JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
25
25
ATIPIK MIKROFLORA QO’ZG’ATUVCHULARINING ZAMONAVIY
IDENTIFIKATSION USULLARINING AHAMIYATI
Mubirxanova Iroda Temurovna
SamDTUIBX Klinikasi vrach bakteriologi
Samarqand, O’zbekiston
So'nggi o'n yilliklarda olib borilgan ko'plab tadqiqotlar tufayli hujayra ichi
qo'zg'atuvchilarning
morfologiyasi,
antigen
tuzilishi,
rivojlanish
tsiklining
xususiyatlari va patogenlik xususiyatlarini batafsil o'rganish mumkin bo'ldi. Serologik
diagnostika, polimeraza zanjir reaktsiyasi (PCR) va DNKni gibridlash (nuqta-
gibridizatsiya) usullari amaliyotga kiritilganidan so'ng xlamidial va mikoplazma
infektsiyalarini o'rganishda katta imkoniyatga ega bo'ldik.
Afsuski, amalda ushbu tadqiqot usullari asosan jinsiy yo'l bilan yuqadigan
urogenital xlamidiya diagnostikasi uchun o'z tasdig'ini topdi. Juda kam holatlarda
yuqorida keltirilgan tekshirish usullarining yuqori narxlari tufayli ular kattalarda, hatto
kam hollarda bolalarda o'pka-bronx patologiya uchun ishlatilgan.
Kalit so’zlar:
Diagnostika, urogenital xlamidiya, DNK, PCR, serologik
diagnostika;
Birinchidan, xlamidial infeksiya diagnostikasining zamonaviy usullarining keng
pediatriya amaliyoti uchun mavjud emasligi hozirgi vaziyatni tushuntirib berishi
mumkin, chunki bolalarda xujayra ichi qo'zg'atuvchilarining nafas olish
kasalliklaridagi roli, tarqalishi va oqibatlari kabi dolzarb masalalar to'liq o'rganilmagan
va ushbu muhim muammolar bo'yicha tadqiqotlar tabiatan spekulyativ hisoblanadi. 2,5
mingdan ortiq bemorlar jalb qilingan tadqiqotlar asosida bolalarda xlamidiya
diagnostikasining eng ma'lumotli usullari aniqlandi [1,2,3,4,5].
Olib borilgan tadqiqotlar natijasida zardobdan xlamidial turlarga xos antitanalarni
aniqlash IFA test tizimlari yordamida: IgG va IgM (C. trachomatis, C. pneumoniae, C.
psittaci), Vektor-Best (Rossiya); IgG, IgM, IgA (C. trachomatis, C. pneumoniae, C.
psittaci), "Medac" (Germaniya) aniqlash mumkin [22].
Immunoflyuorestsent usuli, shuningdek IFA yoki PCR usuli ma'lumotsiz bo'lib
chiqdi va shuning uchun bolalarda xlamidiya tashxisi qo'yishda tavsiya etilmaydi
[6,7,8,19].
Adabiyot ma'lumotlarini tahlil qilish, shuningdek laboratoriya testlarining
sezgirligi va o'ziga xosligini baholash asosida quyidagi diagnostika mezonlarining
asosiylari sifatida aniqlandi:
-
o'giz-xalqumdan olingan materialda xlamidial (mikoplazma) AG yoki
DNKsining (IFA, PCR, DNK gibridlanishi usullari orqali) mavjudligi;
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
26
26
-
diagnostik ahamiyatga ega titrlarda (IFA tekshirish usuli orqali) IgM (A)
antitanalarini aniqlash;
-
IgM-, IgG-antitanalari (IFA) paydo bo'lishi bilan serokonversiya;
-
juftlikda olib borilgan tadqiqotda (ELISA) IgG titrlarining 2 marta ko'payishi.
Mikoplazma qo'zg'atuvchisini diagnostikasi M. pneumoniae (Mycoplasma IgM
EIA) uchun XEMA Co. LTD reagentlari yordamida amalga oshiriladi. Pozitivlik
indeksi (PI) > 1.1 yuqori bo'lgan natijalar ijobiy, PI < 0.9 dan kichiklari manfiy natija
deb hisoblanadi [9,10,11,12,13,14,20].
Klinik simptomlarga ko'ra nafas olish tizimining zararlanish darajasi kasallikning
o'tkirligi va og'irligi, shuningdek uni davolash samaradorligi bilan aniqlanadi.
Kasallikning klinik ko'rinishini bilish serologik tadqiqotlar natijalarini to'g'ri talqin
qilish uchun, xususan, surunkali infektsiyani reinfektsiyadan va qo'zgalish
jarayonlarini differentsial diagnostikasi uchun zarurdir [22,23,24].
Ilmiy maqsadlarda, shuningdek kasallikning bosqichini aniqlash va davolash
taktikasini aniqlash uchun IgG va IgM (C. trachomatis va C. pneumoniae).AT turlarini
aniqlash maqsadga muvofiqdir [6,7,8,9,10,11,15,16].
Organizmning infektsiyaga bo'lgan javob reaktsiyasini aks ettiruvchi serologik
ko'rsatkichlar hujayra ichidagi infektsiyalarni tasdiqlash uchun ustuvor ahamiyatga
ega. Xlamidial va mikoplazma infektsiyasining bosqichini tashxislash uchun o'ziga xos
IgM antitanalari (o'tkir infektsiya, reaktivatsiya yoki reinfektsiya) va IgG
(konvulsatsiyadan keyingi holat, surunkali infektsiyaning kuchayishi) titrlarini
aniqlash muhim ahamiyatga ega. Kombinatsiyalangan bakterial-xlamidial, xususan
xlamidial-mikoplazma bilan yuqadigan holatlarda serologik tadqiqot usullari ayniqsa
muhimdir. Bunday hollarda, 2-3 haftadan so'ng ularni qayta tekshirish paytida klinik
ma'lumotlarning tahlili va o'rganilgan parametrlarning dinamikasi muhim ahamiyat
kasb etdi. Organizmning infektsiyaga bo'lgan javob reaktsiya darajasini aks ettiruvchi
serologik ko'rsatkichlar hujayra ichi qo'zg'atuvchilarni tasdiqlash uchun ustuvor
ahamiyatga ega [12,14,15,16,17].
Xlamidial IgM yuqori titrlarining mavjudligi va IgG titrlarining to'rt martadan
oshishi yoki ularning takroriy tadqiqotlarda ko'payishi antibiotik terapiyasini tayinlash
uchun ko'rsatma sifatida qaraladim [13].
Shunday qilib, ushbu maqolada nafas olish yo'llari kasalliklari etiologiyasini,
xususan, obstruktiv bronxitni aniqlash va o'z vaqtida davolanishni ta'minlash uchun
xlamidial va mikoplazma infektsiyalarining zamonaviy serologik diagnostikasini
pediatriya amaliyotiga kengroq joriy etish zarurligi to'g'risida ishonchli dalillardan
ko'proq ma'lumot keltirildi [18,19,20,21].
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
27
27
Adabiyotlar:
1.
Abduhakimov B. A. et al. Bolalar va o'smirlarda birlamchi
tuberkulyozning o’ziga xos kechish xususiyatlari va klinik-laboratoriya usullari
//Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2024. – Т. 32. – №. 3. – С. 139-143.
2.
Бердиярова Ш. Ш. и др. Клинико-лабораторная диагностика
фолиевой кислотодефицитной анемии //TADQIQOTLAR. UZ. – 2024. – Т. 49. –
№. 3. – С. 46-53.
3.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Axmadova P. Role of conditionally
pathogenic microflora in human life activities //Web of Medicine: Journal of Medicine,
Practice and Nursing. – 2024. – Т. 2. – №. 11. – С. 29-32.
4.
Muhamadiyeva L. A., Kudratova Z. E., Sirojeddinova S. Pastki nafas
yo’llari patologiyasining rivojlanishida atipik mikrofloraning roli va zamonaviy
diagnostikasi //Tadqiqotlar. Uz. – 2024. – Т. 37. – №. 3. – С. 135-139.
5.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Norboyeva F. Modern aspects of
etiology and epidemiology of giardias //Web of Medicine: Journal of Medicine,
Practice and Nursing. – 2024. – Т. 2. – №. 11. – С. 25-28.
6.
Isomadinova L. K., Daminov F. A. Glomerulonefrit kasalligida sitokinlar
ahamiyati //Journal of new century innovations. – 2024. – Т. 49. – №. 2. – С. 117-120.
7.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Maxmudova H. Mechanisms of infection
by echinocococosis //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing. –
2024. – Т. 2. – №. 11. – С. 18-21.
8.
Даминов
Ф.
А.,
Исомадинова
Л.
К.,
Рашидов
А.
Этиопатогенгетические и клинико-лабораторные особенности сальмонелиоза
//TADQIQOTLAR. UZ. – 2024. – Т. 49. – №. 3. – С. 61-67.
9.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Baxromova M. Autoimmune diseases:
new solutions in modern laboratory diagnostics //International Conference on Modern
Science and Scientific Studies. – 2024. – С. 78-81.
10.
Бердиярова Ш. Ш. и др. Узловой зоб и его клинико-лабораторная
диагностика //TADQIQOTLAR. UZ. – 2024. – Т. 49. – №. 3. – С. 38-45.
11.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Muhsinovna R. M. The main purpose of
laboratory diagnosis in rheumatic diseases //International Conference on Modern
Science and Scientific Studies. – 2024. – С. 82-85.
12.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Ruxshona X. Contemporary concepts of
chronic pancryatitis //International Conference on Modern Science and Scientific
Studies. – 2024. – С. 11-15.
13.
Хамидов З. З., Амонова Г. У., Исаев Х. Ж. Некоторые аспекты
патоморфологии неспецифических язвенных колитов //Молодежь и
медицинская наука в XXI веке. – 2019. – С. 76-76.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
28
28
14.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Muminova G. Instrumental diagnostic
studies in chronic pancreatitis //International Conference on Modern Science and
Scientific Studies. – 2024. – С. 16-20.
15.
Атамурадовна М.Л., Рустамовна Р.Г., Эркиновна К.З. Роль
современных биомаркеров в изучении различных поражений головного мозга
//Достижения науки и образования. – 2020. – №. 10 (64). – С. 88-90.
16.
Рустамова Г. Р., Мухамадиева Л. А. Современные аспекты клинико-
лабораторных методов исследования острой ревматической лихорадки
//International scientific review. – 2020. – №. LXVI. – С. 106-110.
17.
Кудратова З.Е. и др. Роль цитокиновой регуляции при
обструктивном синдроме атипичного генеза у детей // Анналы Румынского
общества клеточной биологии. – 2021. – Т. 25. – №. 1. – С. 6279-6291.
18.
Erkinovna K. Z. et al. Bronchial obstruction syndrome in young children
with respiratory infections of different etiology: features of clinical manifestations and
immune response //Проблемы науки. – 2021. – №. 1 (60). – С. 60-62.
19.
Кудратова З.Е. и др. Хламидийные инфекции (внутриклеточная
инфекция) в развитии бронхита // TJE-Tematics journal of Education ISSN. – 2021.
– С. 2249-9822.
20.
Kudratova Z. E. et al. Principles of therapy of chlamydial and mycoplasma
infections at the present stage //Вопросы науки и образования. – 2021. – №. 28 (153).
– С. 23-26.
21.
Rustamova G. R., Kudratova Z. E. CHRONIC ENDOMETRITIS OLD
ISSUES NEW POSSIBILITIES //Western European Journal of Medicine and Medical
Science. – 2024. – Т. 2. – №. 5. – С. 12-14.
22.
Erkinovna K. Z., Rustamovna R. G., Suratovna Н. F. LABORATORY
MARKERS OF PERINATAL HYPOXIC DAMAGE TO THE CENTRAL
NERVOUS SYSTEM IN NEWBORNS //Наука, техника и образование. – 2020. –
№. 10 (74). – С. 102-104.
23.
Mukhamadieva L. A., Rustamova G. R., Kudratova Z. E. IMMEDIATE
RESULTS OF COMPLEX TREATMENT OF CHILDREN WITH CHRONIC
TONSILLITIS AND CHRONIC ADENOIDITIS ASSOCIATED WITH CMV AND
EBV //Western European Journal of Medicine and Medical Science. – 2024. – Т. 2. –
№. 5. – С. 20-24.
24.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Norxujayeva A. Etiopathogenesis and
modern laboratory diagnosis of prostatitis //International Conference on Modern
Science and Scientific Studies. – 2024. – С. 6-10.
