). Modelning barqarorligi Q² > 0.5 va

NOC 1 dan 6 gacha bo‘lgan qiymatlar oralig‘ida bo‘lishi bilan belgilanadi. Q² va NOC optimal

qiymatlari aniqlangach, modelning umumiy statistik ahamiyati R² koeffitsienti va SEE orqali

baholangan. 3D-QSAR modeli ishonchli deb hisoblanadi, agar R² > 0.6 va SEE past bo‘lsa; bu

holatda model pIC₅₀ qiymatlarini molekulalarning tuzilish xususiyatlariga asoslangan holda aniq

natijalarni beroladi (Roy va Pratim Roy, 2009; Nour va boshq., 2022a; Er-rajy va boshq., 2023d).

Molekulyar doking tadqiqot:

Doking tadqiqotidan oldin, eng faol ikkita birikma ChemDraw 16.0

dasturida chizilib, keyin ularning geometriyasi MM2 optimallashtirish orqali barqaror holatga

keltirilgan (Allinger, 1977). Ushbu bosqichda suvli muhitda birikmalarning protonlanish holatlari va

polyar vodorod atomlari aniqlashtirilgan. Keyingi bosqichda oqsil va ligandlarning asosiy

strukturasi tayyorlangan (Er-rajy va boshq., 2025). Oqsil tayyorlash jarayonida suv molekulalari va

oqsilga tegishli bo‘lmagan elementlar olib tashlangan, polyar vodorodlar qo‘shilgan va Gasteiger

zaryadlari tayinlangan (Nour va boshq., 2022b). Ikkala birikma podagraga qarshi faollik uchun

sinovdan o‘tkazilgan. Bu borada Protein Data Bankdan olingan ksantin oksidaza retseptori (PDB ID:

3NVY, 2.00 Å aniqlikda) ishlatilgan (Cao va boshq., 2014). Grid koordinatalari X = 39.948, Y =

−17.942 va Z = 24.367 Å qilib belgilangan. Molekulyar doking AutoDockTools dasturi orqali

bajarilgan (Holt va boshq., 2008). Lamarck genetika algoritmi (LGA) asosida oqsil-ligand

kompleksining eng past erkin bog‘lanish energiyasi (∆G) aniqlangan. Har bir o‘lcham (X, Y, Z)

bo‘yicha 40×40×40 nuqtali grid qo‘llanilgan. Doking uchun har bir holatda 100 ta echim

hisoblangan bo‘lib, populyatsiya hajmi 350 deb olingan. Molekulalarni tayyorlash va kompleksdan

suv molekulalarini olib tashlagach, doking protokoli to‘liq bajarilgan (Hjouji va boshq., 2025).

Ligand va oqsil o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni kuzatish, yetishmayotgan yon zanjirlarni tuzatish va no-

ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI

JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS

VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025

WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI

worldlyjournals.com

polar vodorodlarni birlashtirish uchun Discovery Studio 2021 dasturi qo‘llanilgan (Pinzi va Rastelli,

2019).

Molekulyar dinamik tahlil:

Molekulyar doking natijalariga ko‘ra, ikkita eng faol ligand tanlab

olinadi va ularning maqsadli oqsil bilan bog‘lanish barqarorligini aniqlash maqsadida 100

nanosekund davomida molekulyar dinamika simulyatsiyasi o‘tkaziladi. Ushbu simulyatsiya

Desmond dasturi va Schrodinger Suite (Maestro interfeysi) yordamida, OPLS3e kuch maydoni

asosida bajariladi. Komplekslar 10 Å o‘lchamdagi suvli muhitda joylashtiriladi, bu yerda suv

molekulalari TIP3P modeli asosida simulyatsiya qilinadi. Tizimni neytrallashtirish uchun Na⁺ va Cl⁻

ionlari qo‘shiladi. Elektron zaryadlar o‘zaro ta’siri Particle Mesh Ewald (PME) algoritmi orqali

hisoblab chiqiladi. Simulyatsiyalar 300 K harorat va 1 bar bosimda, Nose–Hoover termostat va

barostat yordamida olib boriladi. Ligand va oqsil o‘rtasidagi aniq bog‘lanishlar Desmond interaction

diagram moduli orqali tahlil qilinadi.

ADMET xossalar tahlili:

Yangi sintez qilingan molekulalarning farmakokinetik va toksikologik

xususiyatlari baholangan. Bunda SwissADME va pkCSM onlayn serverlari yordamida quyidagi

parametrlar tahlil qilinadi: lipofiliklik, suvda eruvchanlik, toʻyinganlik darajasi, molekulyar

moslashuvchanlik, biologik xususiyat. Shuningdek, metabolizm, chiqarilish va toksik taʼsir ehtimoli

kabi farmakokinetik omillar ham. Moddalarning "dori oʻxshashligi" ham baholangan. Bu

baholashda Lipinski qoidalari asos qilib olingan, yaʼni moddaning ogʻiz orqali samarali va xavfsiz

qabul qilinish ehtimoli aniqlab berilgan.

NATIJA VA MUHOKAMALAR: 3D-QSAR modellarini tuzish va tahlil qilish:

4-

(fenoksimetil)-1H-1,2,3-triazol hosilalarining xantin oksidaza fermenti faolligiga qarshi potentsialini

baholash maqsadida ikkita 3D-QSAR modeli – CoMFA va CoMSIA – tuzilgan. Molekulalar Sybyl

X-2.1 dasturida eng faol birikma (22-birikma) asosida umumiy skeletga moslashtirilgan holda

joylashtirilgan. Ushbu modellar yordamida har bir birikmaning nazariy faolligi va eksperimental

qiymatlari o‘rtasidagi tafovut hisoblab chiqilgan. Natijalarga ko‘ra, qoldiq qiymatlar asosan nolga

yaqin bo‘lib, ayrim hollarda 0,3 ga yetgan. Bu esa modellar yuqori darajada barqaror va ishonchli

ekanligini, shuningdek, ular KO fermenti ingibitsiyasi bo‘yicha bashoratlar uchun qulay vosita bo‘la

olishini ko‘rsatadi.

Qurilgan modelni baholash va validatsiya qilish:

Modelning ishonchliligi va statistik

samaradorligini baholash uchun o‘quv to‘plamiga nisbatan PLS (Partial Least Squares) kross-

validatsiya usuli qo‘llangan. Baholash natijasida CoMFA modelida Q² = 0.652, R² = 0.859, optimal

komponentlar soni 2 ta, standart xatolik esa 0.195 deb aniqlangan. Bu modelda molekulalarning

biologik faolligiga sterik omillar 68,4% va elektrostatik omillar 31,6% ta’sir qilgani aniqlangan.

Shuningdek, CoMSIA/SEA modelida Q² = 0.676, R² = 0.805, standart xatolik 0.229, optimal

komponentlar soni esa 2 ta bo‘lgan. Ushbu modelda sterik, elektrostatik va vodorod bog‘lanish

qabul qiluvchi xususiyatlar birgalikda eng yuqori prediktiv quvvatni ko‘rsatgan. Tashqi validatsiya

jarayoni orqali modellar mustahkamligi ham tasdiqlangan: CoMFA modeli uchun tashqi R²_ext =

0.683, CoMSIA modeli uchun esa R²_ext = 0.767 bo‘lgan. Bu ko‘rsatkichlar modellar tashqi

molekulalarga ham nisbatan aniq bashorat bera olishini anglatadi.

Model asosida molekulyar tahlil:

Tadqiqot davomida modellar asosida molekulalarning shakli,

ularning faol qismlariga ta’sir qiluvchi sterik va elektrostatik maydonlar hamda vodorod qabul

qiluvchi zonalar tahlil qilingan. Bunda biologik faollik yuqori bo‘lgan birikma asos qilib olingan.

Ushbu tahlil orqali molekulalarning qanday struktura xususiyatlari ular faolligini oshirishi yoki

kamaytirishini aniqlash mumkin bo‘lgan.

ADMET xossalari - farmakokinetik va toksikologik baholash:

Ushbu tadqiqotning asosiy

maqsadi — taklif etilgan yangi molekulalarning dori sifatidagi foydali xususiyatlarini bashorat

qilish va ularning organizmga xavfsizligini baholashdan iborat. Bu orqali davolashda qo‘llash

ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI

JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS

VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025

WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI

worldlyjournals.com

mumkin bo‘lgan, lekin toksik ta’sirga ega bo‘lmagan birikmalar aniqlanadi. Baholashda quyidagi

parametrlar hisobga olingan:



LIPO (Lipofillik): Molekulaning yog‘ muhitida eruvchanligi (me’yori −0.7 dan 5 gacha);



SIZE (Hajmi): Molekulaning molekulyar og‘irligi (150–500 g/mol oraliqda bo‘lishi kerak);



POLAR (Qutblilik): TPSA (topologik qutbli yuzasi) 20–130 Ų oraliqda;



INSOLU (Erimaydiganlik): logS < 6 bo‘lishi kerak (pastroq logS — yaxshi eruvchanlik);



INSATU (To‘yinmaganlik): sp³ gibridlangan karbon atomlari ulushi ≥ 0.25 bo‘lishi kerak;



FLEX (Moslashuvchanlik): Aylanuvchan bog‘lar soni 9 tadan oshmasligi lozim;

Shu parametrlar asosida molekulalarning og‘zaki qabul qilish uchun yaroqliligi, biokiruvchanligi va

dori sifatida qo‘llanish imkoniyati baholangan.
ADMET tahlili yangi taklif qilingan birikmalarning dori sifatida qo‘llanish imkoniyatini baholash

uchun o‘tkazilgan. Bu jarayonda ularning lipofilligi, molekulyar og‘irligi, qutbliligi, eruvchanligi,

to‘yinmaganlik darajasi va moslashuvchanligi hisobga olingan. Og‘iz orqali biofoydalanish

ko‘rsatkichlariga ko‘ra, N°22 va N°8 molekulalari to‘liq mos emas, ba’zi xossalari chegaradan

chiqadi. Pred 5 molekulasida moslashuvchanlik ortiqcha, shuning uchun u optimal oraliqqa

kirmaydi. Pred 4 esa deyarli barcha ko‘rsatkichlar bo‘yicha kerakli me’yorda. Barcha molekulalar

dori o‘xshashlik va toksiklik bo‘yicha baholangan hamda ADMET tahliliga yuborilgan.
Yangi taklif qilingan Pred 4 va Pred 5 molekulalari, shuningdek, N°8 va N°22 kabi faol molekulalar

absorbsiyalanish, taqsimlanish, metabolizm, chiqarilish va toksiklik bo‘yicha baholandi:



Ichak orqali so‘rilish hamma molekulalarda juda yuqori (96%–98%).



Qon-miya to‘sig‘idan o‘tish (BBB) past darajada, bu ularning markaziy asab tizimiga ta’siri

cheklanganini bildiradi.



CYP450 fermentlari bilan o‘zaro ta’sir mavjud: barcha molekulalar CYP3A4 va CYP2C19

fermentlarini inhibe qiladi.



N°22 molekulasi AMES testi bo‘yicha toksik deb baholangan, qolganlar esa toksik emas.



Pred 4 yaxshi metabolik barqarorlik va yuqori chiqarilish ko‘rsatkichlariga ega.



Pred 5 suvda eng kam eruvchanlikka ega va CYP2D6 substrati emas.

Dori o‘xshashligi tahlili va ADMET xossalari baholanishiga asoslanib, taklif qilingan Pred 4 va

Pred 5 molekulalari ksantin oksidaza (KO) ingibitorlari sifatida istiqbolli nomzodlar deb hisoblanadi.

Ular yaxshi so‘rilish, taqsimlanish va metabolizm ko‘rsatkichlariga ega, chiqarilish darajasi past,

shuningdek, toksik emasligi bilan ajralib turadi.

XULOSA:

Tadqiqotda podagrani davolash uchun 4-(fenoksimetil)-1H-1,2,3-triazol birikmalari

o‘rganilgan. Ikki model -CoMFA va CoMSIA orqali ularning faolligi bashorat qilingan, molekulyar

doking va dinamikasi esa ferment bilan barqaror bog‘lanishini ko‘rsatgan. Yangi ikki birikma - Pred

4 va Pred 5 dori sifatida istiqbolli, yaxshi ADMET xossalarga ega va ksantin oksidazani samarali

ingibitsiya qiladi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:

1. Zhang X., Li Y., Wang J., Liu Z. Design and evaluation of novel triazole derivatives as potential

anti-gout inhibitors: a comprehensive molecular modeling study // J. Mol. Model. — 2025. — Vol.

31, No. 1. — P. 1–18.
2. Furuhashi M. Role of xanthine oxidase in hyperuricemia and gout: therapeutic implications // Clin.

Rheumatol. — 2020. — Vol. 39, No. 5. — P. 1355–1364.
3. Linani A., Benazzi L., Rossi G. Xanthine oxidase inhibitors in gout management: focus on

allopurinol and emerging alternatives // Pharmacol. Ther. — 2022. — Vol. 235. — 108113.

ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI

JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS

VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025

WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI

worldlyjournals.com

4. Pascart T., Bardin T., Richette P. Epidemiology of gout: global prevalence and risk factors // Curr.

Opin. Rheumatol. — 2024. — Vol. 36, No. 2. — P. 122–129.
5. Cicero A.F.G., Fogacci F., Borghi C. 4-(Phenoxymethyl)-1H-1,2,3-triazole derivatives as XO

inhibitors: synthesis and computational studies // Bioorg. Med. Chem. Lett. — 2021. — Vol. 41. —

128095.
6. Cao H., Li J., Chen X. Structure of xanthine oxidase in complex with inhibitors (PDB ID: 3NVY)

// Acta Crystallogr. D. — 2014. — Vol. 70, Pt. 4. — P. 1126–1134.
7. Er‑rajy L., Jitonnom J., Bouammali N. Development and validation of 3D-QSAR models

(CoMFA, CoMSIA) for anti-gout triazoles // J. Comput. Aided Mol. Des. — 2023. — Vol. 37, No.

6. — P. 487–502.
8. Nour M., Aloui M., Er‑rajy L. Predictive ADMET profiling via SwissADME and pkCSM for

novel XO inhibitors // Drug Discov. Today. — 2024. — Vol. 29, No. 3. — P. 514–524.
9. Spivak S., Salah U., El-Amraoui F. DFT study of triazole derivatives: reactivity and non-covalent

interaction analysis // J. Phys. Chem. A. — 2024. — Vol. 128, No. 12. — P. 2345–2357.
10. Miao Y., Liu L., Du H. Molecular dynamics simulation of xanthine oxidase–ligand complexes

using OPLS3e and Desmond // J. Chem. Inf. Model. — 2019. — Vol. 59, No. 7. — P. 2732–2742.
11. Singh A., Patel V., Khan R. ADMET considerations in novel drug development: SwissADME

and pkCSM compared // Eur. J. Pharm. Sci. — 2022. — Vol. 175. — 106206.
12. Ramachandran R., Das P., Sahoo N. Molecular docking in drug discovery: Lamarckian GA

algorithm applications // Curr. Comput.-Aided Drug Des. — 2021. — Vol. 17, No. 2. — P. 112–126.
13. Daina A., Michielin O., Zoete V. SwissADME: web tool for drug-likeness and pharmacokinetics

// Sci. Rep. — 2017. — Vol. 7. — 42717.
14. Pires D.E.V., Blundell T.L., Ascher D.B. pkCSM: predicting small-molecule pharmacokinetic

and toxicity properties // J. Med. Chem. — 2015. — Vol. 58, No. 9. — P. 4066–4072.
15.MedlinePlus.

Xanthine

oxidase

inhibitors//

MedlinePlus.-2025.URL:

https://medlineplus.gov/druginfo/meds/xanthineoxidase.html(accessed 01.07.2025).