JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
16
16
ATIPIK MIKROFLORA ETIOLOGIYALI O
'
TKIR OBSTRUKTIV
BRONXITLAR: ZAMONAVIY MUAMMOLARGA QARASHLAR
Nurmatova Maftuna Abdunabiyevna
SamDTUIBX Klinikasi vrach laboranti
Samarqand, O’zbekiston
O'tgan asrning o'rtalaridan boshlab atipik qo'zg'atuvchilari deb ataladigan
qo'zg'atuvchilar - mikoplazma va xlamidiya asosiy patogenlardan biri hisoblanib
kelmoqda. "Atipik" atamasi dastlab pulmonologiyada paydo bo'lgan va keyinchalik
tibbiyotning boshqa sohalarida ildiz otgan. Ular penitsillin antibiotiklari bilan
an'anaviy davolanishga yaroqsiz bo'lgan odatiy klinik alomatlarsiz (kam klinik,
rentgenologik, auskultativ va laborator parametrlar bilan) aniqlanadigan kasalliklar edi
[3,4,5].
Kalit so’zlar:
atipik microflora, mikoplazma, xlamidiya, embrion, o’tkir
obstruktiv bronxit;
Yuqumli kasalliklarni o'rganishda patogenlarni ajratish bo'yicha ko'plab
urinishlar va turli xil hayvonlar va embrionlarni yuqtirish bo'yicha tajribalar hamda
ma'lum ommaviy emlashlar ham ma'lum rol o'ynadi, bu esa ijobiy natija bermadi. Shu
sababli, ushbu patogenlarning virusli tabiati haqidagi taxmin juda to'g'ri deb hisoblana
boshladi. Ammo ma'lumotlar to'planib borganligi sababli ularning tuzilishi,
morfologiyasi va patogenlik omillari aniqlandi, taksonomik tuzilishi o'rganildi,
kasallikning klinik kechish variantlari va davolash tamoyillari o'rganildi [1,2,6,7,8].
Ushbu kasalliklarga birinchi navbatda xlamidiya, mikoplazmoz, legionellyoz,
pnevmokistoz kiritilgandi. Shuning uchun to'plangan ilmiy ma'lumotlar bilan bog'liq
holda "atipik" atamasi endi asta-sekinlik bilan o'tmishda ishlatilgan terming aylanib
bormoqda. Hozirgi vaqtga kelib bu infektsiyalar o'ziga xos xususiyatlarga va odatdagi
klinik ko'rinishga ega bo'lishni boshladi. "Atipik" infektsiyalarni o'rganish birinchi
navbatda xlamidiya va mikoplazma bilan boshlanganligi sababli, bugungi kunda juda
katta klinik tajriba to'planganligi, ularni tashxislash va davolashning asosiy bosqichlari
ta'kidlangan [9,10,11,12].
Ikkala patogen ham hujayra ichi patogeni bo'lib, o'tgan yillarda ular urogenital
traktni, shuningdek yuqori va pastki nafas yo'llarini zararlashi bilan harakterlanardi.
Bugungi kunda xlamidial va mikoplazma infektsiyalari pnevmoniya qo'zg'atuvchilari
spektrida pnevmokokkdan keyin ikkinchi va uchinchi o'rinlarni egalladi, hamda
surunkali tus olishda (74%) va o'lim bilan yakun topishda (12,9%) ni tashkil etib
kelmoqda. So'nggi 50 yil ichida nafaqat kattalar, balkim bolalarda xam xlamidial va
mikoplazma infektsiyalarini o'rganishda katta tajriba to'plandi [13,14,15,16].
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
17
17
Hozirgi kunda ham xlamidiozlar eng keng tarqalgan yuqumli kasalliklardan biri
bo'lib qolmoqda. Shunday qilib, Germaniya va AQSh kabi gullab-yashnagan
mamlakatlarning fikriga ko'ra, xlamidiya infektsiyasining har yili 3-4 va 0,3 million
mos holda yangi klinik ko'rinadigan holatlari kasallikning asimptomatik shakllarini
hisobga olmagan holda ro'yxatga olinadi. Shu kabi populyatsion tadqiqotlar bir qator
mamlakatlarda
(Yaponiya,
Daniya,
Germaniya,
Finlyandiya)
mikoplazma
infektsiyasiga nisbatan o'tkazilgan. Nafas olish yo'llari kasalliklari orasida mikoplazma
infektsiyasining ulushi 4,9 dan 67% ni tashkil qiladi [17,18,19,20].
Kasallikning yuqori uchrash chastotasi yosh bolalar va 65 yoshdan oshgan
immunitet tanqisligi bo'lgan odamlarda kuzatiladi.
Bolalarda nafas olish yo'llari kasalliklarining zamonaviy dasturini ishlab chiqqan
mahalliy mutaxassislarning fikriga qo'shilishimiz kerak, ammo mamlakatimizda xam,
Rossiyada ham, chet ellarda ham hujayra ichidagi etiologik ahamiyatga ega patogenlar
bo'lgan nafas olish yo'llari kasalliklarining chastotasini baholash uchun epidemiologik
ma'lumotlar hali ham etarli emas. Sog'lom katta yoshdagi odamlarda xlamidiya bilan
kasallanish darajasi 8-10%, mikoplazma - 2-6% orasida ekanligi tan olinishi kerak.
Yuqumli kasalliklarning rivojlanish ehtimoli noqulay ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarda 2-
3 baravar ko'payadi, oilada patogenning aylanishi va ularning qaytalanishida 4-5
baravar ko'payishi ahamiyatga ega [21,22].
O'pka-bronx patologiyasi bo'lgan bolalarda xlamidial va mikoplazma
infektsiyalarining tarqalishi sezilarli darajada farq qiladi (6,2 dan 50% gacha). Ushbu
infektsiyalar hozirgi kunda birinchi navbatda bolalardagi nafas olish kasalliklari
shakllarining rivojlanishi bilan bog'liq (o'tkir respirator kasalliklar - o'tkir nafas yo'llari
infektsiyalari, krup, bronxo-obstruktiv sindrom, pnevmoniya va bronxial astma)
[23,24].
Xlamidial-mikoplazma
infektsiyasining
aralash
variantlari
funktsional
buzilishlarida (vegetativ distoniya sindromi, o't qopchasi diskineziyasi, vertebrobasilar
etishmovchiligi va boshqalar) nafas olish kasalliklarining og'ir shakllarini (destruktiv
va plevropnevmoniya) rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Adabiyotlarda hujayra ichidagi
infektsiyalardan o'lim haqida deyarli ma'lumot keltirilmagan.
Adabiyotlar
1.
Abduhakimov B. A. et al. Bolalar va o'smirlarda birlamchi
tuberkulyozning o’ziga xos kechish xususiyatlari va klinik-laboratoriya usullari
//Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi. – 2024. – Т. 32. – №. 3. – С. 139-143.
2.
Бердиярова Ш. Ш. и др. Клинико-лабораторная диагностика
фолиевой кислотодефицитной анемии //TADQIQOTLAR. UZ. – 2024. – Т. 49. –
№. 3. – С. 46-53.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
18
18
3.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Axmadova P. Role of conditionally
pathogenic microflora in human life activities //Web of Medicine: Journal of Medicine,
Practice and Nursing. – 2024. – Т. 2. – №. 11. – С. 29-32.
4.
Muhamadiyeva L. A., Kudratova Z. E., Sirojeddinova S. Pastki nafas
yo’llari patologiyasining rivojlanishida atipik mikrofloraning roli va zamonaviy
diagnostikasi //Tadqiqotlar. Uz. – 2024. – Т. 37. – №. 3. – С. 135-139.
5.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Norboyeva F. Modern aspects of
etiology and epidemiology of giardias //Web of Medicine: Journal of Medicine,
Practice and Nursing. – 2024. – Т. 2. – №. 11. – С. 25-28.
6.
Isomadinova L. K., Daminov F. A. Glomerulonefrit kasalligida sitokinlar
ahamiyati //Journal of new century innovations. – 2024. – Т. 49. – №. 2. – С. 117-120.
7.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Maxmudova H. Mechanisms of infection
by echinocococosis //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing. –
2024. – Т. 2. – №. 11. – С. 18-21.
8.
Даминов
Ф.
А.,
Исомадинова
Л.
К.,
Рашидов
А.
Этиопатогенгетические и клинико-лабораторные особенности сальмонелиоза
//TADQIQOTLAR. UZ. – 2024. – Т. 49. – №. 3. – С. 61-67.
9.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Baxromova M. Autoimmune diseases:
new solutions in modern laboratory diagnostics //International Conference on Modern
Science and Scientific Studies. – 2024. – С. 78-81.
10.
Бердиярова Ш. Ш. и др. Узловой зоб и его клинико-лабораторная
диагностика //TADQIQOTLAR. UZ. – 2024. – Т. 49. – №. 3. – С. 38-45.
11.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Muhsinovna R. M. The main purpose of
laboratory diagnosis in rheumatic diseases //International Conference on Modern
Science and Scientific Studies. – 2024. – С. 82-85.
12.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Ruxshona X. Contemporary concepts of
chronic pancryatitis //International Conference on Modern Science and Scientific
Studies. – 2024. – С. 11-15.
13.
Хамидов З. З., Амонова Г. У., Исаев Х. Ж. Некоторые аспекты
патоморфологии неспецифических язвенных колитов //Молодежь и
медицинская наука в XXI веке. – 2019. – С. 76-76.
14.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Muminova G. Instrumental diagnostic
studies in chronic pancreatitis //International Conference on Modern Science and
Scientific Studies. – 2024. – С. 16-20.
15.
Атамурадовна М.Л., Рустамовна Р.Г., Эркиновна К.З. Роль
современных биомаркеров в изучении различных поражений головного мозга
//Достижения науки и образования. – 2020. – №. 10 (64). – С. 88-90.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–79_Issue-2_June-2025
19
19
16.
Рустамова Г. Р., Мухамадиева Л. А. Современные аспекты клинико-
лабораторных методов исследования острой ревматической лихорадки
//International scientific review. – 2020. – №. LXVI. – С. 106-110.
17.
Кудратова З.Е. и др. Роль цитокиновой регуляции при
обструктивном синдроме атипичного генеза у детей // Анналы Румынского
общества клеточной биологии. – 2021. – Т. 25. – №. 1. – С. 6279-6291.
18.
Erkinovna K. Z. et al. Bronchial obstruction syndrome in young children
with respiratory infections of different etiology: features of clinical manifestations and
immune response //Проблемы науки. – 2021. – №. 1 (60). – С. 60-62.
19.
Кудратова З.Е. и др. Хламидийные инфекции (внутриклеточная
инфекция) в развитии бронхита // TJE-Tematics journal of Education ISSN. – 2021.
– С. 2249-9822.
20.
Kudratova Z. E. et al. Principles of therapy of chlamydial and mycoplasma
infections at the present stage //Вопросы науки и образования. – 2021. – №. 28 (153).
– С. 23-26.
21.
Rustamova G. R., Kudratova Z. E. CHRONIC ENDOMETRITIS OLD
ISSUES NEW POSSIBILITIES //Western European Journal of Medicine and Medical
Science. – 2024. – Т. 2. – №. 5. – С. 12-14.
22.
Erkinovna K. Z., Rustamovna R. G., Suratovna Н. F. LABORATORY
MARKERS OF PERINATAL HYPOXIC DAMAGE TO THE CENTRAL
NERVOUS SYSTEM IN NEWBORNS //Наука, техника и образование. – 2020. –
№. 10 (74). – С. 102-104.
23.
Mukhamadieva L. A., Rustamova G. R., Kudratova Z. E. IMMEDIATE
RESULTS OF COMPLEX TREATMENT OF CHILDREN WITH CHRONIC
TONSILLITIS AND CHRONIC ADENOIDITIS ASSOCIATED WITH CMV AND
EBV //Western European Journal of Medicine and Medical Science. – 2024. – Т. 2. –
№. 5. – С. 20-24.
24.
Umarova T. A., Kudratova Z. E., Norxujayeva A. Etiopathogenesis and
modern laboratory diagnosis of prostatitis //International Conference on Modern
Science and Scientific Studies. – 2024. – С. 6-10.
