ISHLAB CHIQARISH JARAYONIDA MEHNAT SHAROYITLARINI ERGONOMIK TALABLAR ASOSIDA SHAKLLANTIRISH

Annotatsiya. Ushbu tadqiqot ishlab chiqarish jarayonida mehnat sharoitlarini ergonomik talablar asosida shakllantirishning xodimlar salomatligi va ish unumdorligiga ta’sirini o‘rganishga qaratildi. Tadqiqot O‘zbekistonning mashinasozlik va to‘qimachilik sohasidagi ikkita korxonada o‘tkazildi. Ma’lumotlarni yig‘ish uchun so‘rovnomalar (150 ishtirokchi), Rapid Entire Body Assessment (REBA) tahlili va yarim tuzilgan suhbatlar (20 ishtirokchi) qo‘llanildi. So‘rovnoma natijalari xodimlarning 68% ish joyidagi jihozlarning ergonomik talablarga mos emasligini, 55% esa bel va bo‘yin og‘rig‘i kabi shikoyatlarni bildirdi. REBA tahlili mashinasozlik liniyasida yuqori ergonomik xavf darajasini (M=8.2, SD=1.3) aniqladi. Suhbatlar yorug‘lik va jihozlarning mos kelmasligi kabi muammolarni ko‘rsatdi. Natijalar ergonomik yaxshilanishlar xodimlarning farovonligi va korxonalar samaradorligini oshirishini tasdiqladi. Tadqiqotning cheklovlari sifatida cheklangan namuna hajmi va faqat ikkita korxonani qamrab olishi ta’kidlandi. Kelajakda kengroq sohalarni qamrab oluvchi tadqiqotlar va ergonomik treninglar joriy etish tavsiya etiladi. Ushbu tadqiqot ishlab chiqarish korxonalarida ergonomik yechimlarni qo‘llash bo‘yicha amaliy yo‘l-yo‘riq sifatida xizmat qiladi.