JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–82_Issue-1_August-2025
115
115
LABORANT ODOBI
Yuldasheva Nargiza Sadikovna
Respublika sud-tibbiy ekspertiza ilmiy-amaliy markazi
Toshkent viloyat filiali sud-kimyo bo‘lim laboranti
Laborant (yoki laboratoriya xodimi) odobi va kasbiy mas'uliyati muhim
ahamiyatga ega, chunki u ilmiy tadqiqotlar, tahlillar va laboratoriya ishlarini bajarishda
aniqlik, ehtiyotkorlik va professionallikka muhtoj. Quyida laborantning odobi va
kasbiy mas'uliyatlari haqida ba'zi asosiy nuqtalarni keltiraman:
Kasbiy mas'uliyatlar
Aniqlik va ehtiyotkorlik: Laborant har-bir tahlilni aniqlik bilan bajarishi, barcha
o'lchovlarni va natijalarni to'g'ri qayd etishi kerak. Xatoliklar tufayli noto'g'ri natijalar
olish, salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Tajribavabilimlarnioshirish: Laborant doimiy ravishda o'z kasbiy bilim va
ko'nikmalarini oshirib borishi, yangi texnologiyalar va metodologiyalarni o'rganishi
zarur.
Maxfiylikni saqlash: Laborant, ayniqsa, ilmiy va tibbiy tadqiqotlarda ishlaganda,
har qanday maxfiy ma'lumotni saqlashga majburdir. Olingan natijalar va tahlillarni
faqat tegishli shaxslar bilan baham ko'rish kerak.
Ish joyidagi xavfsizlik: Laborantning ish joyida xavfsizlik qoidalariga rioya qilishi,
kimyoviy moddalardan va asboblardan foydalanishda ehtiyotkorlik ko'rsatishi,
shuningdek, o'z va boshqalarining salomatligini saqlashi kerak.
Javobgarlik: Laborant, bajarayotgan ishining natijalari va ularning ishlov
berilishiga javobgardir. Noto'g'ri tahlillar yoki hisob-kitoblar natijasida yuzaga
keladigan muammolarga javob berish lozim.
Laborantning odob-axloqi
Hurmat va ijobiy munosabat: Laborantning ish joyidagi hamkasblariga nisbatan
hurmatli va ijobiy munosabatda bo'lishi zarur. Ular o'zaro fikr almashish, hamkorlik
qilish va bir-birini qo'llab-quvvatlashda muhim rol o'ynaydi.
Kasbiy kiyim va gigiena: Laborant o'zining kasbiy kiyimlarini va ish joyidagi
gigiena talablariga rioya qilishi kerak. Bu nafaqat ularning xavfsizligini ta'minlaydi,
balki ish joyida tartibni saqlashga yordam beradi.
Aqidaga sodiqlik: Laborant ilmiy tadqiqotlarda va ish faoliyatida faqat to'g'ri,
ishonchli va dalillarga asoslangan natijalar bilan ishlashga majburdir. Axloqsiz yoki
noto'g'ri natijalar keltirib chiqarishdan saqlanish kerak.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–82_Issue-1_August-2025
116
116
Doimiy o'zini takomillashtirish
Laborant yangi usullar, tahlil texnologiyalari va kasbiy bilimlarni o'zlashtirib
borish kerak. Bu ilmiy rivojlanish va professionallikni saqlashga yordam beradi.
Hamkorlik va jamoaviy ish: Laborant ko'pincha boshqa mutaxassislar, masalan,
olimlar, tibbiy xodimlar yoki texniklar bilan birgalikda ishlaydi. Ularning ishini
qo'llab-quvvatlash, ma'lumotlarni to'g'ri etkazish va jamoaviy ishga ijobiy ta'sir
ko'rsatish muhimdir.
Boshqaruv va rahbarlik: Ba'zi hollarda laborant jamoa rahbari yoki mentor bo'lishi
mumkin, bu holda u yangi xodimlarni o'qitish, ularning kasbiy mahoratini oshirish va
xatolardan saqlanishga yordam berish majburiyatiga ega.
Xavfsizlik va atrof-muhitga mas'uliyat
Xavfsizlik qoidalariga rioya qilish: Laborant kimyoviy, biologik yoki fizikaviy
xavf tug'diruvchi moddalar bilan ishlaganda xavfsizlikni birinchi o'ringa qo'yishi
kerak. Maxsus kiyimlar, qo'lqoplar, ko'zoynaklar kabi himoya vositalarini ishlatish
zarur.
Atrof-muhitni himoya qilish: Laborant ish jarayonida atrof-muhitga zarar
yetkazmaslikka, chiqindilarni to'g'ri utilizatsiya qilishga va ekologik xavfsizlikni
ta'minlashga ham mas'uldir.
Kasbiy axloq va etikaga rioya qilish
O'zaro hurmat: Laborant o'z ishini amalga oshirayotgan muhitda boshqalar bilan
hurmatli bo'lishi, ularning fikrlarini tinglash va do'stona muhit yaratishga yordam
berish kerak. Bu, ayniqsa, ilmiy muhitda muhim, chunki jamoa a'zolari bir-birini
qo'llab-quvvatlab, bilim almashishadi.
Yaxshi kommunikatsiya: Laborant o'zining ishlayotgan jamoasi bilan aniq va
samarali muloqot qilish zarur. Bu natijalarni muhokama qilish, xatolarni aniqlash va
yangi g'oyalarni taqdim etish uchun muhim.
O'z kasbiga hurmat: Laborant o'zining kasbiy mas'uliyatini anglash va o'z kasbiga
hurmat bilan yondashish kerak. Bu professionallikni saqlash va yuqori sifatli ishni
bajarish uchun muhimdir.
Ishni samarali tashkil etish
Vaqtn iboshqarish: Laborant ko'pincha bir nechta vazifalarni bir vaqtning o'zida
bajarishi kerak. Bu vazifalarni samarali va o'z vaqtida bajarish uchun yaxshi
vaqtniboshqarish ko'nikmalariga ega bo'lishi zarur.
Tashkiliy ko'nikmalar: Ish jarayonida yuqori darajadagi tashkiliy ko'nikmalarga
egabo'lish zarur, chunki ko'plab laboratoriya ishlarida jarayonlar ketma-ket amalga
oshirilishi va qat'iy rejalashtirilgan bo'lishi kerak.
Huquqiy mas'uliyat
Me'yoriy hujjatlar va standartlarga rioya qilish: Laborant me'yoriy hujjatlar,
sertifikatlash va laboratoriya standartlariga rioya qilishikerak. Bu faqat sifatli natijalar
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–82_Issue-1_August-2025
117
117
olishni ta'minlamaydi, balki yuridik jihatdan hamdir.
Huquqiy javobgarlik: Laborant, ayniqsa, xavfli moddalar bilan ishlaganda,
qonunlar va xavfsizlik standartlariga rioya qilmasa, jiddiy huquqiy oqibatlarga duch
kelishimumkin.
Laborantning kasbiy mas'uliyatlari, odobi va etikasiga rioya qilish, nafaqat o'z
ishining sifatini ta'minlaydi, balki uning kasbiy rivojlanishi va jamoa ichidagi o'rnini
mustahkamlashga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
https://rustudy.uz/uz/laborant-kasbi/
2.
dpu.uz/wp-content/uploads/2021/02/Umumiy-va-tibbiy-psixologiya.pdf
3.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Tibbiyot_deontologiyasi
