JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
14
14
MUBORAK TUMANINING MUSTAQILLIK YILLARIDA
IJTIMOIY-IQTISODIY HAYOTI (1991-2024)
Ma’murjonova Dilnoza
IIV Qashqadaryo akademik litseyi
tarix fani o’qituvchisi
mamurjonovadilnoza6@gmail.com
Annotatsiya
Ushbu ilmiy maqolada Muborak tumanining mustaqillik yillaridagi ijtimoiy-
iqtisodiy hayoti tahlil qilinadi. 1991-2024 yillar davomida tumanda amalga oshirilgan
iqtisodiy islohotlar, sanoat va qishloq xo‘jaligi rivoji, ijtimoiy infratuzilma va aholi
hayot darajasining o‘zgarishi ko‘rib chiqiladi. Maqolada tuman iqtisodiyotining asosiy
tarmoqlari, bandlik, ta’lim, sog‘liqni saqlash sohasidagi yutuqlar va muammolar,
shuningdek, hududning investitsion salohiyati va istiqbolli rivojlanish yo‘nalishlari
yoritiladi. Tadqiqot Muborak tumanining mustaqillik davrida erishgan ijtimoiy-
iqtisodiy yutuqlari va duch kelgan muammolarini kompleks tarzda ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar:
Muborak tumani, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, mustaqillik yillari,
sanoat, qishloq xo‘jaligi, bandlik, ta’lim, sog‘liqni saqlash, investitsiyalar, hududiy
rivojlanish.
Kirish
O‘zbekiston Respublikasining mustaqillikka erishishi bilan respublikaning
barcha hududlarida, jumladan Muborak tumanida ham ijtimoiy-iqtisodiy sohada tub
o‘zgarishlar yuz berdi. Mustaqillik yillarida tumanning iqtisodiy salohiyati kengayib,
yangi sanoat korxonalari tashkil etildi, qishloq xo‘jaligi modernizatsiya qilindi,
ijtimoiy sohalarda esa aholi hayot darajasi yaxshilandi. Ushbu maqolada Muborak
tumanining 1991 yildan 2024 yilgacha bo‘lgan davrdagi ijtimoiy-iqtisodiy holati,
erishilgan yutuqlar va mavjud muammolar tahlil qilinadi.
Muborak tumani haqida umumiy ma'lumot
Muborak tumani Buxoro viloyatining muhim iqtisodiy va ijtimoiy markazlaridan
biri hisoblanadi. Hududning geografik joylashuvi, tabiiy resurslari va sanoat salohiyati
tuman rivojida muhim omillardir. Mustaqillik yillarida tumanda aholi soni sezilarli
darajada oshdi, infratuzilma yaxshilandi va yangi ishlab chiqarish korxonalari ishga
tushirildi.
Iqtisodiy rivojlanish
Sanoat sohasining rivoji
Mustaqillik davrida Muborak tumanida sanoatning turli tarmoqlari – neft-gaz,
kimyo, qurilish materiallari ishlab chiqarish kabi sohalar rivojlantirildi. Muborak neft-
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
15
15
gaz konlari yangidan qayta ishga tushirilib, neftni qayta ishlash korxonalari faoliyati
kengaytirildi. Shu bilan birga, kichik va o‘rta biznes sub’ektlari faoliyati rivojlanib,
sanoat salohiyati oshdi.
Qishloq xo‘jaligi
Qishloq xo‘jaligi Muborak tumanining iqtisodiyotida muhim o‘rin tutadi.
Mustaqillik yillarida ekin maydonlari kengaytirildi, irrigatsiya tizimi modernizatsiya
qilindi. Chorvachilik, bog‘dorchilik va parrandachilik sohalarida ham sezilarli yutuqlar
qayd etildi.
Investitsiyalar va infratuzilma
Hududga ichki va xorijiy investitsiyalar jalb qilindi, yangi sanoat korxonalari va
xizmat ko‘rsatish sohalari tashkil etildi. Yo‘l, suv ta’minoti, elektr energiyasi kabi
infratuzilma sohalarida katta o‘zgarishlar amalga oshirildi.
Ijtimoiy sohaning rivoji
Bandlik va mehnat bozori
Mustaqillik yillarida Muborak tumanida bandlik darajasi oshdi, yangi ish o‘rinlari
yaratildi. Mehnat bozori liberallashtirildi, aholining kasb-hunar tayyorlash tizimi
rivojlantirildi.
Ta’lim sohasidagi o‘zgarishlar
Muborakda ta’lim muassasalari soni va sifati yaxshilandi. Maktabgacha ta’lim,
umumiy o‘rta va kasb-hunar ta’limi tizimlari modernizatsiya qilindi. Yoshlarning bilim
darajasini oshirishga qaratilgan dasturlar amalga oshirildi.
Sog‘liqni saqlash
Sog‘liqni saqlash tizimidagi islohotlar natijasida tuman aholisi uchun
shifoxonalar, poliklinikalar va boshqa tibbiyot muassasalari faoliyati yaxshilandi.
Tibbiy xizmat ko‘rsatish sifati oshirildi, yangi tibbiy uskunalar joriy etildi.
Ijtimoiy-iqtisodiy muammolar va ularni hal qilish yo‘llari
Muborak tumanining mustaqillik yillarida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida ayrim
muammolar ham yuzaga keldi. Jumladan, sanoat korxonalarining ba’zilari ishlab
chiqarishni modernizatsiya qilishda qiyinchiliklarga duch keldi, qishloq xo‘jaligida suv
resurslarini samarali boshqarish muammolari mavjud. Ijtimoiy sohada esa bandlikni
yanada oshirish, ta’lim va sog‘liqni saqlash sifatini yanada yaxshilash zaruriyati
mavjud.
Muborak tumanining istiqbolli rivojlanish yo‘nalishlari
Kelajakda Muborak tumani iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish, innovatsion
texnologiyalarni joriy etish, ekologik barqarorlikni ta’minlash va ijtimoiy sohalarni
rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilishi lozim. Shuningdek, hududga investitsiyalarni
yanada jalb qilish, inson kapitalini rivojlantirish va infratuzilmani modernizatsiya
qilish tuman rivojining asosiy yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-1_June-2025
16
16
Xulosa
Muborak tumani mustaqillik yillarida ijtimoiy-iqtisodiy sohada sezilarli
yutuqlarga erishdi. Sanoat va qishloq xo‘jaligi rivojlandi, ijtimoiy infratuzilma
yaxshilandi, bandlik va ta’lim sohalarida ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi. Shu bilan birga,
mavjud muammolarni hal etish va hududni yanada rivojlantirish uchun samarali chora-
tadbirlar zarur. Umuman olganda, Muborak tumani mustaqillik davrida o‘zining
iqtisodiy va ijtimoiy salohiyatini sezilarli darajada oshirdi.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. Hududiy ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanish statistikasi, 1991-2024.
2. Buxoro viloyati hokimligi hisobotlari, 1991-2024.
3. Karimov B. O‘zbekiston hududlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Toshkent,
2021.
4. Islomov D. Hududiy rivojlanish strategiyalari. Toshkent, 2019.
5. Rahmonov S. Qishloq xo‘jaligi va sanoat rivoji. Ilmiy maqola, 2022.
6. Tursunov O. Ijtimoiy infratuzilma va bandlik muammolari. Ilmiy jurnal, 2023.
