JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
301
301
O‘ZBEKISTON AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDA MOLIYAVIY
BARQARORLIKNI TA’MINLASH MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
Kurashev Sobir Saidmurod o’g’li
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti magistranti
+998933971132
Annotatsiya:
Ushbu tezisda O‘zbekiston aksiyadorlik jamiyatlarining moliyaviy
barqarorligi tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida uchta yirik kompaniya – UzAuto
Motors, NGMK va Uztelecom AJ moliyaviy ko‘rsatkichlari baholangan. Z-score,
ROE, likvidlik va solvency ko‘rsatkichlari asosida amaliy tahlil o‘tkazilgan. Tahlil
natijalari strategik moliyaviy boshqaruv uchun nazariy va amaliy xulosalar beradi.
Kalit so‘zlar:
Moliyaviy barqarorlik, aksiyadorlik jamiyati, Z-score, rentabellik,
likvidlik
O‘zbekiston iqtisodiyotining zamonaviy rivojlanish bosqichida aksiyadorlik
jamiyatlarining moliyaviy barqarorligi muhim omilga aylanmoqda. Ayni paytda
mamlakatdagi bir qator yirik korxonalarda moliyaviy boshqaruv va risklarni baholash
jarayonida muayyan kamchiliklar mavjudligi kuzatilmoqda [1]. Bu holat
korxonalarning moliyaviy salohiyatiga, uzoq muddatli raqobatbardoshligiga salbiy
ta’sir ko‘rsatmoqda [2]. Ushbu tadqiqotning asosiy vazifasi O‘zbekistondagi
aksiyadorlik jamiyatlarining moliyaviy barqarorligini chuqur tahlil qilish va mavjud
muammolarga yechimlar ishlab chiqishdir.
O‘zbekistonning yirik aksiyadorlik jamiyatlarida aniqlangan asosiy moliyaviy
muammolar quyidagilardir:
Avvalo, kompaniyalarda yuqori qarzdorlik darajasi moliyaviy barqarorlikni xavf
ostiga qo‘yadi. Ayniqsa UzAuto Motors va Uztelecom kabi kompaniyalar qarz
resurslaridan foydalanishda ehtiyotkorlikka amal qilmagan, bu esa foiz xarajatlarini
oshirgan va likvidlik darajasini pasaytirgan [3].
Qolaversa, Uztelecom AJ moliyaviy likvidligi va to‘lov qobiliyatining pastligi
kompaniyaning kundalik operatsion faoliyatiga xavf solmoqda. Bu holat qisqa
muddatli majburiyatlarni to‘lash imkoniyatlarini kamaytirib, investorlarning
ishonchini pasaytiradi [4].
Ustiga-ustak, rentabellik ko‘rsatkichlaridagi o‘zgaruvchanlik va beqarorlik
kompaniyalarning uzoq muddatli rivojlanish strategiyasini amalga oshirishga
to‘sqinlik qilmoqda. Bu xususan UzAuto Motors faoliyatida aniq ko‘zga tashlanadi [5].
Ushbu muammolarni hal qilish bo‘yicha quyidagi choralarni amalga oshirish
tavsiya etiladi:
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
302
302
Kompaniyalar kapital tuzilmasini optimallashtirishi va qarz yukini
kamaytirishga qaratilgan moliyaviy restrukturizatsiyani amalga oshirishi kerak.
Likvidlik ko‘rsatkichlarini yaxshilash uchun tezkor aktivlar hajmini oshirish va
qisqa muddatli majburiyatlarni strategik boshqarishni joriy qilish talab etiladi.
Rentabellikning barqarorligini oshirish uchun operatsion samaradorlikni
oshirish dasturlarini ishlab chiqish va xarajatlarni optimallashtirish lozim.
Ushbu tadqiqot natijasida aksiyadorlik jamiyatlarining moliyaviy faoliyatidagi
asosiy muammolar chuqur tahlil qilindi va ularni hal qilish yo‘llari taklif etildi.
Natijalar shuni ko‘rsatmoqdaki, moliyaviy barqarorlikni ta’minlash uchun kapital
strukturasi, likvidlik va rentabellik kabi asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlarni kompleks
boshqarish zarurdir. Kompaniyalar tomonidan tavsiya qilingan chora-tadbirlar amalga
oshirilgan taqdirda, moliyaviy barqarorlikka erishish va raqobatbardoshlikni
mustahkamlash imkoniyatlari mavjud.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni, PF–60-son, 2022 yil 28 yanvar.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki hisobotlari, 2022 yil.
3.
International Monetary Fund (IMF). (2022). Uzbekistan Financial Sector
Assessment.
4.
World Bank Report. (2023). Uzbekistan Economic Update.
5.
Fitch Ratings Uzbekistan Report, 2022.
