Vol. 78 No. 4 (2025)

‘zbekiston va Turkmaniston xalq artisti, san‘atshunoslik fanlari doktori, musiqa etnografi, folklorshunos olim, istedodli kompozitor Viktor Aleksandrovich Uspenskiy ko‘p qirrali ijodiy faoliyati bilan XX- asr o‘zbek musiqasi tarixida yorqin iz qoldirdi. Viktor Uspenskiy 1879-yilning 31 avgustida Rossiyaning Kaluga shaxrida tavallud topdi. Bolaligidan rus va Garbiy Ovrupo klassik kompozitorlari, o‘zbek va qirg‘iz xalq musiqasi ijodi bilan qiziqadi. Kompozitor bolaligidan juda istedodli bo‘ladi. Musiqaga endi qiziqib yurgan payti ota-onasi kompozitorni sozanda bo‘lishiga qarshilik qiladi, va uni Orenburg harbiy maktabida o‘qitishadi. Bu harbiy maktabda intizom qattiq bo‘lishiga qaramay USpenskiy musiqa bilan doim shug‘ullanib turardi. Damli harbiy orkestrda galikon cholg ‘usini kontrabas va arfa cholg‘ularini chaladi.  1898- yilda bu harbiy maktabni tamomlaydi konservatoriyaga topshirishga harakat qiladi. 1908- yilda Sankt- Peterburg  konservatoriyasining kompozitorlik fakultetiga o‘qishga kiradi. Lekin sog‘ligi ko‘tarmaganligi sababli o‘qishni davom ettirolmaydi. Davolanish uchun Shvetsariyaning  Davos  Va Germaniyaning Leypsig shaharlariga jo‘nab ketadi. Joni azoblanayotgan kompozitor musiqani shu xolatida ham tashlab qo‘ymaydi, vaqtinchalik  Leypsig konservatoriyasida erkin tinglovchi sifatida saboq oladi. Sog‘lig‘ini tiklab Peterburg konservatoriyasiga qaytadi 1913 yilda bitirib “erkin san‘atkor ” diplomiga ega bo‘ladi. Biroz vaqt o‘tib 1 – jahon urishi uni ijod qilishiga salbiy ta‘sir ko‘rsatadi. 

Annotatsiya. Maqolada  psixologik barqarorlik muammosining ilmiy-nazariy asoslari yoritilgan yoritilgan. Shuningdek, shaxsda yuzaga keladigan hissiy barqarorlik, axloqiy barqarorlik, xulq-atvor shakllarining barqarorligi, keskin sharoitlarda va kosmik parvozlarga tayyorgarlik sharoitlarida barqarorlik muammolarining nazariy asoslari ham keltirilgan.

Аннотация:Ушбу мақола ногирон фарзанди бор ота-оналарнинг психологик ҳолати ва уларга зарур бўлган ёрдамга бағишланган. Мақолада ногирон фарзанд тарбияси билан боғлиқ юзага келадиган ҳиссий инқирозлар, ўзига ғамхўрлик қилишнинг аҳамияти, боланинг индивидуал эҳтиёжларини тушуниш, жамиятга интеграциялашиш ва доимий умид билан яшаш каби муҳим психологик тавсиялар батафсил ёритилган. Мақсад – ота-оналарга руҳий барқарорликни сақлаш, фарзандига тўғри муносабатда бўлиш ва ҳаётга ижобий қарашга ёрдам беришдир. Мақола ногиронлиги бўлган шахсларга нисбатан жамиятнинг эътибори ортиб бораётган бир даврда ота-оналарнинг маънавий қўллаб-қувватланишининг долзарблигини таъкидлайди.

Ushbu maqolada giperxolesterinemiya kasalligini davolash usullari, xususan, statinlarni uzoq muddat qabul qilishda yuzaga keladigan nojo‘ya ta’sirlar va ularni nazorat qilish usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, tabiiy o‘simlik tarkibli biologik faol qo‘shimchalar (BFQ) – xususan, “Silimarin plus” kompleksi misolida alternativ terapiya yondashuvlari ko‘rib chiqiladi.

Аннотация.  Массовое применение синтетических детергентов (СД) в быту и промышленности сопровождается значительными экологическими рисками, связанными с загрязнением водных экосистем стойкими органическими веществами и нарушением биохимических процессов в окружающей среде.

Annotatsiya:Ushbu maqola aholining turmush darajasini oshirishning dolzarb masalalariga bagʻishlangan. Maqolada turmush darajasiga taʼsir etuvchi asosiy omillar, jumladan, iqtisodiy rivojlanish, bandlik, daromadlar, ijtimoiy himoya, taʼlim va sogʻliqni saqlash tizimining ahamiyati atroflicha tahlil qilingan. Shuningdek, aholi turmush darajasini yaxshilash boʻyicha amalga oshirilishi lozim boʻlgan davlat siyosati va strategik yoʻnalishlar, jumladan, investitsiyalarni jalb qilish, kichik va oʻrta biznesni qoʻllab-quvvatlash, innovatsiyalarni joriy etish hamda ijtimoiy xizmatlar sifatini oshirish boʻyicha takliflar berilgan. Maqolada ushbu masalalarning har tomonlama yoritilishi orqali aholi farovonligini taʼminlashga qaratilgan amaliy yechimlar koʻrsatilgan.

Annotatsiya: Mazkur tezisda raqamli iqtisodiyot sharoitida elektronlashtirish infratuzilmasining turli iqtisodiy tarmoqlar bilan o‘zaro integratsiyasi, bu integratsiyaning samaradorlikka ta’siri va amaliy jihatlari yoritilgan. Global raqamli o‘zgarishlar fonida, iqtisodiyotning real sektori, sog‘liqni saqlash, bank-moliya, qishloq xo‘jaligi va transport-logistika tarmoqlari o‘rtasida elektron infratuzilmalar orqali axborot almashinuvi va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari joriy etilishi nazariy va amaliy nuqtai nazardan tahlil qilingan. Ayniqsa, “Raqamli O‘zbekiston – 2030” dasturining davlat xizmatlarini elektron shaklga o‘tkazish, axborot xavfsizligini ta’minlash, kabi masalalar ochiqlangan.

Annotatsiya: Mazkur maqolada termoelektrik effekt va uning asosida ishlovchi termoelektrik generatorlarning fizik asoslari, ishlash prinsipi, qurilish elementlari hamda qoʻllanilish sohalari yoritilgan. Asosiy diqqat Seebeck va Peltier effektlariga qaratilgan boʻlib, ular orqali issiqlik energiyasini bevosita elektr energiyasiga aylantirish imkoniyati izohlangan. Termoelektrik materiallarning elektr va issiqlik oʻtkazuvchanligi, Seebeck koeffitsienti, shuningdek, samaradorlikni belgilovchi ZT ko‘rsatkichi tahlil qilingan. Qurilmalarda p- va n-turdagi yarimoʻtkazgichlardan foydalanish, ularning modullarda joylashtirilishi, harorat gradyenti asosidagi tok hosil boʻlishi tushuntirilgan. Termoelektrik generatorlarning afzalliklari – harakatsiz qismlari, ishonchliligi, kam texnik xizmat talab qilishi – va ularning qiyin muhitlardagi, masalan, kosmik apparatlar, uzoq masofadagi meteorologik stansiyalar kabi joylardagi qoʻllanilishi ko‘rsatilgan. Shuningdek, termoelektrik tizimlarni samarali ishlashi uchun zarur boʻlgan muhandislik yondashuvlari va issiqlik almashinuvi muammolari muhokama qilingan.

Annotatsiya: Mazkur maqolada sanoat korxonalarida ishlatiladigan suv nasos qurilmalari va ularni harakatga keltiruvchi elektr dvigatellarning o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilingan. Markazdan qochma nasoslarning tuzilishi, ishlash prinsipi, foydali ish koeffitsiyenti va qo‘llanilish sohasi ko‘rib chiqilgan. Ayniqsa, “Д” turdagi ikki tomonlama suyuqlik kiruvchi nasoslarning afzalliklari, texnik ko‘rsatkichlari va ishlatilish yo‘nalishlari haqida batafsil ma’lumotlar berilgan. Shuningdek, asinxron va sinxron elektr dvigatellarning konstruktiv xususiyatlari, ishga tushirish usullari, tanlash mezonlari va har xil sharoitlarda ishlashi bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan. Elektr dvigatellarni tanlashda nasosning quvvati va aylanish chastotasiga mos kelishini ta’minlashning muhimligi qayd etilgan.\

Annotatsiya: Bugungi kunda qayta tiklanuvchi energiya manbalariga bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. Shu jumladan, shamol energiyasidan foydalanish ekologik toza, iqtisodiy jihatdan samarali va uzoq muddatli manba hisoblanadi. Ayniqsa, tarmoqqa ulanmagan, chekka hududlar uchun avtonom asinxron shamol generatorlari muhim yechim hisoblanadi. Ushbu maqolada avtonom asinxron generatorning tuzilishi, ishlash prinsipi va uning afzalliklari haqida so‘z yuritiladi.

Аннотация. Мақолада доғлардаги қон гуруҳини бузина ўсимлиги фитагглютининлари ва гетероиммун анти-О зардоблари орқали аниқлашни қиёсий баҳолаш натилари келтирилган. Маълумки, инсон қон зардобидан ташқари, эритроцитларни агглютинациялаш қобилиятига бошқа моддалар, хусусан, ўсимлик экстрактлари (фитагглютининлар) ҳам эга бўлиши мумкин. Одам ва ҳайвонлар зардобидаги антитаналар, шунингдек фитагглютининлар (лектинлар) оқсилларнинг глобулин фракциясига тегишли. Суд-биологик экспертизаларда анти-О зардоби билан солиштирганда, бузина ўсимлиги меваларидан олинган анти-О фитагглютининлари бир қатор афзалликларга эга (титр баландлиги, сўрилиш қобилияти, хусусиятларнинг барқарорлиги, нархи ва самарадорлиги) ва шунинг учун амалий фойдаланиш учун тавсия этилиши мумкин.

Annotatsiya:  Maqolada masofadan zondlash (MZ) va geografik axborot tizimlari (GAT) orqali Jizzax viloyati Zarbdor tumani misolida ozuqa ekinlari monitoringini yuritish ishlari batafsil yo’lga qo’yilgan. Maqolada masofadan zondlash va geografik axborot tizimlari texnologiyalaridan foydalanib qishloq xо‘jaligi ekin turlarini kartalashtirishda foydalanish orqali karta tuzish ishlari ancha yengillashadi. GAT dasturiy ta’minotlari yordamida istalgan mavzuli va web xaritalar yaratish imkoni mavjud.

Annotatsiya. Mazkur tezisda simsiz tarmoqlarda keng tarqalgan xavfsizlik tahdidi — suqilib kirish hujumlari va ularni amalga oshirishda foydalaniladigan dasturiy vositalar tahlil qilinadi. Suqilib kirish hujumlari natijasida hujumchi tarmoqqa ruxsatsiz kirib, foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini qo‘lga kiritishi, xizmatlarni ishdan chiqarishi yoki tarmoq ustidan nazoratni egallashi mumkin. Tadqiqot davomida Wireshark, Tcpdump, Aircrack-ng, Hashcat, Fluxion, Wifiphisher, MDK3/MDK4, Scapy kabi mashhur vositalarning ishlash printsiplari, hujum turlari, xavf darajasi va foydalanish imkoniyatlari o‘rganildi. Shuningdek, simsiz tarmoqlarda himoyani kuchaytirish uchun WPA3 shifrlash protokoli, MAC manzil filtratsiyasi, SSID yashirish, WIDS tizimlari va zaifliklarni audit qilish kabi samarali chora-tadbirlar tavsiya etildi. Tezis amaliy ko‘rsatmalar, skrinshotlar va jadval asosida hujum vositalarining imkoniyatlarini aniq tahlil qilishga qaratilgan bo‘lib, zamonaviy simsiz tarmoq xavfsizligini ta’minlash yo‘llarini aniqlashga xizmat qiladi.

Abstract: This article examines the current challenges and solutions related to teaching foreign languages, particularly English, through innovative methods and integrating them with the tourism sector. In the current education system, language teaching is often based on theoretical grammar rules, with insufficient use of practice-oriented methods. This limits students' ability to use the language in real-life situations and leads to decreased motivation. Integration with the tourism sector enhances language learning effectiveness, as students acquire specialized vocabulary and expressions used in their professional field. Through the use of the CLIL methodology and interactive technologies, lessons become more engaging and effective, improving language competence. The article presents recommendations to encourage teachers to implement new methods, increase practical activities, and connect language learning with tourism-related activities.

Annotatsiya: Ushbu maqolada so‘z va ohangning uyg‘unligi, estrada san‘atining O‘zbekistonga kirib kelishi, tarixiy bosqichlari, hamda ushbu jarayonda xalqimiz qalbidan o‘zining unitilmas she’rlari bilan o‘rin olgan shoir Muhammad Yusuf ijoding o‘zbek estrada san’atidagi o‘rni xususida so‘z yuritiladi.

O‘zbek musiqiy ijrochilik san‘ati o‘z taraqqiyoti davomida ko‘p asrlik an‘analarni meros qilib olib , xalqlarning e‘tiqodi, dini va eng muhimi ma‘naviyat rivojiga ham munosib hissa qo‘shib kelmoqda.  Bu an‘analar  asrlar davomida ustozdan-shogirdga o‘g‘zaki yo‘l bilan o‘tib, unda an ‘anaviy ustoz shogird uslublari keng rivojlangan [8.5]Ma‘naviyat va ma‘rifatni qo‘llab quvvatlash, rivojlantirishga mo‘lljallangan qator qarorlarida yosh avlodni tarixiy qadriyatlarimizga , madaniy merosimizga hurmat qilishga alohida e‘tibor qaratilgan

Annotatsiya. Scutellariya Leptosiphon Juz. o’simligining flavonoidlari yig’indisini bo’yoqli xususiyatlarini aniqlashdan iborat. O’simlik yer ustki va yer ostki qismlari tarkibidan flavonoidlar yig’indisini ajratib olish maqsadida tegirmonda maydalangan o’simlik yer ustki va yer ostki qismlarini 80 ^o C haroratda suvli, suv-spirtli va spirtli ekstraksiya qildik. O’simlikdan ajratib olingan flavonoidlar yig’indilari asosida tabiiy bo’yoqlar olish, ular asosida tabiiy hamda sun’iy maotlarni bo’yash amalga oshirildi. Scutellaria leptosiphon o’simligi ekstraktlarini va flavonoidlarini bo’yoqli xossalari aniqlandi. Scutellariya leptosiphon Juz. o’simligidan ilk bor ajratib olingan flavonoidlar yig’indilari asosida tabiiy bo’yoqlar olish, ular asosida tabiiy hamda sun’iy  matolarni bo’yash amalga oshirildi. O’simlik salqinda quritilib tegirmonda maydalanib suvli,suv-spirtli, spirtli ekstraklar olinib, ekstraktlar kukun holatga keltirilib neytral va ishqoriy muhitli vannalarda har xil tuzlar va tuzsiz sharoitda jun, ipak va paxta materiallarini bo’yalib sariqdan jigarrangacha  bo’yalgan  ranglar spekri olindi.

Annotatsiya. Ma’lumki, korrelyatsion tahlil — bu ikki hodisa o‘rtasidagi aloqaning kuchini va yo‘nalishini aniqlash imkoniyatini beradigan tadqiqot usuli. Uning negizi — korrelyatsiya koeffitsentini hisoblab chiqishdan iborat. Maqolada qishloq xo‘jaligi sektorining uzumchilik tarmog‘ini samaradorligini oshirishda korrelyatsion tahlilning afzalliklari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, unda tokzorlar hosildorligini – tokzorlarni o‘g‘itlash miqdoriga aloqasi (bog‘liqligi) – Pirson koeffitsienti yordamida o‘rganilgan.

Annotatsiya. Maqolada qishloq xo‘jaligi tarmoqlarini samaradorligini oshirishda regressiya modellarining afzalliklari ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, maqolada tokzorlar hosildorligini – tokzorlarni o‘g‘itlash miqdoriga bog‘liqligi – regressiya modellari yordamida o‘rganilgan.

Аннотация: Настоящий тезис посвящен изучению возможностей внедрения судебной медиации в разрешение отраслевых споров, с особым акцентом на спортивную сферу Узбекистана. В работе исследуются теоретико-правовые основы медиации, международный опыт применения досудебного урегулирования в спортивных конфликтах, а также перспективы институционального развития судебной медиации в национальном контексте. Рассматриваются характерные особенности спортивных споров, проблемы их разрешения в судебной и внесудебной практике, а также предлагаются правовые и организационные меры по интеграции медиационных процедур в систему разрешения споров между спортсменами, клубами и федерациями. Особое внимание уделено возможности создания специализированных структур для спортивной медиации в Узбекистане.

Filmning asosiy mavzusi oila , hayotga bo’lgan umid haqida boradi . Filmning g’oyasi hayotga bo’lgan qiziqish va umidga o’zimizni  ishonitirib yashashga undash .Filmda 13-14 yosh atrofidagi Zulfiya ismli qizchaning hayoti gavdalanadi. Uning barcha orzu-umidlari, baxtga erish uchun harakatlari, barchasi filmda tasvirlangan. Filmda tugun qismi , Zulfiya maktabdan kelgandan so’ng telefon ovozini eshtadi va uni qidiradi , uni seyf ichidan topadi va :

• Kaliti qani ? – deydi qichqirib.


• Kalitini nima qilasan ? – deydi buvisi achchiqlanib.


• Ouim telifon qilgan bo’lsalarchi ? – deydi alamidan yig’lagudek bo’lib . – Nega telifonni yashirib qo’ygansiz ?


• Onang telifon qilmaydi, - deydi jahl bilan. – Bor undan ko’ra ishlaringni qil .

Annotatsiya: Real suyuqliklar oqimi- turbulent va laminar oqimlarga bo’linadi. Turbulent oqim- bu burama oqim bo’lib tovush bilan kuzatiladi. Laminar oqimda suyuqlik qatlamlarga bo’linib, qatlamlar har xil tezliklar bilan bir-biriga paralell holda harakatlanadi. Suyuqlikning laminar oqimida qatlamlarga bo’linish suyuqlik molekulalarning o’zaro ta'sirlashuvi asosida tushintiriladi. Bunda qatlamlar orasida ta'sirlashish kuchi mavjud bo’lib, bu kuch qatlam sirtiga urinma bo’ylab yo’nalgan bo’ladi. Bu hodisani ichki ishqalanish yoki qovushqoqlik deyiladi. Ushbu maqolada VK-4 viskozimetri yordamida suyuqliklar qovushqoqligini aniqlash usuli tushuntirilgan.

Annotatsiya: Yopishqoqlik katta bo’lgan suyuqliklarning yopishqoqlik koeffitsеntini aniqlashda Stoks usuli qo’llaniladi. Bu usul silindr naydagi yopishqoq suyuqlikga tashlangan sharchaning tushish tеzligiga qarab shu suyuqliklarning yopishqoqlik koeffitsiеnti aniqlanadi. Suyuqlikda harakatlanayotgan sharchaga ko’rsatilayotgan qarshilik kuchi- Ғ_q bilan suyuqlikning yopishqoqligi orasidagi bog’lanishni ifodolovchi formulani Stoks kеltirib chiqargan. Ushbu maqolada Stoks usulida dinamik qovushqoqlikni aniqlashni tushuntiramiz.

Annotatsiya: Qovushqoqlik- bu shunday bir rеal suyuqlik xossasidirki, suyuqlik bir qatlamdan ikkinchi qatlamga o’tganda ularda qarshilik kuchi mavjud bo’ladi. Bunda qatlam sirtiga o’tkazilgan urinma bo’ylab ichki ishqalanish kuchi yuzaga kеladi. Qovushqoqlik biologik sistеmalarning asosiy xususiyatlaridan biri bo’lib hisoblanadi. Qovushqoqlikni aniqlaydigan asboblarga vizkozimеtrlar dеyiladi. Ushbu maqolada VPJ-2 vizkozimеtridan foydalananib suyuqliklarning qovushqoqlik koeffitsientini aniqlash tushuntirilgan.

Аннотация. “Угам-Чотқол давлат биосфера резерванти” худудида тарқалган ов аҳамиятига эга бўлган ҳайвонлари сонини санақдан ўтқазилди. Шунга кўра олиб борилиган илмий ишларнинг тахлили шуни кўрсатдики, судралиб юрувчиларнинг 2 тури, қушларнинг 27 тури ва сутэмузувчиларнинг 9 тури аниқланди. Кўчиб ўтувчи ва қишлайдиган қушларнинг сони ва турлар таркиби ов мавсумида  кўчиш интенсивлиги, қиш фаслидаги иқлим шароити, шимолий популяцияларида уя қуриш жойларидаги муффақиятли кўпайиш, антропоген безовталик ва бошқа кўплаб омилларга боғлиқ ҳолда ўзгариб туриши ҳақида маълумотлар берилди.Қилинган илмий ишлар натижалари тахлил қилинди ва жадвалларда ўз исботини топди.

Ushbu  tadqiqotda  musiqa  asboblarini  chalish  faoliyatining  insonning  kognitiv 
rivojlanishiga, ayniqsa xotira, diqqat va fikrlash jarayonlariga ko‘rsatadigan psixologik 
ta’siri ilmiy asosda tahlil qilindi. Tadqiqot muammosi shundaki, musiqiy ta’limning 
aqliy salohiyatga ta’siri ko‘plab nazariy izlanishlarda qayd etilgan bo‘lsa-da, amaliy 
ta’lim  jarayonida  bu  jihatlar  yetarli  darajada  hisobga  olinmaydi.  Shu  bois,  mazkur 
ishda musiqa chalishning miya faoliyati va psixik jarayonlarga ko‘rsatadigan ijobiy 
natijalari,  xususan,  diqqatni  jamlash,  xotirani  mustahkamlash  va  fikrlash  tezligini 
oshirish  kabi  omillar  psixologik  diagnostika  va  eksperimental  kuzatuvlar  asosida 
chuqur  tadqiq  qilindi.  Tadqiqot  davomida  musiqiy  faoliyat  bilan  shug‘ullanuvchi 
bolalar va bu yo‘nalishda ta’lim olmagan tengdoshlar o‘rtasida kognitiv ko‘rsatkichlar 
solishtirildi.  Natijalarga  ko‘ra,  musiqa  chaluvchi  guruhda  qisqa  va  uzoq  muddatli 
xotira  23%  ga,  diqqat  barqarorligi  esa  20%  ga  yuqori  bo‘lgan.  Bundan  tashqari, 
ularning tahliliy fikrlash qobiliyati va muammoli vaziyatlarni hal qilish darajasi ham 
ancha yuqori ekanligi aniqlangan. Ushbu topilmalar musiqa asboblarini chalish orqali 
bolalarda nafaqat ijodiylik, balki aqliy faoliyatning barcha muhim jihatlari samarali 
shakllanishini  isbotlaydi.  Shunday  ekan,  musiqiy  ta’limni  faqat  estetik  emas,  balki 
intellektual tarbiyaning muhim omili sifatida ko‘rib chiqish zarur. 

Ushbu tadqiqotda musiqa asboblarini chalish faoliyatining insonning kognitiv rivojlanishiga, ayniqsa xotira, diqqat va fikrlash jarayonlariga ko‘rsatadigan psixologik ta’siri ilmiy asosda tahlil qilindi. Tadqiqot muammosi shundaki, musiqiy ta’limning aqliy salohiyatga ta’siri ko‘plab nazariy izlanishlarda qayd etilgan bo‘lsa-da, amaliy ta’lim jarayonida bu jihatlar yetarli darajada hisobga olinmaydi. Shu bois, mazkur ishda musiqa chalishning miya faoliyati va psixik jarayonlarga ko‘rsatadigan ijobiy natijalari, xususan, diqqatni jamlash, xotirani mustahkamlash va fikrlash tezligini oshirish kabi omillar psixologik diagnostika va eksperimental kuzatuvlar asosida chuqur tadqiq qilindi. Tadqiqot davomida musiqiy faoliyat bilan shug‘ullanuvchi bolalar va bu yo‘nalishda ta’lim olmagan tengdoshlar o‘rtasida kognitiv ko‘rsatkichlar solishtirildi. Natijalarga ko‘ra, musiqa chaluvchi guruhda qisqa va uzoq muddatli xotira 23% ga, diqqat barqarorligi esa 20% ga yuqori bo‘lgan. Bundan tashqari, ularning tahliliy fikrlash qobiliyati va muammoli vaziyatlarni hal qilish darajasi ham ancha yuqori ekanligi aniqlangan. Ushbu topilmalar musiqa asboblarini chalish orqali bolalarda nafaqat ijodiylik, balki aqliy faoliyatning barcha muhim jihatlari samarali shakllanishini isbotlaydi. Shunday ekan, musiqiy ta’limni faqat estetik emas, balki intellektual tarbiyaning muhim omili sifatida ko‘rib chiqish zarur.

В статье рассматривается внедрение биосенсорных технологий в ортодонтические аппараты с целью контроля уровня гигиены полости рта и силы давления ортодонтических дуг. Проведено клиническое исследование на базе Самаркандского государственного медицинского университета с участием 30 пациентов, использующих брекет-системы с интегрированными сенсорами. Полученные данные показали значительное улучшение гигиенического состояния и стабильность ортодонтической нагрузки у большинства участников. Технология позволяет осуществлять раннюю диагностику потенциальных осложнений и повысить мотивацию пациентов к соблюдению гигиены. Результаты подтверждают перспективность использования биосенсоров для повышения эффективности и безопасности ортодонтического лечения

Целью настоящего исследования было изучение изменений микробиома полости рта у пациентов, проходящих ортодонтическое лечение с использованием брекет-систем и элайнеров. На базе Самаркандского государственного медицинского университета были обследованы 60 пациентов в возрасте от 18 до 30 лет. Сравнительный анализ микрофлоры проводился до начала лечения и через три месяца с использованием ПЦР-диагностики. Результаты показали, что у пациентов с брекетами наблюдается более выраженное увеличение количества патогенных микроорганизмов (Streptococcus mutans, Porphyromonas gingivalis) по сравнению с пациентами, использующими элайнеры. Также было зафиксировано ухудшение гигиенического индекса у пациентов с брекетами. Эти данные указывают на необходимость более строгого контроля за гигиеной полости рта при применении фиксированных ортодонтических аппаратов.

В данной работе рассматривается применение технологий искусственного интеллекта (ИИ) для прогнозирования результатов ортодонтического лечения. На основании анализа клинических данных 210 пациентов, прошедших лечение в клинике Самаркандского государственного медицинского университета, были протестированы и сравнены три модели ИИ: логистическая регрессия, случайный лес и глубокая нейронная сеть. Результаты показали, что модель глубокой нейронной сети обладает наивысшей точностью прогноза (accuracy – 89,2%, AUC – 0,93). Использование ИИ позволяет повысить индивидуализацию ортодонтической терапии, сократить сроки лечения и улучшить прогноз клинических исходов.

В настоящем исследовании рассмотрено влияние нейропластичности — способности головного мозга адаптироваться под действием сенсорных и механических стимулов — на эффективность ортодонтического лечения. На базе Самаркандского государственного медицинского университета были обследованы 80 пациентов в возрасте от 12 до 25 лет, разделённые на две группы по уровню когнитивной активности. Результаты показали, что у пациентов с выраженной нейропластичностью ортодонтическое лечение протекало на 26% быстрее, а риск рецидива снижался в 3 раза. Полученные данные подчеркивают важность учета нейропсихологических факторов в клинической практике ортодонта.

Малоинвазиная хирургия произвела революцию в педиатрической хирургической помощи, обеспечив снижение травматизации, более быстрое восстановление и улучшенные эстетические результаты по сравнению с открытыми процедурами. В этом исследовании изучаются последние достижения в области лапароскопических и роботизированных операций у детей, уделяя особое внимание их клинической эффективности, проблемам и статистическим результатам. Ретроспективный обзор 4240 педиатрических случаев показал, что, хотя лапароскопия остается преобладающим методом, роботизированная хирургия набирает обороты благодаря своей превосходной точности и эргономическим преимуществам. Несмотря на более длительное время операции и более высокую стоимость, роботизированные процедуры продемонстрировали более низкую частоту осложнений, уменьшение послеоперационной боли и большую удовлетворенность родителей. Эти результаты подчеркивают растущую роль роботизированной хирургии в сложных педиатрических случаях и подчеркивают необходимость продолжения инноваций и обучения минимально инвазивным методам.

Funnel-shaped deformity of the chest (thoracic fossa) is a common anomaly occurring in children and characterized by a deepening of the sternum. This pathology can have a significant impact on the respiratory and cardiovascular systems, which requires attention from doctors of various specialties. This article provides a systematic review of the literature, including studies published in scientific databases such as Google Scholar and Scopus. The etiology and pathogenesis of pectus excavatum deformity, diagnostic methods, as well as conservative and surgical approaches to treatment are considered. Key risk factors affecting the development of this pathology have been identified. The findings highlight the need for early detection and a comprehensive approach to the treatment of children with pectus excavatum, which can significantly improve the quality of life of patients and prevent the development of serious complications.