JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
187
187
TEMIRBETON ELEMENTLARNING MUSTAHKAMLIGINI
OSHIRISH USULLARI
Turayev Sh. S.
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar
Universiteti katta o`qituvchisi
Xursandov E. O`
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar
universiteti Assistenti
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Temirbeton konstruksiyalari haqida asosiy
ma`lumotlar hamda ularni kuchaytirish va mustahkamligini oshirish usullari batafsil
keltirib o`tilgan. Mustahkamligini oshirishning barcha usullari to`liq yoritilib
formulalari ham keltirib o`tilgan. Yakunda esa umumiy xulosalar berilgan.
Kalit so`zlar:
Fibrobeton, tolali beton, gidratatsiya, optimallashtirish, ko`priklar.
Kirish.
Temirbeton materiallari zamonaviy qurilish sohasida eng ko‘p
ishlatiladigan konstruksiya turlaridan biridir. Biroq, vaqt o‘tishi bilan ularda yoriqlar,
deformatsiyalar va boshqa mustahkamlik muammolari yuzaga kelishi mumkin. Shu
sababli, temirbeton elementlarning mustahkamligini oshirish yo‘llarini izlash muhim
ahamiyatga ega.
Temirbeton elementlarni armaturalar bilan jihozlash:
a-
plita;
b-
to‘sin;
c
-
ustun; 1 – ishchi armatura; 2 – ko‘ndalang armatura;3- konstruktiv
armatura; 4 – montaj armatura.
Temirbetonning asosiy xususiyatlari
. Temirbeton – beton va po‘lat
armaturaning kombinatsiyasidan tashkil topgan material bo‘lib, u quyidagi
xususiyatlarga ega:
Yuqori bosimga chidamlilik
Yaxshi elastiklik
Zanglashdan himoyalangan tuzilma
Mexanik ta’sirlarga qarshilik
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
188
188
Temirbeton elementlarning mustahkamligini oshirish usullari
1.
Material tarkibini yaxshilash
o
Betonning markasini oshirish uchun yuqori sifatli sement va to‘ldiruvchilar
ishlatiladi.
o
Nanomateriallar va qo‘shimchalar (masalan, uglerod tolalari) qo‘shish orqali
mustahkamlik oshiriladi.
2.
Po‘lat armatura parametrlarini optimallashtirish
o
Yuqori sifatli armatura ishlatish (masalan, issiqlik bilan ishlov berilgan armatura).
o
Armaturni to‘g‘ri joylashtirish va zichligini oshirish.
3.
Oldindan zo‘riqtirilgan temirbeton texnologiyasi
o
Oldindan cho‘zilgan armatura ishlatilishi natijasida betonning yoriqlarga qarshiligi
oshadi.
o
Bu usul ko‘priklar, uzun oraliqli konstruksiyalar uchun samarali hisoblanadi.
4.
Issiqlik bilan ishlov berish
o
Bug` bilan ishlov berish orqali betonning mustahkamligini oshirish.
o
Harorat ta’sirida betonning gidratatsiya jarayoni tezlashadi va mustahkamligi
ortadi.
5.
Fibrobeton (tolali beton) ishlatish
o
Fibrobeton tarkibiga po‘lat, shisha yoki polimer tolalar qo‘shilib, uning yoriqlarga
chidamliligi oshiriladi.
6.
Mustahkamlikni
hisoblash
formulalari
Temirbeton
elementlarning
mustahkamligini hisoblashda quyidagi formulalar qo‘llaniladi:
7.
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
Volume–74_Issue-1_April-2025
189
189
Xulosa.
Temirbeton elementlarning mustahkamligini oshirish qurilish
industriyasida muhim masalalardan biri hisoblanadi. Yuqorida keltirilgan usullar,
masalan, yuqori sifatli materiallardan foydalanish, fibrobeton va oldindan
zo‘riqtirilgan temirbeton texnologiyalarini qo‘llash orqali konstruksiyalarning
mustahkamligi oshiriladi va ularning xizmat muddati uzaytiriladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Жураев, С., & Беккамов, М. (2022). КЛАССИФИКАЦИЯ ВИСЯЧИХ
МЕТАЛЛИЧЕСКИХ КОНСТРУКЦИЙ (ТРОСОВЫХ И МЕМБРАННЫХ)
ПОКРЫТИЙ. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA
ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(14), 997-1002.
2.
Жураев, С., & Сатторов, К. (2023). Расчет Тросовых Висячих Покрытий В Пк
Лира. Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences and Humanities,
16, 119-123.
3.
Жўраев, С. (2023). АЛИШЕР НАВОИЙ ДАВРИ ИМОРАТЛАРИНИНГ
АРХИТЕКТУРАСИ. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR
VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(16), 142-146.
4.
Turayev, S., & Sanjar, J. (2023). ZILZILA VAQTIDA BINO VA ZAMIN
GRUNTLARINING O’ZARO TA’SIRI. Finland International Scientific Journal
of Education, Social Science & Humanities, 11(2), 410-414.
5.
Sanjar, J. (2023). DEVELOPMENT OF CULTURE AND ENTERTAINMENT
PARKS. American Journal of Pedagogical and Educational Research, 9, 49-52.
6.
Жураев, С., & Тураев, Ш. (2023). ДВУХПОЯСНЫЕ ПРЕДВАРИТЕЛЬНО
НАПРЯЖЕННЫЕ СИСТЕМЫ. IJODKOR O'QITUVCHI, 3(29), 77-81.
7.
Жураев,
С.,
&
Сатторов,
К.
(2023).
ТЕРМИНОЛОГИЯ
И
КЛАССИФИКАЦИЯ ВИСЯЧИХ И ВАНТОВЫХ МОСТОВ. Innovations in
Technology and Science Education, 2(9), 197-206.
8.
Хурсандов, Э. Ў. (2024). ЭГИЛУВЧИ ЭЛЕМЕНТЛАРНИ ҲИСОБЛАШ ВА
УЛАРНИНГ
АФЗАЛЛИКАРИ.
ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 47(5), 73-76.
9.
Mamatmurod ogli J. S. et al. QURILISH BOSH PLANI, MATERIAL VA
KONSTRUKSIYALARNI
OMBORLARGA
JOYLASHTIRISH
//ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024.
– Т. 47. – №. 5. – С. 66-72.
10.
Mamatmurod ogli J. S. et al. ASOS, PODEVORLAR VA ORAYOPMALARNI
KUCHAYTIRISH
VA
ULARNING
MONTAJ
SAMARADORLIGINI
OSHIRISH //ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В
МИРЕ. – 2024. – Т. 47. – №. 5. – С. 54-59.
11.
Abdurahmon og T. S. et al. EGILUVCHAN-QATTIQ VANTLAR BILAN
MUSTAHKAMLANGAN
KATTA
ORALIQLI
SILINDRSIMON
MEMBRANALARNI HISOBLASH //JOURNAL OF INNOVATIONS IN
SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2024. – Т. 7. – №. 3. – С.
135-139.
