ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS
VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025
WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI
worldlyjournals.com
O‘YINLAR YORDAMIDA INGLIZ TILINI O‘RGANISH
Shamsiddinova Robiyaxon Ziyoiddin qizi
Qo‘qon universiteti Andijon filiali
Ijtimoiy va gumanitar fanlar fakulteti
Filologiya va til o‘qitish fakulteti talabasi (ingliz tili)
shamsiddinovarobiya00@gmail.com
Annotatsiya:
Ushbu maqolada o‘yinlar orqali ingliz tilini o‘rganish jarayonining nazariy va amaliy
asoslari tahlil qilinadi. Maqsad – o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini rivojlantirishda o‘yin
metodikasining samaradorligini aniqlash. Tadqiqot usullari sifatida eksperimental va nazariy
analizlar, so‘rovnomalar, kuzatuvlar va adabiyotlar tahlili ishlatilgan. Asosiy qismda turli didaktik
va interfaol o‘yinlarning pedagogik xususiyatlari, darslarda qo‘llash bosqichlari, savodxonlik bilan
til o‘rgatish usullari batafsil bayon etiladi. Tahlil natijalari o‘yinli yondashuv qo‘llanilganda
motivatsiya, faollik hamda natijalarning ijobiy o‘zgarishini ko‘rsatdi. Xulosa qismida pedagoglar
uchun amaliy tavsiyalar, metodologik tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar :
Ingliz tili , o‘yin metodikasi ,didaktik o‘yin, lingvistik o‘yin, interfaol o‘yin , til
o‘rganish , motivatsiya , faollik
Kirish
Ingliz tili – global aloqa vositasi bo‘lib, uning o‘rganilishi ta’lim, ish samaradorligi va shaxsiy
rivojlanishda muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi zamonda til o‘rganishda faqat grammatik qoidalar
va lug‘at yodlash yetarli emas. O‘quvchilarning motivatsiyasini oshirish, og‘zaki muloqot
ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun innovatsion usullar qo‘llanilishi lozim. Shular jumlasidan biri –
o‘yinlar yordamida ta’lim metodikasi. O‘yin pedagogikada didaktik vosita sifatida ko‘p yillardan
beri qo‘llanib kelinadi. Endilikda o‘yinlar ingliz tili darslarida til to‘rt ko‘nikmasini integratsiyalash
orqali amaliy ta’lim beradi: tinglab tushunish, qarama-qarshi nutq, o‘qish va yozish. Shu bois,
o‘yinlar yordamida til o‘rganish usullari ustuvor e’tiborga sazovor. Maqolada o‘yinli metod
medianing pedagogika ilmiy yondashuvi, metodikasi va amaliy tajribasini umumlashtirish,
shuningdek pedagogika sohasidagi zamonaviy tadqiqotlar bilan solishtirish amalga oshiriladi.
Asosiy e’tibor o‘yinlar tilni tinglash, gapirish va interfaol faoliyat orqali anglashni faollashtiradi.
Tadqiqot metodologiyasi
Tadqiqot usullari va nazariy tahlil: mavjud metodik adabiyotlar va ilmiy maqolalar o‘rganildi.
Empirik izlanish: maktab va oliy ta’lim muassasalaridagi ingliz tili darslarda o‘yin metodikasini
sinovdan o‘tkazish.
So‘rovnoma va intervyu: pedagoglar, o‘quvchilar ishtirokida motivatsiya va tajriba tahlili.
Kuzatuv: darslar jarayonidagi interaktiv sessiyalar, o‘yin bosqichlari va natijaviy ish faoliyatini
tahlil qilish.
Eksperimental sinov: ikki guruh – eksperimental (o‘yin bilan) va nazorat (klassik metod bilan)
taqqoslandi.
Tadqiqot mavzusi va ob’ekti ob’ekt: o‘quvchilarning ingliz tilini o‘rganish jarayoni. Mavzu: til
ta’limida o‘yinlarning didaktik va interfaol roli hamda pedagogik samaradorligi. Sinov bazasi va
ishtirokchilar Tashkent shahridagi maktab va litseylarda 10-12 yoshdagi 30 nafar o‘quvchi ishtirok
etdi. Ularning 15 nafari eksperiment guruhida (o‘yinli metod), 15 nafari esa nazorat guruhida
(klassik metod bilan) o‘qidi. O‘yin shakllari va dars jarayonlarini tashkil etish Eksperimental guruh
darslarida quyidagi turdagi o‘yinlar qo‘llanildi:
1. Didaktik o‘yinlar – grammatika punktlari, lug‘at yetishtirish uchun.
ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS
VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025
WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI
worldlyjournals.com
2. Lingvistik o‘yinlar – suhbat, dialog, rolli o‘yinlar.
3. Vazifaviy loyihaviy o‘yinlar – ingliz tilida taqdimot, hikoya, og‘zaki topishmoq. 4. Raqamli
interfaol o‘yinlar – mobil ilova va onlayn platformalar: Quizlet, Kahoot!, Duolingo o‘yin rejimlari.
Darslar haftada 2 marta, har biri 45 daqiqadan, umumiy davomiyligi 12 hafta. Mezonlar va
indikatorlar til to‘rt ko‘nikmasi: tinglab tushunish, og‘zaki nutq, o‘qish, yozish.
Motivatsiya darajasi: so‘rovnoma orqali, Likert shkalalarda.
Faollik: darslarda qatnashuv, javob berish chastotasi.
Natijaviylik: test, yozma va og‘zaki ish baholari.
Asosiy qism
O‘yinlar pedagogik asoslari / O‘yin tushunchasi va pedagogik xususiyatlari
O‘yin – qoidalar bilan tartibga solingan faoliyat bo‘lib, unda ishtirokchilar ma’lum maqsadni
bajaradi. Pedagogik nuqtai nazardan, o‘yin – talabalarga kontekstda tilni o‘rganish, o‘zlashtirish va
qo‘llash imkoniyatini beradi.
Asosiy xususiyatlar/ erkinlik: o‘quvchiga ijodiy qaror qabul qilish imkoniyati; Ma’noni anglash:
qiziqarli kontekst orqali o‘rganilayotgan so‘z va grammatik tuzilmalarni real vaziyatda qo‘llash;
Motivatsiya: muvaffaqiyat, musobaqa, guruhdagi faol ishtirok orqali oshishi; risklarsiz xatolar:
adashish, xato qilish – o‘qish jarayonining tarkibiy qismi; Interfaollik: pedagog, o‘qituvchi va o‘yin
ishtirokchilari o‘rtasida muloqot faol. O‘yin turlari va ularning til ta’limida roli o‘yin turi Ta’lim
jarayonidagi roli Didaktik o‘yinlar Grammatik qoidalarni mustahkamlash uchun.
Masalan: «Error hunt», «Sentence scramble», «Matching pairs». Lingvistik o‘yinlar Suhbat va
muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun. Rol o‘ynash, dialog tuzish. Loyihaviy o‘yinlar yozma
va og‘zaki nutqni integratsiya qilish, mustaqil fikrlarni shakllantirish. Raqamli interfaol o‘yinlar
zamon bilan moslashgan va multimedia modular asosda o‘qish. Test, ballash, audio-visual
materiallar orqali interaktiv.
Pedagogik taxmin va til o‘qitish yondashuvlari /Kommunikativ yondashuv: o‘yinlar kontekstida
nutqga asoslangan dars.
EQ yondashuvi: hissiy intellektni rivojlantiruvchi o‘yinlar orqali, stressni kamaytirish va shaxsiy
rag‘batni oshirish. STEAM metodi bilan integratsiya: ingliz tili + matematika, ilmiy mavzular +
loyihaviy o‘yinlar orqali kontekstual o‘qitish. o‘yin metodikasini dars jarayoniga integratsiya
Reja va bosqichlar Boshlang‘ich motivatsiya – «ice- breaker» o‘yinlar: o‘qituvchi o‘quvchilarni
grammatika tenglashtirish, muloqotni boshlash uchun oddiy o‘yinlar o‘tkazadi. Asosiy bo‘lim – til
ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun interfaol mashqlar: listen- and- respond, storytelling, puzzle.
Generalizatsiya – o‘rganilgan materialni mustahkamlash: rol o‘ynash, mini-proyektlar, digital
platformalarda test natijalarni ko‘rib chiqish. Refleksiya – dars yakunida o‘yin va til ko‘nikmalarini
birgalikda tahlil qilish, o‘quvchi fikr bildirishi.
Misollar bilan bosqichli taqdimot misol :
1: Didaktik o‘yin – Sentence scramble O‘quvchilarga so‘zlar aralashtirilgan jarayon beriladi.
Maqsad: to‘g‘ri tartibda gap tuzish. Ma’naviylik: grammatika strukturasini kontekstda o‘zlashtirish.
Natija: 85% o‘quvchi xato matnni to‘g‘riladi, ulardan 70% dars oxirida 90% ko‘rsatkich beradi.
Misol
2: Lingvistik o‘yin – Role- play “At the Airport” Talabalar aeroportda ro‘y beradigan vaziyatlarda
rol o‘ynaydi: konsul, passajir, politsiya xodimi. Ko‘nikmalar: savollar berish, javob, dialog, amaliy
og‘zaki nutq. Natija: nutq qobiliyati 60% dan 85% gacha.
3: Raqamli o‘yin – Kahoot! viktorina Online viktorina orqali grammatika va lug‘at testlarini
o‘tkazish. Kamchilik: internet bilan muammo bo‘lishi mumkin. Natija: o‘quvchilarning faolligi 30%
oshdi. O‘yin integratsiyasining pedagogik samaradorligi Motivatsiya: eksperiment guruhida
so‘rovnomaga ko‘ra 90% o‘quvchilar o‘yinli metodni klassik darslardan yuqori baholadi. Faollik:
ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS
VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025
WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI
worldlyjournals.com
o‘quvchilarning qatnashuvko‘rsatkichlari 75% dan 92% gacha. Ko‘nikmalar: testda tinglab
tushunishda +15%, og‘zaki nutqda +20%, yozishda +10% yaxshilanish kuzatildi. Muammolar va
ularning yechimlari
1. Texnik resurs yetishmasligi – interfaol o‘yinlarda internet, kompyuter. Yechim: oflayn variantlar
yaratish, pedagog uchun metodik qo‘llanmalar.
2. O‘qituvchilarning metodik e’tibori pastligi Yechim: treninglar, seminarlar, mentorlik.
3. Baholash sistemasi adabiy emas Yechim: o‘yin natijalarini rubrikalar orqali baholash. Empirik
natijalar asosida tahliliy yondashuv Eksperimental guruh bilan nazorat guruh natijasi solishtirilib
tahlil qilindi. Har bir guruhda til to‘rt ko‘nikmasi bo‘yicha imtihon berildi. Quyida umumlashtirilgan
natijalar: Tinglab tushunish: nazorat 65% → 70%; eksperiment 60% → 75%. Og‘zaki nutq: nazorat
55% → 60%; eksperiment 50% → 70%.
O‘qish: nazorat 70% → 75%; eksperiment 65% → 80%. Yozish: nazorat 60% → 65%; eksperiment
55% → 65%. 3.6 O‘yin metodikasida o‘quvchilar fikri So‘rovnomaning ochiq savoliga ayrim
javoblar: > “O‘yin qiziqarli bo‘ldi, yangi so‘zlar tez yoddan chiqmay qoldi.” “Kahoot menga tinglab
tushunishni mustahkamlashda yordam berdi.” “Rol o‘ynash orqali o‘zimni ingliz tilida bosiqlik
bilan ifodalashga o‘rgandim.”
Tahlil va natijalar
Eksperimental tahlil asosida quyidagi xulosalar chiqarildi: Til ko‘nikmalarining o‘sishi: tinglashda
+15%, og‘zaki nutqda +20%, yozish va o‘qishda +10% natijalar. Motivatsiya va faollik: 90%
o‘quvchilar o‘yinli metodni yoqtirdi, 92% qatnashuv darajasini ko‘tarildi. Pedagogik samaradorlik:
o‘quv jarayoni interfaol, shaxsiylashtirilgan, kontekstual va real ma‘noga chuqur kirdi. Resurs va
metodik muammolar: bartaraf etilganda natijalar diagnostikati ancha ijobiy bo‘ldi. Maqola boshida
qo‘yilgan ilmiy savollarga javoblar:
1. O‘yinli metod til ko‘nikmalarini chuqur o‘zlashtirish uchun samaralimi? – Ha, eksperiment
natijalari tasdiqlaydi.
2. O‘yinlar motivatsiyani oshiradimi? – Ha, so‘rov natijalariga ko‘ra yuqori baholangan.
3. O‘yin metodining pedagogik shart- sharoitlari to‘g‘rimi? – Ha, boshqarilgan, aniq reja va
baholash vositalari bilan qo‘llash muvaffaqiyatli bo‘ldi.
Xulosa
O‘yinlar yordamida ingliz tilini o‘rganishda quyidagi foydali jihatlar aniqlangan: O‘yin pedagogik
dastur strukturasini boyitadi, o‘quvchilarning ongini soniyalik amaliy faoliyatga yo‘naltiradi; Til
ko‘nikmalarini mustahkamlashda interfaollik va ma’noli muloqot ko‘nikmalari tez rivojlanadi;
Darslarni qiziqarli, motivatsion va memorabil qiluvchi o‘yinlar o‘quv jarayonining samaradorligini
sezilarli oshiradi; O‘yinli metod pedagoglar uchun yangi didaktik qiyofa, pedagogik yondashuv
imkoniyatini ochadi; Biroq texnik va metodik resurslar etishmasligi muammosi bor – bu bo‘yicha
pedagogik yordamlash, tayyorlov, seminar va metodik qo‘llanmalar kerak.
Tavsiyalar:
1. Ingliz tili darslarida o‘yinli mashg‘ulotlar sonini ortiqcha 50–60% kiritish;
2. Pedagoglar uchun o‘yin metodikasiga bag‘ishlangan maxsus treninglar tashkil etish;
3. O‘yin natijalarini baholash uchun rubrikalar va ko‘rsatkichlarni ishlab chiqish; 4. O‘yin
usullarining onlayn va oflayn vositalarini kombinatsiyalash: interfaol ilovalar + klassik o‘yinlar;
5. Fanlararo integratsiya: STEAM yo‘nalishida ishlash, masalan ingliz tili + matematika/dizayn
o‘yinlari.
Foydalanilgan adabiyotlar :
1. Jones, D. & Smith, L. (2020). Game-Based Learning in Language Education. Routledge.
2. Prensky, M. (2007). Digital Game-Based Learning. Paragon House.
ILMIY TADQIQOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI JURNALI
JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCH AND THEIR SOLUTIONS
VOLUME 6, ISSUE 01, IYUL 2025
WORLDLY KNOWLEDGE NASHRIYOTI
worldlyjournals.com
3. Wright, A., Betteridge, D., & Buckby, M. (2006). Games for Language Learning. Cambridge
University Press.
4. Gee, J. P. (2003). What Video Games Have to Teach Us About Learning and Literacy. Palgrave
Macmillan.
5. Bell, M. A. (2021). Using Kahoot! in English Language Classes: A Teacher’s Guide. ELT Journal,
75(4), 433–447.
