JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-4_June-2025
38
38
AVTONOM ASINXRON SHAMOL GENERATORINIG ISHLASH
PRINSIPI VA AHAMIYATI
Jabborov Ibrohim Raxmatillayevich
TDTUOF Elektr texnikasi va elektr mexanikasi kafedrasi assistenti
Ganiyev Abror Furqat o ‘g’ li
TDTUOF Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va
elektr texnologiyalari yo’nalishi talabasi
Annotatsiya:
Bugungi kunda qayta tiklanuvchi energiya manbalariga bo‘lgan
ehtiyoj ortib bormoqda. Shu jumladan, shamol energiyasidan foydalanish ekologik
toza, iqtisodiy jihatdan samarali va uzoq muddatli manba hisoblanadi. Ayniqsa,
tarmoqqa ulanmagan, chekka hududlar uchun
avtonom asinxron shamol
generatorlari
muhim yechim hisoblanadi. Ushbu maqolada avtonom asinxron
generatorning tuzilishi, ishlash prinsipi va uning afzalliklari haqida so‘z yuritiladi.
Kalit so’zlar:
Asinxron generator, shamol, avtonom, shamol turbinasi,
kondensatorlar bloki, zaxira batareyalar.
Аннотация:
Сегодня потребность в возобновляемых источниках энергии
возрастает. В частности, использование энергии ветра считается экологически
чистым,
экономически
эффективным
и
долгосрочным
источником.
Автономные асинхронные ветрогенераторы
являются важным решением,
особенно для удаленных районов, не подключенных к электросети. В данной
статье рассматриваются структура, принцип работы и преимущества
автономного асинхронного генератора.
Ключевые слова:
Асинхронный генератор, ветрогенератор, автономный,
ветрогенератор, конденсаторная батарея, резервные батареи.
Asinxron generator haqida
Asinxron generator — bu elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi qurilma bo‘lib, u
asinxron motor asosida ishlaydi. U dastlab motor sifatida harakatga keltiriladi, so‘ngra
aylanish tezligi sinxron tezlikdan yuqori bo‘lganda, u elektr energiyasini ishlab
chiqaradi.
Avtonom tizimda ishlash
Oddiy sharoitda asinxron generator tarmoqqa ulanadi va kerakli magnit maydonni
tarmoq orqali oladi. Biroq
avtonom
holatda generator o‘z magnit maydonini yaratish
uchun tashqi kondensatorlar to‘plamiga ehtiyoj sezadi. Bu kondensatorlar reaktiv
quvvatni ta'minlab, generatorni o‘z-o‘zidan uyg‘otadi.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-4_June-2025
39
39
Quyidagi sxema — avtonom asinxron generatorning elektr ulanishini ko‘rsatadi:
Avtonom asinxron shamol generatorining asosiy qismlari:
Shamol turbinasining perolari (pichoqchalari)
– shamol energiyasini
mexanik aylanishga aylantiradi.
Asinxron generator
– mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantiradi.
Kondensatorlar bloki
– generatorni magnit maydon bilan ta'minlaydi.
Nazorat va boshqaruv tizimi
– kuchlanish va chastotani stabil ushlab turadi.
Zaxira batareyalar (ixtiyoriy)
– shamol yo‘qligida energiyani ta'minlash
uchun.
Afzalliklari:
Soddaligi va ishonchliligi
– sinxron generatorlarga qaraganda texnik xizmat
ko‘rsatish kam talab etiladi.
Arzonligi
– generatorlar nisbatan arzon va mavjud qismlardan yig‘ilishi
mumkin.
Avtonom ishlash
– elektr tarmog‘idan mustaqil ishlay oladi.
Ekologik xavfsizligi
– zararli chiqindilar hosil qilmaydi.
Ekspluatatsiya
– oson sozlanadi va modernizatsiya qilinadi.
Kamchiliklari:
Ishlash barqarorligi har doim ham yuqori emas, ayniqsa shamol kuchsiz bo‘lsa.
Chastota va kuchlanish barqarorligini ta'minlash uchun murakkab boshqaruv
tizimiga ehtiyoj seziladi.
Qo‘llanilish Soha va Imkoniyatlari:
Avtonom asinxron generatorlar tog‘li hududlar, qishloq joylari, orollar va tarmoq
yetib bormagan chekka punktlarda ishlatiladi. Ular qishloq xo‘jaligida sug‘orish
nasoslarini quvvatlantirish, yoritish tizimlari, mobil bazaviy stansiyalar va favqulodda
holatlarda quvvat manbai sifatida xizmat qilishi mumkin.
Xulosa
Avtonom asinxron shamol generatorlari qishloq joylarda, tog‘li hududlarda yoki
elektr tarmog‘i yetib bormagan hududlarda eng yaxshi yechimlardan biridir. Avtonom
asinxron generatorlar – zamonaviy, ekologik va iqtisodiy yechim sifatida energetika
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–78_Issue-4_June-2025
40
40
sohasida keng imkoniyatlarga ega. Ularning texnik jihatdan mukammallashuvi va
boshqaruv tizimlari bilan uyg‘unlashuvi ularni yanada samarali va ishonchli energiya
manbaiga aylantiradi. Ular oddiy konstruksiyasi, arzonligi va ekologik tozaligi bilan
ajralib turadi. Kelajakda ularni zamonaviy nazorat tizimlari bilan uyg‘unlashtirish
orqali samaradorligini yanada oshirish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Salimov J.S., Pirmatov N.B. Elektr mashinalari.– T.: O’zbekiston faylasuflari
milliy jamiyati nashiryoti, 2011. –408 b.
2. Mustafakulova G.N., Toirov O.Z., Bekishev A.E. Elektr mashinalari.
Toshkent.: Tafakkur avlodi. 2020. 191 b.
3. Majidov S. Elektr mashinalari va elektr yuritma. - T.: O’qituvchi, 2002.-358 b.
4. Alimxodjayev K.T., Pirmatov N.B., Ziyoxodjayev T.I. Elektr mashinalari.- T.:
“Fan va texnologiya”, 2018. -344 b.
5. Alimxodjayev K.T., Pirmatov N.B., Ziyoxodjayev T.I., Mustafakulova G.N.
Elektr mashinalari va transformatorlarning ekspluatatsiyasi. - T.: “Fan va
texnologiya”, 2019. -240 b.
